Ο καρκίνος εξακολουθεί να είναι πολύ συχνότερος στις μεγαλύτερες ηλικίες. Όμως ένα ανησυχητικό μοτίβο εμφανίζεται όλο και πιο καθαρά σε πολλές χώρες: ορισμένες μορφές καρκίνου αυξάνονται ταχύτερα σε ανθρώπους κάτω των 50 ετών. Και το πιο δύσκολο ερώτημα παραμένει ακόμη αναπάντητο: γιατί;

Δεν είναι ένας μόνο καρκίνος.

Δεν είναι μία μόνο χώρα.

Και δεν φαίνεται να υπάρχει μία απλή εξήγηση.

Στην Αγγλία, οι διαγνώσεις πρώιμου καρκίνου του εντέρου, των νεφρών και της μήτρας έχουν αυξηθεί έντονα σε σχέση με τις αρχές της δεκαετίας του 2000. Παρόμοιες τάσεις καταγράφονται και στις ΗΠΑ και στην Ολλανδία.

Το μοτίβο είναι αρκετά ανησυχητικό ώστε να ξεκινήσει μια νέα τεράστια ερευνητική προσπάθεια:

250.000 άνθρωποι ηλικίας 18–50 ετών

θα συμμετάσχουν στη νέα μελέτη PROSPECT-UK, που χρηματοδοτείται μέσω του Cancer Grand Challenges και συντονίζεται από ερευνητές του King’s College London και συνεργάτες.

🔥 Τι έχει αλλάξει στις νεότερες γενιές;

Αυτό είναι το κεντρικό ερώτημα.

Οι σημερινοί 30άρηδες και 40άρηδες μεγάλωσαν σε ένα εντελώς διαφορετικό περιβάλλον από τις προηγούμενες γενιές.

Τις τελευταίες δεκαετίες άλλαξαν δραματικά:

• η διατροφή
• η συχνότητα κατανάλωσης υπερεπεξεργασμένων τροφίμων
• η παχυσαρκία
• η καθιστική ζωή
• το αλκοόλ
• το κάπνισμα
• η χρήση φαρμάκων
• ο ύπνος
• το μικροβίωμα
• και η έκθεση σε περιβαλλοντικές χημικές ουσίες.

Οι επιστήμονες θεωρούν αρκετούς από αυτούς τους παράγοντες πιθανούς υποψήφιους.

Όμως μέχρι σήμερα δεν έχει αποδειχθεί ότι υπάρχει ένας μοναδικός ένοχος.

📈 Καρκίνος εντέρου: ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα

Ο καρκίνος του παχέος εντέρου είναι ίσως η μορφή που έχει προκαλέσει τη μεγαλύτερη ανησυχία.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η επίπτωση σε ανθρώπους 25–49 ετών έχει αυξηθεί πάνω από 50% από τις αρχές της δεκαετίας του 1990.

Σε προηγούμενη διεθνή ανάλυση, αύξηση του πρώιμου καρκίνου του εντέρου καταγράφηκε σε 27 από 50 χώρες που εξετάστηκαν.

Η Αγγλία μάλιστα παρουσίασε μία από τις ταχύτερες αυξήσεις στην Ευρώπη.

Αυτό δεν σημαίνει ότι ο καρκίνος του εντέρου έγινε ξαφνικά «νόσος των νέων».

Οι περισσότερες περιπτώσεις εξακολουθούν να αφορούν μεγαλύτερες ηλικίες.

Αλλά η κατεύθυνση της αλλαγής στους νεότερους είναι δύσκολο να αγνοηθεί.

🫘 Είναι η διατροφή μέρος της απάντησης;

Πολύ πιθανόν να είναι μέρος του παζλ.

Αλλά όχι όλο το παζλ.

Η νέα PROSPECT-UK θα εξετάσει αναλυτικά:

τι τρώνε οι συμμετέχοντες
πόσο συχνά
τι είδους τρόφιμα καταναλώνουν
πώς αλλάζει το βάρος τους
πόσο ασκούνται
και πώς όλα αυτά συνδέονται με το μικροβίωμα και το περιβάλλον.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον υπάρχει γύρω από:

υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα
χαμηλή πρόσληψη φυτικών ινών
υψηλή κατανάλωση επεξεργασμένου κρέατος
παχυσαρκία
και μεταβολική δυσλειτουργία.

Όμως η σημερινή γνώση δεν μας επιτρέπει να πούμε ότι ένα από αυτά «προκαλεί» από μόνο του την άνοδο.

🦠 Και το μικροβίωμα μπαίνει στο επίκεντρο

Το έντερο φιλοξενεί τρισεκατομμύρια μικρόβια.

Αυτά παράγουν μεταβολίτες, επηρεάζουν το ανοσοποιητικό και αλληλεπιδρούν με τη διατροφή.

Η αλλαγή στη σύσταση του μικροβιώματος αποτελεί σήμερα ένα από τα πιο ενεργά πεδία έρευνας γύρω από τον πρώιμο καρκίνο.

Η νέα μελέτη PROSPECT-UK θα εξετάσει και την υγεία του εντέρου, ακριβώς επειδή οι ερευνητές θέλουν να δουν αν υπάρχουν μικροβιακές υπογραφές που συνδέονται με τον αυξημένο κίνδυνο.

Δεν ξέρουμε ακόμη αν το μικροβίωμα είναι αιτία, αποτέλεσμα ή απλώς μέρος ενός ευρύτερου μεταβολικού περιβάλλοντος.

⚖️ Παχυσαρκία και μεταβολισμός

Η άνοδος της παχυσαρκίας τις τελευταίες δεκαετίες αποτελεί έναν από τους βασικούς ύποπτους παράγοντες.

Για παράδειγμα, μεγάλη βρετανική ανάλυση για τον καρκίνο του νεφρού έδειξε ότι η επίπτωση σε άτομα κάτω των 50 ετών αυξήθηκε περίπου 155% σε διάστημα δεκαετιών. Οι συγγραφείς σημειώνουν ότι μέρος αυτής της αύξησης μπορεί να συνδέεται με την αυξανόμενη παχυσαρκία, αλλά τονίζουν ότι άλλες αιτίες παραμένουν άγνωστες.

Και αυτό είναι χαρακτηριστικό του προβλήματος:

η παχυσαρκία εξηγεί ίσως ένα μέρος.

Όχι απαραίτητα το σύνολο.

🧬 Μήπως οι νεότερες γενιές «γερνούν» βιολογικά νωρίτερα;

Ακόμη πιο ενδιαφέρουσα είναι μια διαφορετική έρευνα που δημοσιεύθηκε φέτος στο Nature Medicine.

Σε 154.169 νεότερους ενήλικες από τη UK Biobank, οι ερευνητές βρήκαν ότι οι νεότερες γενιές εμφάνιζαν υψηλότερους δείκτες βιολογικής γήρανσης σε σχέση με παλαιότερες γενιές.

Και η επιταχυνόμενη βιολογική γήρανση συσχετίστηκε με υψηλότερο κίνδυνο πρώιμων συμπαγών καρκίνων, ιδιαίτερα πνεύμονα, γαστρεντερικού και μήτρας.

Αυτό ανοίγει μια εντελώς διαφορετική ερώτηση:

Μήπως κάποιοι άνθρωποι γερνούν βιολογικά γρηγορότερα από ό,τι δείχνει η ηλικία τους;

Και αν ναι, τι προκαλεί αυτή την επιτάχυνση;

🍺 Αλκοόλ, κάπνισμα και τρόπος ζωής

Τα κλασικά καρκινογόνα δεν έχουν εξαφανιστεί.

Το κάπνισμα εξακολουθεί να αποτελεί τεράστιο παράγοντα κινδύνου.

Το αλκοόλ επίσης συνδέεται με πολλές μορφές καρκίνου.

Όμως υπάρχει κάτι ενδιαφέρον:

σε ορισμένες χώρες, ο καρκίνος του πνεύμονα σε νεότερες ηλικίες έχει μειωθεί μαζί με τη μείωση του καπνίσματος, ενώ άλλοι καρκίνοι αυξάνονται.

Αυτό υποδεικνύει ότι η ιστορία δεν είναι μία.

Κάθε καρκίνος μπορεί να έχει διαφορετικό σύνολο παραγόντων.

🧴 Περιβαλλοντικές εκθέσεις: ο μεγάλος άγνωστος

Οι άνθρωποι σήμερα εκτίθενται σε ένα εντελώς διαφορετικό χημικό περιβάλλον από ό,τι πριν από 50 ή 70 χρόνια.

Πλαστικά.

PFAS.

Φυτοφάρμακα.

Ατμοσφαιρική ρύπανση.

Ενδοκρινικοί διαταράκτες.

Χημικά από συσκευασίες τροφίμων.

Οι ερευνητές εξετάζουν αυτές τις εκθέσεις ως πιθανούς παράγοντες που μπορεί να αλληλεπιδρούν με:

γονίδια
ορμόνες
μεταβολισμό
και μικροβίωμα.

Αλλά το επίπεδο αποδείξεων διαφέρει πολύ από ουσία σε ουσία.

Επομένως οποιοσδήποτε τίτλος τύπου:

«τα πλαστικά προκαλούν την έκρηξη καρκίνου στους νέους»

θα ήταν σήμερα υπερβολικός.

🔬 Μήπως απλώς βρίσκουμε περισσότερους καρκίνους;

Αυτό είναι επίσης μέρος της συζήτησης.

Οι εξετάσεις είναι καλύτερες.

Οι άνθρωποι γνωρίζουν περισσότερο τα συμπτώματα.

Οι γιατροί μπορεί να ερευνούν νωρίτερα ορισμένα προβλήματα.

Άρα μέρος της αύξησης των διαγνώσεων μπορεί να οφείλεται σε καλύτερη και πιο έγκαιρη ανίχνευση.

Όμως οι ειδικοί θεωρούν ότι αυτό από μόνο του δύσκολα εξηγεί όλες τις παρατηρούμενες τάσεις.

🚨 Τα συμπτώματα στους νέους δεν πρέπει να αγνοούνται

Επειδή ο καρκίνος θεωρείται ακόμη κυρίως νόσος μεγαλύτερων ηλικιών, ένας νεότερος άνθρωπος μπορεί εύκολα να πιστέψει ότι ένα επίμονο σύμπτωμα «δεν μπορεί να είναι κάτι σοβαρό».

Αυτό είναι επικίνδυνο.

Επίμονα συμπτώματα όπως:

• αίμα στα κόπρανα
• ανεξήγητη απώλεια βάρους
• επίμονη αλλαγή στις κενώσεις
• ανεξήγητη αναιμία
• επίμονος πόνος
• ασυνήθιστη αιμορραγία
• ψηλαφητή μάζα

χρειάζονται ιατρική αξιολόγηση ανεξάρτητα από την ηλικία.

Δεν σημαίνουν απαραίτητα καρκίνο.

Αλλά δεν πρέπει να αγνοούνται.

🔎 Γιατί χρειάζονται 250.000 άνθρωποι;

Γιατί για να καταλάβεις ένα πρόβλημα που πιθανώς προκύπτει από δεκάδες διαφορετικούς παράγοντες, χρειάζεσαι τεράστια δεδομένα.

Η PROSPECT-UK σκοπεύει να παρακολουθήσει 250.000 ανθρώπους 18–50 ετών και να συλλέξει στοιχεία γύρω από:

διατροφή
τρόπο ζωής
καθημερινές συνήθειες
περιβαλλοντικές εκθέσεις
υγεία του εντέρου.

Πρόκειται για παρατηρησιακή μελέτη, άρα ούτε αυτή από μόνη της θα μπορεί να αποδείξει αιτιότητα.

Μπορεί όμως να αποκαλύψει τους ισχυρότερους πιθανούς παράγοντες και να δείξει πού πρέπει να εστιάσει η επόμενη γενιά κλινικής έρευνας.

🌍 Το φαινόμενο δεν περιορίζεται σε μία χώρα

Ανασκόπηση στο Nature Health καταγράφει αύξηση πρώιμων καρκίνων σε πολλά όργανα:

οισοφάγο
στομάχι
παχύ έντερο
χοληφόρα
ήπαρ
πάγκρεας
νεφρό
προστάτη
μήτρα
μαστό
και κεφαλή/τράχηλο.

Άρα δεν μιλάμε για ένα τοπικό βρετανικό φαινόμενο.

Υπάρχει διεθνής τάση, αλλά με διαφορετική ένταση ανά χώρα και τύπο καρκίνου.

❤️ Το μεγάλο ερώτημα παραμένει ανοιχτό

Τι ακριβώς συνέβη στις νεότερες γενιές;

Άλλαξε το φαγητό μας;

Η παχυσαρκία;

Το μικροβίωμα;

Το περιβάλλον;

Η έκθεση σε χημικές ουσίες;

Ο ύπνος;

Ο τρόπος που καθόμαστε και κινούμαστε;

Ή ένας συνδυασμός όλων αυτών;

Η επιστήμη δεν έχει ακόμη μία απάντηση.

Και ίσως ακριβώς αυτό είναι το πιο ανησυχητικό — αλλά και το πιο σημαντικό — στοιχείο της ιστορίας.

Βλέπουμε το φαινόμενο. Τώρα πρέπει να καταλάβουμε γιατί συμβαίνει.

🔗 Διαβάστε επίσης στον Θεραπευτή

Καρκίνος εντέρου: Το βακτήριο που συνδέθηκε με 2,8 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο υποτροπής

4,2 εκατομμύρια άνθρωποι: Η Μεσογειακή Διατροφή συνδέθηκε με χαμηλότερο κίνδυνο ορισμένων καρκίνων

Καρκίνος του προστάτη: Η διατροφική συνήθεια που συνδέθηκε με έως 31% υψηλότερο κίνδυνο

📚 Πηγές

Η σημερινή διεθνής κάλυψη αναδεικνύει την ταχύτερη αύξηση αρκετών πρώιμων καρκίνων σε νεότερες ηλικίες στην Αγγλία, στις ΗΠΑ και στην Ολλανδία.

Η Cancer Research UK ανακοίνωσε τη νέα PROSPECT-UK, η οποία στοχεύει να στρατολογήσει 250.000 ανθρώπους ηλικίας 18–50 ετών για να μελετήσει διατροφή, τρόπο ζωής και περιβάλλον σε σχέση με τον πρώιμο καρκίνο εντέρου.

Το King’s College London επιβεβαιώνει ότι η μελέτη θα εξετάσει επίσης καθημερινές συνήθειες και υγεία του εντέρου.

#Hashtags

#Καρκίνος #ΚάτωΤων50 #ΚαρκίνοςΕντέρου #Πρόληψη

⚕️ Disclaimer

Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί ιατρική συμβουλή. Η αύξηση ορισμένων πρώιμων καρκίνων είναι πραγματική επιδημιολογική τάση, αλλά δεν έχει εντοπιστεί μία μοναδική αιτία. Οι παράγοντες που συζητούνται αποτελούν πιθανούς ή καθιερωμένους παράγοντες κινδύνου και δεν σημαίνει ότι προκαλούν καρκίνο σε κάθε άτομο.