🚨 Ανάκληση χαλβά λόγω καρκινογόνων μυκοτοξινών – Τι πρέπει να προσέξουμε πριν την Καθαρά Δευτέρα
Η Σαρακοστή πλησιάζει. Τα ράφια γεμίζουν χαλβά. Ταχίνι, κακάο, βανίλια, φιστίκι. Μια γεύση παράδοσης, νηστείας και οικογενειακού τραπεζιού.
Και ξαφνικά… ανάκληση.
Μη αποδεκτά επίπεδα μυκοτοξινών σε πρώτη ύλη χαλβά. Όχι μια απλή τεχνική λεπτομέρεια. Μιλάμε για αφλατοξίνες – από τις πιο ισχυρές φυσικές καρκινογόνες ουσίες που γνωρίζει η επιστήμη.
Ας το δούμε ψύχραιμα. Με δεδομένα. Όχι με πανικό.
🧪 Τι είναι οι αφλατοξίνες και γιατί μας αφορούν;
Οι αφλατοξίνες παράγονται από μύκητες του γένους Aspergillus flavus και Aspergillus parasiticus.
Η πιο επικίνδυνη μορφή είναι η AFB1.
Η International Agency for Research on Cancer τις έχει κατατάξει στην Ομάδα 1 καρκινογόνων. Στην ίδια κατηγορία με τον αμίαντο και τον καπνό. Αυτό δεν σημαίνει ότι ένα κομμάτι χαλβά ισοδυναμεί με κάπνισμα. Σημαίνει ότι υπάρχει επαρκής επιστημονική τεκμηρίωση ότι η ουσία μπορεί να προκαλέσει καρκίνο.
Ο κύριος στόχος; Το ήπαρ.
Η χρόνια έκθεση συνδέεται με ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα, ιδιαίτερα σε άτομα με ηπατίτιδα Β.
Το πρόβλημα είναι ύπουλο.
Δεν έχει γεύση. Δεν έχει μυρωδιά. Δεν προκαλεί άμεσο σύμπτωμα σε χαμηλές δόσεις. Είναι σωρευτικό.
Η τοξικολογία εδώ λειτουργεί σαν σταγόνα σε πέτρα.
🌰 Γιατί τα φιστίκια είναι “ευαίσθητα”;
Ο χαλβάς παραδοσιακά βασίζεται στο ταχίνι. Όμως οι σύγχρονες γεύσεις – ειδικά με πάστα φιστικιού – προσθέτουν πολυπλοκότητα στην αλυσίδα εφοδιασμού.
Τα φιστίκια είναι ιδιαίτερα ευάλωτα σε μόλυνση:
-
Θερμό και υγρό κλίμα
-
Καθυστέρηση συγκομιδής
-
Κακή ξήρανση
-
Μηχανικές βλάβες στον καρπό
-
Ανεπαρκής αποθήκευση
Ο μύκητας δεν χρειάζεται πολλά. Λίγη υγρασία, λίγη ζέστη και χρόνο.
Αν ο μολυσμένος καρπός αλεστεί και γίνει πάστα, τότε η αφλατοξίνη διασπείρεται σε ολόκληρη την παρτίδα. Εκεί τελειώνει το παιχνίδι της “οπτικής διαλογής”.
📦 Το πρόσφατο παράδειγμα ανάκλησης
Χαρακτηριστική ήταν η πρόσφατη ανάκληση σνακ χαλβά με φιστίκι από την εταιρεία Panda Vegan Products Ltd στο Ισραήλ.
Αφορούσε προϊόν 45g, παρτίδες 364 και 365, με ημερομηνία ανάλωσης έως 30/08/2026.
Η εταιρεία ενημερώθηκε από προμηθευτή για μη αποδεκτά επίπεδα μυκοτοξινών στην πάστα φιστικιού και προχώρησε σε απόσυρση σε συνεργασία με τις αρμόδιες αρχές.
Αυτό είναι το θετικό: το σύστημα λειτούργησε.
Το λιγότερο θετικό: η μόλυνση είχε ήδη περάσει το στάδιο της πρώτης ύλης.
🇪🇺 Πόσο αυστηρά είναι τα όρια;
Η Ευρωπαϊκή Ένωση εφαρμόζει από τα αυστηρότερα όρια παγκοσμίως:
-
2 μg/kg για AFB1 σε έτοιμα προς κατανάλωση φιστίκια
-
4 μg/kg για σύνολο αφλατοξινών
Για παρτίδες προς διαλογή:
-
8 μg/kg AFB1
-
10 μg/kg σύνολο
Στις ΗΠΑ το συνολικό όριο φτάνει τα 20 μg/kg.
Δεν υπάρχει “ασφαλής ημερήσια δόση”. Οι αρχές χρησιμοποιούν μοντέλα καρκινογένεσης. Ο στόχος είναι η ελαχιστοποίηση.
Η φιλοσοφία είναι απλή: όσο λιγότερο, τόσο καλύτερα.
🔔 Η ελληνική αγορά και το RASFF
Η Ελλάδα έχει βρεθεί αρκετές φορές σε ειδοποιήσεις μέσω του Rapid Alert System for Food and Feed (RASFF) για αφλατοξίνες σε ξηρούς καρπούς.
Οι εισαγωγές αυξάνονται ενόψει Σαρακοστής. Περισσότερη ζήτηση σημαίνει μεγαλύτερη πίεση στην εφοδιαστική αλυσίδα. Και όπου υπάρχει πίεση, αυξάνεται η πιθανότητα αστοχίας.
Η ασφάλεια τροφίμων δεν είναι δεδομένη. Είναι διαρκής διαδικασία.
Το 2024 δημοσιεύθηκε ανασκόπηση στο περιοδικό Food Control που αξιολόγησε 15 χρόνια δεδομένων για αφλατοξίνες σε φιστίκια και προϊόντα ξηρών καρπών. Η μελέτη κατέληξε ότι:
Η AFB1 παραμένει η κυρίαρχη μορφή μόλυνσης
Η χρόνια χαμηλή έκθεση παραμένει βασικός παράγοντας καρκινογένεσης
Η πρόληψη στην αποθήκευση είναι πιο αποτελεσματική από τεχνολογίες απομάκρυνσης μετά τη μόλυνση
Παράλληλα, έκθεση της EFSA (2024 update) επιβεβαίωσε ότι δεν υπάρχει ασφαλές κατώφλι πρόσληψης για αφλατοξίνες, καθώς πρόκειται για γονιδιοτοξικές και καρκινογόνες ουσίες. Η στρατηγική βασίζεται στην αρχή ALARA (As Low As Reasonably Achievable – όσο το δυνατόν χαμηλότερα).
Αυτό ενισχύει την ανάγκη αυστηρών ελέγχων στην αλυσίδα εφοδιασμού, ειδικά σε περιόδους αυξημένης κατανάλωσης.
🏭 Τι οφείλουν να κάνουν οι παραγωγοί;
Η διαχείριση κινδύνου δεν είναι “ένα χαρτί HACCP στον τοίχο”.
Απαιτεί:
-
Αυστηρή αξιολόγηση και πιστοποίηση προμηθευτών
-
Δειγματοληψίες και εργαστηριακές αναλύσεις
-
Κρίσιμα σημεία ελέγχου (HACCP)
-
Μηχανική και οπτική διαλογή
-
Ελεγχόμενη ξήρανση
-
Σωστή αποθήκευση
Νέες τεχνολογίες, όπως φασματοσκοπία φθορισμού σε πραγματικό χρόνο, επιτρέπουν ανίχνευση μολυσμένων πυρήνων πριν την άλεση.
Το καβούρδισμα δεν λύνει το πρόβλημα. Μπορεί να μειώσει επίπεδα, αλλά δεν εξαλείφει την αφλατοξίνη.
Η πρόληψη είναι το κλειδί.
🛒 Τι να προσέχουν οι καταναλωτές;
Πριν αγοράσουμε χαλβά για το σαρακοστιανό τραπέζι:
• Ελέγχουμε μάρκα και παρτίδα αν υπάρχει ανακοίνωση ανάκλησης
• Ακολουθούμε οδηγίες επιστροφής
• Δεν καταναλώνουμε προϊόν υπό ανάκληση
• Δίνουμε προσοχή σε παιδιά, εγκύους και άτομα με ηπατικά προβλήματα
• Αποθηκεύουμε τον χαλβά σε δροσερό και ξηρό μέρος
Δεν χρειάζεται πανικός. Χρειάζεται ενημέρωση.
🧠 Η μεγάλη εικόνα
Η Σαρακοστή είναι περίοδος παράδοσης, εγκράτειας και απλότητας.
Ο χαλβάς είναι μέρος της πολιτισμικής μας ταυτότητας.
Αλλά η παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα είναι ένα πολύπλοκο σύστημα. Ένας μύκητας σε έναν αγρό χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά μπορεί να φτάσει στο πιάτο μας.
Η επιστήμη της ασφάλειας τροφίμων είναι ένας αδιάκοπος αγώνας ελαχιστοποίησης κινδύνου. Δεν υπάρχει απόλυτη μηδενικότητα ρίσκου. Υπάρχει συνεχής βελτίωση.
Και εδώ βρίσκεται το ενδιαφέρον: κάθε ανάκληση δεν είναι απλώς πρόβλημα. Είναι απόδειξη ότι το σύστημα ελέγχου λειτουργεί.
Η γνώση δεν καταστρέφει την παράδοση. Την θωρακίζει.
Την Καθαρά Δευτέρα, λοιπόν, ας γεμίσουμε το τραπέζι.
Αλλά ας γεμίσουμε και το μυαλό με ενημέρωση.
Η ασφάλεια τροφίμων δεν είναι θέμα φόβου. Είναι θέμα υπευθυνότητας – συλλογικής και ατομικής.
Και αυτό, σε έναν περίπλοκο κόσμο, είναι ίσως η πιο νηστίσιμη μορφή σοφίας.
Disclaimer
Το παρόν άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά ιατρική ή διατροφική συμβουλή. Σε περίπτωση ανησυχίας για κατανάλωση προϊόντος υπό ανάκληση ή για θέματα υγείας, συμβουλευτείτε τον γιατρό σας ή τις αρμόδιες αρχές.
©ΘΕΡΑΠΕΥΤΗΣ*Οι πληροφορίες που περιέχονται στην σελίδα ΘΕΡΑΠΕΥΤΗΣ
δεν μπορούν να αντικαταστήσουν την γνωμάτευση του ιατρού σας. Αν
αποφασίσετε να ακολουθήσετε κάποια θεραπεία ή διατροφή ρωτήστε τον
προσωπικό ιατρό σας.
Ακολουθήστε μας και στο Facebook
Για να μην χάνεις καμία ανάρτηση, ακολούθησε μας στο GOOGLE NEWS!
Μια φωτογραφία χίλιες λέξεις: Ακολούθησε μας και στο Instagram
Social Plugin