Ξυπνάς τη νύχτα επειδή τα πέλματά σου καίνε; Νιώθεις μυρμήγκιασμα στα δάχτυλα, σαν μικρές ηλεκτρικές εκκενώσεις, ή αισθάνεσαι τα πόδια σου μουδιασμένα χωρίς προφανή λόγο; Αυτά τα συμπτώματα μπορεί να αποτελούν προειδοποιητικά σημάδια περιφερικής νευροπάθειας.
Μια επιστημονική εργασία που επανήλθε στην επικαιρότητα τον Νοέμβριο του 2026 εξετάζει πώς οι βιταμίνες Β1, Β6 και Β12 συνδέονται με τη λειτουργία των νεύρων και πώς μπορούν οι επαγγελματίες υγείας να αναγνωρίζουν έγκαιρα τα συμπτώματα.
Ωστόσο, υπάρχει ένα ιδιαίτερα σημαντικό στοιχείο: ενώ η έλλειψη ορισμένων βιταμινών Β μπορεί να συμβάλει στη νευρική βλάβη, η υπερβολική λήψη της Β6 μπορεί να προκαλέσει παρόμοια συμπτώματα.
Το μούδιασμα, επομένως, δεν σημαίνει αυτομάτως ότι χρειαζόμαστε περισσότερες βιταμίνες.
Τι είναι η περιφερική νευροπάθεια;
Το περιφερικό νευρικό σύστημα αποτελεί το δίκτυο των νεύρων που μεταφέρουν πληροφορίες ανάμεσα στον εγκέφαλο, τον νωτιαίο μυελό και το υπόλοιπο σώμα.
Όταν κάποια από αυτά τα νεύρα υποστούν βλάβη, μπορεί να εμφανιστεί περιφερική νευροπάθεια.
Τα συχνότερα συμπτώματα περιλαμβάνουν:
Μούδιασμα στα δάχτυλα των ποδιών.
Αίσθημα καύσου στα πέλματα.
Μυρμήγκιασμα ή τσιμπήματα σαν βελόνες.
Πόνο που μοιάζει με ηλεκτρικό ρεύμα.
Αίσθηση ότι φοράμε κάλτσες ενώ είμαστε ξυπόλυτοι.
Μειωμένη αίσθηση θερμοκρασίας ή αφής.
Μυϊκή αδυναμία και δυσκολία στην ισορροπία.
Τα συμπτώματα συχνά ξεκινούν από τα δάχτυλα των ποδιών και μπορεί σταδιακά να επεκταθούν προς τα πάνω.
Σε αρκετούς ανθρώπους γίνονται ιδιαίτερα ενοχλητικά το βράδυ.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε νυχτερινό κάψιμο αποτελεί νευροπάθεια. Παρόμοιες ενοχλήσεις μπορεί να προκαλούνται από πίεση νεύρων, προβλήματα στη σπονδυλική στήλη, αγγειακές παθήσεις ή άλλες καταστάσεις.
Τι αποκάλυψε η επιστημονική εργασία του 2026;
Η εργασία δημοσιεύθηκε στο Journal of Pharmaceutical Health Care and Sciences με τίτλο «Empowering community pharmacists: expert consensus guidance for the effective management of peripheral neuropathy with neurotropic B vitamins».
Συμμετείχαν επτά ειδικοί φαρμακοποιοί από χώρες της περιοχής Ασίας–Ειρηνικού.
Οι επιστήμονες εξέτασαν δημοσιευμένη βιβλιογραφία και χρησιμοποίησαν τη μέθοδο Delphi, μια διαδικασία κατά την οποία ειδικοί αξιολογούν επιστημονικά στοιχεία και διαμορφώνουν κοινές προτάσεις.
Η ομάδα κατέληξε σε έξι δηλώσεις συναίνεσης, με έμφαση στην έγκαιρη αναγνώριση της νευροπάθειας, στον εντοπισμό ατόμων υψηλού κινδύνου και στη σωστή παραπομπή τους για ιατρική αξιολόγηση.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στον ρόλο των βιταμινών Β1, Β6 και Β12.
Η εργασία υποστηρίζει ότι η συμπληρωματική χορήγησή τους μπορεί να εξετάζεται σε επιλεγμένες περιπτώσεις, ανάλογα με την αιτία της νευροπάθειας.
Δεν πρόκειται, όμως, για νέα κλινική δοκιμή που απέδειξε ότι ένας συνδυασμός τριών βιταμινών θεραπεύει κάθε μορφή νευροπάθειας.
Η εργασία χρηματοδοτήθηκε από την P&G Health. Οι συγγραφείς αναφέρουν ότι ο χρηματοδότης δεν επηρέασε τον σχεδιασμό ή τα αποτελέσματα. Η πληροφορία αυτή είναι σημαντική για τη διαφανή αξιολόγηση των συστάσεων.
1. Βιταμίνη Β1: Η θειαμίνη που χρειάζονται τα νεύρα
Η βιταμίνη Β1, γνωστή και ως θειαμίνη, συμμετέχει στη μετατροπή των θρεπτικών συστατικών σε ενέργεια.
Τα νευρικά κύτταρα έχουν ιδιαίτερα υψηλές ενεργειακές ανάγκες. Για αυτόν τον λόγο, η θειαμίνη είναι σημαντική για τη φυσιολογική λειτουργία του νευρικού συστήματος.
Η σοβαρή ανεπάρκειά της μπορεί να προκαλέσει νευρολογικές διαταραχές.
Μία από αυτές είναι η λεγόμενη ξηρή μορφή του beriberi, που μπορεί να προκαλέσει συμμετρική περιφερική νευροπάθεια, μυϊκή αδυναμία και δυσκολία στη βάδιση.
Η έλλειψη Β1 μπορεί να εμφανιστεί σε ανθρώπους με σημαντική υποθρεψία, χρόνια υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ, παρατεταμένους εμετούς ή προβλήματα απορρόφησης.
Ποιες τροφές περιέχουν Β1;
Καλές διατροφικές πηγές αποτελούν το χοιρινό κρέας, τα όσπρια, τα δημητριακά ολικής άλεσης, οι ξηροί καρποί και ορισμένα εμπλουτισμένα τρόφιμα.
Η επαρκής πρόσληψη βοηθά στη διατήρηση της φυσιολογικής λειτουργίας των νεύρων. Δεν σημαίνει όμως ότι η επιπλέον χορήγηση Β1 αναστρέφει κάθε είδους νευρική βλάβη.
2. Βιταμίνη Β6: Η περίπτωση που χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή
Η βιταμίνη Β6 συμμετέχει στον μεταβολισμό των αμινοξέων και στην παραγωγή ουσιών που χρησιμοποιεί το νευρικό σύστημα για την επικοινωνία μεταξύ των κυττάρων.
Η ανεπάρκειά της μπορεί να συνδεθεί με νευρολογικά συμπτώματα, ιδιαίτερα σε ανθρώπους με διατροφικά προβλήματα ή συγκεκριμένες παθήσεις.
Ωστόσο, η Β6 παρουσιάζει ένα παράδοξο.
Η υπερβολική και παρατεταμένη πρόσληψή της μπορεί επίσης να προκαλέσει περιφερική νευροπάθεια.
Αυτό μπορεί να εκδηλωθεί με μούδιασμα, μυρμήγκιασμα, αίσθημα καύσου και δυσκολίες στην ισορροπία.
Το πρόβλημα συνδέεται κυρίως με τη χρήση συμπληρωμάτων και όχι με τη φυσιολογική κατανάλωση τροφίμων.
Το 2023, η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) καθόρισε ανώτατο ανεκτό επίπεδο συνολικής ημερήσιας πρόσληψης Β6 στα 12 mg για τους ενήλικες.
Η τιμή αυτή αποτελεί όριο για τη μακροχρόνια πρόσληψη και όχι συνιστώμενη ημερήσια δόση.
Η επιστημονική συναίνεση του 2026 εξετάζει και θεραπευτικές δόσεις βιταμινών Β, όμως ορισμένες προσεγγίσεις υψηλών δόσεων δεν ταυτίζονται με τα ευρωπαϊκά όρια ασφάλειας.
Για αυτόν τον λόγο δεν πρέπει να λαμβάνονται μεγάλα συμπληρώματα Β6 χωρίς εξατομικευμένη ιατρική παρακολούθηση.
Πού βρίσκουμε φυσικά τη Β6;
Καλές πηγές είναι τα ρεβίθια, οι πατάτες, το κοτόπουλο, τα ψάρια και οι μπανάνες.
Για τους περισσότερους ανθρώπους, μια ποικίλη και ισορροπημένη διατροφή μπορεί να καλύψει τις καθημερινές ανάγκες τους.
3. Βιταμίνη Β12: Η ανεπάρκεια που μπορεί να επηρεάσει τη βάδιση
Η βιταμίνη Β12 είναι απαραίτητη για την παραγωγή ερυθρών αιμοσφαιρίων, τη σύνθεση του DNA και τη φυσιολογική λειτουργία του νευρικού συστήματος.
Συμμετέχει στη διατήρηση της μυελίνης, του προστατευτικού περιβλήματος που περιβάλλει πολλές νευρικές ίνες.
Όταν υπάρχει σημαντική ανεπάρκεια Β12, μπορεί να εμφανιστούν μουδιάσματα, μυρμηγκιάσματα, μειωμένη αίσθηση στα πόδια και δυσκολίες στον συντονισμό των κινήσεων.
Σε σοβαρότερες περιπτώσεις μπορεί να επηρεαστεί η ισορροπία και η βάδιση.
Ένα ιδιαίτερα σημαντικό στοιχείο είναι ότι τα νευρολογικά συμπτώματα της έλλειψης Β12 μπορούν να παρουσιαστούν ακόμη και χωρίς εμφανή αναιμία.
Η καθυστερημένη διάγνωση μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο μόνιμης νευρολογικής βλάβης.
Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο από έλλειψη Β12;
Μεγαλύτερη προσοχή χρειάζονται ηλικιωμένοι, άτομα με δυσαπορρόφηση, άνθρωποι που έχουν υποβληθεί σε ορισμένες επεμβάσεις στο στομάχι ή στο έντερο και όσοι ακολουθούν αυστηρά φυτοφαγική διατροφή χωρίς αξιόπιστες πηγές Β12.
Επιπλέον, η μακροχρόνια χρήση μετφορμίνης για τον διαβήτη ή ορισμένων φαρμάκων που μειώνουν το γαστρικό οξύ μπορεί να σχετίζεται με χαμηλότερα επίπεδα Β12.
Σε ποιες τροφές υπάρχει;
Η Β12 βρίσκεται κυρίως σε κρέας, ψάρια, αυγά και γαλακτοκομικά.
Για όσους αποφεύγουν τα ζωικά προϊόντα, χρειάζονται αξιόπιστα εμπλουτισμένα τρόφιμα ή κατάλληλο συμπλήρωμα, σύμφωνα με τις διατροφικές ανάγκες τους.
Γιατί το κάψιμο γίνεται συχνά πιο ενοχλητικό τη νύχτα;
Πολλοί άνθρωποι με νευροπαθητικό πόνο περιγράφουν μεγαλύτερη ενόχληση όταν ξαπλώνουν.
Αυτό μπορεί να σχετίζεται με τη μειωμένη παρουσία άλλων αισθητικών ερεθισμάτων, που κάνει τον πόνο περισσότερο αισθητό.
Οι αλλαγές στη στάση του σώματος και στην πίεση ορισμένων νεύρων μπορεί επίσης να επηρεάζουν τα συμπτώματα, ανάλογα με την αιτία.
Δεν υπάρχει, όμως, ένας κοινός μηχανισμός που να εξηγεί κάθε περίπτωση νυχτερινού καύσου.
Αν τα συμπτώματα επαναλαμβάνονται, επιδεινώνονται ή επηρεάζουν τον ύπνο, αξίζει να αξιολογηθούν από γιατρό.
Δεν φταίνε πάντα οι βιταμίνες: Οι άλλες πιθανές αιτίες
Μία από τις συχνότερες αιτίες περιφερικής νευροπάθειας είναι ο σακχαρώδης διαβήτης.
Τα αυξημένα επίπεδα γλυκόζης μπορούν με την πάροδο του χρόνου να επηρεάσουν τα μικρά αγγεία και τις νευρικές ίνες.
Παρόμοια συμπτώματα μπορεί επίσης να οφείλονται σε παθήσεις του θυρεοειδούς, νεφρικές διαταραχές, χρόνια κατανάλωση αλκοόλ, πίεση περιφερικών νεύρων ή ορισμένα φάρμακα, όπως κάποιες χημειοθεραπείες.
Δεν πρέπει να ξεχνάμε και τις παθήσεις της οσφυϊκής μοίρας της σπονδυλικής στήλης, οι οποίες μπορούν να προκαλέσουν πόνο, κάψιμο και μούδιασμα στα πόδια.
Για περισσότερες πληροφορίες, δες και τα σχετικά άρθρα του Therapeftis:
6 σημάδια ανεπάρκειας βιταμίνης Β12 που μπορεί να φανούν στο πρόσωπο και στα μάτια
Σημάδια στα πόδια για καρδιά και σάκχαρο: 10 προειδοποιήσεις
Ποιες εξετάσεις μπορούν να αποκαλύψουν την αιτία;
Η διερεύνηση ξεκινά από το ιστορικό και τη νευρολογική εξέταση.
Ο γιατρός μπορεί να εξετάσει τη μυϊκή δύναμη, τα αντανακλαστικά, την ισορροπία και την αισθητικότητα των κάτω άκρων.
Ανάλογα με τα συμπτώματα και τους παράγοντες κινδύνου, μπορεί να χρειαστούν εξετάσεις για:
Γλυκόζη αίματος και γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη (HbA1c).
Βιταμίνη Β12, ενδεχομένως με πρόσθετους δείκτες όταν το αποτέλεσμα είναι αμφίβολο.
Γενική αίματος.
Θυρεοειδική και νεφρική λειτουργία.
Επίπεδα Β6 όταν υπάρχει υποψία υπερβολικής πρόσληψης από συμπληρώματα.
Σε επιλεγμένες περιπτώσεις μπορεί να ζητηθεί ηλεκτρομυογράφημα ή μελέτη νευρικής αγωγιμότητας.
Δεν χρειάζονται όλες αυτές οι εξετάσεις σε κάθε άνθρωπο με μούδιασμα. Η επιλογή γίνεται εξατομικευμένα.
Πότε το μούδιασμα στα πόδια απαιτεί άμεση αξιολόγηση;
Ορισμένα συμπτώματα δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως απλή έλλειψη βιταμινών.
Άμεση ιατρική βοήθεια απαιτείται όταν το μούδιασμα συνοδεύεται από ξαφνική αδυναμία στη μία πλευρά του σώματος, δυσκολία στην ομιλία ή άλλα πιθανά σημεία εγκεφαλικού επεισοδίου.
Επείγουσα αξιολόγηση χρειάζεται επίσης όταν εμφανίζονται νέα προβλήματα ούρησης ή αφόδευσης μαζί με πόνο στη μέση, μούδιασμα στην περιοχή των γεννητικών οργάνων ή ταχέως επιδεινούμενη αδυναμία στα πόδια.
Ακόμη και χωρίς αυτά τα επείγοντα σημάδια, ένα επίμονο ή προοδευτικά επιδεινούμενο μούδιασμα χρειάζεται ιατρική διερεύνηση.
Ποιοι πρέπει να προσέχουν
Άτομα με διαβήτη: Χρειάζονται τακτική αξιολόγηση των ποδιών και καλή ρύθμιση του σακχάρου.
Άτομα άνω των 60 ετών: Μπορεί να εμφανίζουν δυσκολίες στην απορρόφηση Β12 ή άλλα νοσήματα που σχετίζονται με νευροπάθεια.
Άτομα που ακολουθούν vegan διατροφή: Πρέπει να εξασφαλίζουν αξιόπιστη πρόσληψη Β12, καθώς τα μη εμπλουτισμένα φυτικά τρόφιμα δεν αποτελούν επαρκή φυσική πηγή της.
Άτομα που λαμβάνουν μετφορμίνη: Ενδέχεται να χρειάζονται έλεγχο Β12, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν νευρολογικά συμπτώματα ή επιπλέον παράγοντες κινδύνου.
Άτομα που χρησιμοποιούν συμπληρώματα βιταμινών Β: Χρειάζεται προσοχή στη συνολική ποσότητα Β6, ειδικά όταν λαμβάνονται ταυτόχρονα πολυβιταμίνες, συμπληρώματα «για τα νεύρα» ή άλλα εμπλουτισμένα προϊόντα.
Άτομα με χρόνια κατανάλωση αλκοόλ ή προβλήματα δυσαπορρόφησης: Διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο ορισμένων διατροφικών ελλείψεων.
Μπορούν οι βιταμίνες Β να θεραπεύσουν τη νευροπάθεια;
Η απάντηση εξαρτάται από την αιτία.
Όταν υπάρχει πραγματική ανεπάρκεια μιας βιταμίνης, η έγκαιρη διόρθωσή της μπορεί να είναι ουσιαστικό μέρος της θεραπείας.
Ιδιαίτερα στην ανεπάρκεια Β12, η αντιμετώπιση δεν πρέπει να καθυστερεί όταν υπάρχουν σοβαρά νευρολογικά συμπτώματα.
Αντίθετα, για τη χορήγηση υψηλών δόσεων βιταμινών Β σε ανθρώπους χωρίς τεκμηριωμένη ανεπάρκεια, τα δεδομένα είναι περισσότερο περιορισμένα και δεν δικαιολογούν γενικευμένη χρήση.
Η αντιμετώπιση μπορεί να περιλαμβάνει έλεγχο του διαβήτη, θεραπεία της υποκείμενης πάθησης, ειδικά φάρμακα για τον νευροπαθητικό πόνο και μέτρα προστασίας των ποδιών.
Η σωστή διάγνωση είναι σημαντικότερη από την αυθαίρετη επιλογή ενός συμπληρώματος.
Συμπέρασμα: Το σώμα μπορεί να στέλνει προειδοποιητικά σημάδια
Το μούδιασμα, το κάψιμο και το μυρμήγκιασμα στα πόδια είναι συμπτώματα που αξίζουν προσοχή, ιδιαίτερα όταν επιμένουν ή εξελίσσονται.
Οι βιταμίνες Β1, Β6 και Β12 συμμετέχουν στη φυσιολογική λειτουργία του νευρικού συστήματος, ενώ σημαντικές ανεπάρκειες μπορούν να προκαλέσουν νευρολογικά προβλήματα.
Η νέα επιστημονική συναίνεση υπενθυμίζει πόσο σημαντική είναι η έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων και η κατάλληλη καθοδήγηση από επαγγελματίες υγείας.
Υπογραμμίζει όμως έμμεσα και έναν κρίσιμο κανόνα: τα συμπληρώματα πρέπει να χρησιμοποιούνται με γνώση της αιτίας, της δόσης και των πιθανών κινδύνων.
Γιατί, τελικά, το ερώτημα δεν είναι μόνο ποια βιταμίνη μπορεί να λείπει, αλλά τι πραγματικά προσπαθεί να μας πει το νευρικό μας σύστημα.
Δημήτρης – Therapeftis.eu
Disclaimer
Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί ιατρική συμβουλή, διάγνωση ή θεραπευτική σύσταση. Το μούδιασμα και το κάψιμο στα πόδια έχουν πολλές πιθανές αιτίες. Οι βιταμίνες Β1, Β6 και Β12 δεν αποτελούν καθολική θεραπεία της περιφερικής νευροπάθειας. Η υπερβολική πρόσληψη Β6 μπορεί να προκαλέσει νευρική βλάβη. Μην ξεκινάτε συμπληρώματα υψηλών δόσεων ούτε διακόπτετε φάρμακα χωρίς ιατρική καθοδήγηση.
Πηγές
Πρωτότυπη επιστημονική εργασία – Journal of Pharmaceutical Health Care and Sciences (2026). Robles Y.R. και συνεργάτες. Συναίνεση ειδικών για την αναγνώριση και διαχείριση της περιφερικής νευροπάθειας με αναφορά στις βιταμίνες Β.
Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA, 2023). Επιστημονική αξιολόγηση της ασφάλειας της βιταμίνης Β6 και του κινδύνου περιφερικής νευροπάθειας από υπερβολική πρόσληψη.
NIH – National Institute of Neurological Disorders and Stroke. Περιφερική νευροπάθεια: αιτίες, συμπτώματα, διάγνωση και θεραπευτικές επιλογές.
https://www.ninds.nih.gov/health-information/disorders/peripheral-neuropathy
NIH – Office of Dietary Supplements. Βιταμίνη Β12: νευρολογικές επιπτώσεις της ανεπάρκειας, διατροφικές πηγές και παράγοντες κινδύνου.
https://ods.od.nih.gov/factsheets/VitaminB12-HealthProfessional/
NIH – Office of Dietary Supplements. Βιταμίνη Β6: φυσιολογικός ρόλος, διατροφικές πηγές, ανεπάρκεια και κίνδυνοι υπερβολικής λήψης.
https://ods.od.nih.gov/factsheets/VitaminB6-HealthProfessional/
NIH – Office of Dietary Supplements. Θειαμίνη (Β1): λειτουργίες, διατροφικές πηγές και επιπτώσεις της ανεπάρκειας.
https://ods.od.nih.gov/factsheets/Thiamin-HealthProfessional/
NICE – Κατευθυντήριες οδηγίες για την ανεπάρκεια Β12 (2024). Διάγνωση και αντιμετώπιση σε ενήλικες.
https://www.nice.org.uk/guidance/ng239/chapter/recommendations
NHS – Περιφερική νευροπάθεια. Συμπτώματα, πιθανές αιτίες και ανάγκη ιατρικής διερεύνησης.
Συστηματική ανασκόπηση – The Role of Vitamin B6 in Peripheral Neuropathy (2023). Εξέταση της σχέσης χαμηλών και υψηλών επιπέδων Β6 με νευροπάθεια.

Social Plugin