Περισσότεροι από 4.000 άνθρωποι μπήκαν στο μικροσκόπιο των επιστημόνων. Όσοι είχαν τουλάχιστον έναν γονέα που έζησε μέχρι τα 100 εμφάνισαν χαμηλότερο κίνδυνο υπέρτασης, καρδιαγγειακής νόσου και πρόωρου θανάτου — αλλά η ιστορία είναι πιο ενδιαφέρουσα από ένα απλό «έχεις καλά γονίδια».
Αν η μητέρα ή ο πατέρας σου έφτασε τα 100 χρόνια, έχεις κι εσύ περισσότερες πιθανότητες να γεράσεις καλύτερα;
Μια νέα μεγάλη μελέτη δίνει μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα απάντηση:
πιθανόν ναι — αλλά όχι επειδή υπάρχει κάποιο μοναδικό “γονίδιο μακροζωίας” που εγγυάται τα 100 χρόνια.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι απόγονοι αιωνόβιων ανθρώπων εμφάνιζαν όχι μόνο χαμηλότερο κίνδυνο ορισμένων σημαντικών ασθενειών της ηλικίας, αλλά και καθυστερημένη εμφάνισή τους.
Και αυτό ίσως είναι το πραγματικά σημαντικό εύρημα.
Γιατί στη σύγχρονη επιστήμη της μακροζωίας το ζητούμενο δεν είναι απλώς:
«Πόσα χρόνια θα ζήσω;»
Αλλά:
«Πόσα από αυτά τα χρόνια θα τα ζήσω με καλή υγεία;»
4.030 άνθρωποι και τρεις μεγάλες μελέτες
Η εργασία δημοσιεύθηκε στο JAMA Network Open και συνδύασε δεδομένα από τρεις ανεξάρτητες μακροχρόνιες μελέτες:
LonGenity,
New England Centenarian Study
και UK Biobank.
Συνολικά αναλύθηκαν δεδομένα 4.030 ανθρώπων.
Οι ερευνητές συνέκριναν άτομα που είχαν τουλάχιστον έναν γονέα ο οποίος έφτασε τα 100 χρόνια με ανθρώπους των οποίων οι γονείς πέθαναν σε μικρότερη ηλικία.
Στη συνέχεια εξέτασαν πότε εμφανίζονταν:
καρδιαγγειακές παθήσεις,
υπέρταση,
εγκεφαλικό,
καρκίνος,
καθώς και ο συνολικός κίνδυνος θανάτου.
Και τα αποτελέσματα παρουσίασαν ένα σταθερό μοτίβο.
42% χαμηλότερος σχετικός κίνδυνος θανάτου
Στη συνδυαστική ανάλυση των τριών ερευνητικών ομάδων, οι απόγονοι αιωνόβιων εμφάνισαν περίπου:
42% χαμηλότερο σχετικό hazard θανάτου από οποιαδήποτε αιτία.
Το hazard ratio ήταν 0,58.
Για τις καρδιαγγειακές παθήσεις το αντίστοιχο hazard ratio ήταν 0,67, δηλαδή περίπου:
33% χαμηλότερο σχετικό hazard.
Και για την υπέρταση:
περίπου 32% χαμηλότερο σχετικό hazard.
Τα ευρήματα εμφανίστηκαν με σχετικά σταθερό τρόπο και στις τρεις ανεξάρτητες ομάδες.
⚠️ Σημαντική διευκρίνιση:
Αυτό δεν σημαίνει ότι όποιος έχει γονέα 100 ετών έχει 42% μικρότερη πιθανότητα να πεθάνει σε οποιαδήποτε δεδομένη περίοδο της ζωής του με έναν απλό, απόλυτο τρόπο.
Τα ποσοστά προέρχονται από μοντέλα επιβίωσης και αφορούν σχετικό hazard μεταξύ των ομάδων.
Δεν ζούσαν μόνο περισσότερο — ορισμένα προβλήματα εμφανίζονταν αργότερα
Εδώ βρίσκεται ίσως το πιο ενδιαφέρον κομμάτι.
Οι επιστήμονες προσπάθησαν να υπολογίσουν όχι μόνο αν εμφανίζεται μια νόσος, αλλά και πότε.
Στη συνδυαστική ανάλυση, οι απόγονοι των αιωνόβιων εμφάνιζαν:
περίπου 3,1 χρόνια καθυστέρηση στον αναμενόμενο χρόνο θανάτου
και
περίπου 5,2 χρόνια καθυστέρηση στην εμφάνιση υπέρτασης.
Για ορισμένες καρδιαγγειακές εκβάσεις επίσης παρατηρήθηκε καθυστέρηση, αν και τα αποτελέσματα δεν ήταν εξίσου σταθερά σε όλες τις ομάδες.
Αυτό μας φέρνει σε μία έννοια που αναλύσαμε πρόσφατα στον Θεραπευτή:
healthspan — τα χρόνια ζωής που περνάμε χωρίς σοβαρή νόσο ή σημαντική απώλεια λειτουργικότητας.
Στο αναλυτικό μας άρθρο «Longevity: Πώς να ζήσουμε περισσότερα χρόνια με υγεία – Τι δείχνει η επιστήμη και τι αξίζει πραγματικά να κάνουμε» εξηγούμε γιατί η σύγχρονη έρευνα ενδιαφέρεται πλέον εξίσου για το πόσο υγιής παραμένει κάποιος όσο μεγαλώνει και όχι μόνο για το τελικό προσδόκιμο ζωής.
Και ο καρκίνος;
Εδώ η μελέτη έχει ένα πολύ σημαντικό εύρημα που πρέπει να ειπωθεί.
Οι επιστήμονες δεν βρήκαν σταθερή, στατιστικά σημαντική σχέση μεταξύ της εξαιρετικής μακροζωίας των γονέων και χαμηλότερου κινδύνου ή καθυστερημένης εμφάνισης καρκίνου.
Άρα δεν μπορούμε να πούμε:
«Αν οι γονείς σου έγιναν 100, προστατεύεσαι από τον καρκίνο».
Δεν υποστηρίζεται από τη συγκεκριμένη μελέτη.
Και αυτό είναι ένα καλό παράδειγμα του γιατί η μακροζωία είναι πολύ πιο σύνθετη από ένα γενικό «έχω καλά γονίδια».
Είναι λοιπόν όλα γραμμένα στο DNA;
Όχι.
Η οικογενειακή μακροζωία πιθανότατα αποτελεί συνδυασμό:
γενετικών παραγόντων, μεταβολικών χαρακτηριστικών, ανοσολογικής λειτουργίας, τρόπου ζωής και κοινών περιβαλλοντικών επιδράσεων.
Οι οικογένειες δεν μοιράζονται μόνο γονίδια.
Συχνά μοιράζονται:
διατροφικές συνήθειες, κοινωνικό περιβάλλον, τρόπο αντιμετώπισης του στρες, επίπεδα δραστηριότητας και συμπεριφορές γύρω από το κάπνισμα και το αλκοόλ.
Ακριβώς γι' αυτό οι ερευνητές θεωρούν τους απογόνους αιωνόβιων ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον «φυσικό εργαστήριο» για τη μελέτη της υγιούς γήρανσης.
Τι μπορεί να κρύβεται στα γονίδια των αιωνόβιων;
Η επιστήμη εδώ ψάχνει εδώ και χρόνια.
Δεν υπάρχει ένα μοναδικό «γονίδιο που σε κάνει 100 ετών».
Έχουν όμως μελετηθεί γενετικές παραλλαγές που επηρεάζουν:
τον μεταβολισμό των λιπιδίων,
τη φλεγμονή,
την απόκριση στην ινσουλίνη,
την επιδιόρθωση του DNA,
την κυτταρική γήρανση,
και την καρδιαγγειακή υγεία.
Οι ερευνητές προσπαθούν ουσιαστικά να απαντήσουν σε μια συναρπαστική ερώτηση:
Τι έχουν οι αιωνόβιοι που τους επιτρέπει να καθυστερούν ασθένειες που στους περισσότερους εμφανίζονται πολύ νωρίτερα;
Και ίσως ακόμη πιο ενδιαφέρον:
Μεταβιβάζεται ένα μέρος αυτής της προστασίας στα παιδιά τους;
Η νέα μελέτη δείχνει ότι τουλάχιστον σε επίπεδο επιδημιολογικής συσχέτισης, η απάντηση φαίνεται να είναι ναι για ορισμένες ασθένειες.
Δεν είναι η πρώτη φορά που βλέπουμε αυτό το μοτίβο
Παλαιότερες μελέτες από το New England Centenarian Study είχαν ήδη δείξει ότι οι απόγονοι αιωνόβιων παρουσίαζαν αργότερα:
στεφανιαία νόσο, υπέρταση, διαβήτη και εγκεφαλικό.
Σε παλαιότερη ανάλυση, η εμφάνιση στεφανιαίας νόσου είχε καθυστερήσει περίπου 5 χρόνια, της υπέρτασης περίπου 2 χρόνια, ενώ για διαβήτη και εγκεφαλικό η διαφορά έφτανε περίπου τα 8,5 χρόνια.
Η νέα εργασία είναι σημαντική επειδή εξετάζει το φαινόμενο σε τρεις διαφορετικές ανεξάρτητες κοόρτες και ενισχύει την ιδέα ότι υπάρχει πραγματικό βιολογικό και οικογενειακό υπόβαθρο πίσω από την εξαιρετική μακροζωία.
Αν οι γονείς μου πέθαναν νέοι, είμαι καταδικασμένος;
Κατηγορηματικά όχι.
Η οικογενειακή ιστορία αποτελεί παράγοντα κινδύνου — όχι πεπρωμένο.
Το γεγονός ότι κάποιος δεν προέρχεται από οικογένεια αιωνόβιων δεν σημαίνει ότι δεν μπορεί να ζήσει πολλά χρόνια με καλή υγεία.
Και το αντίστροφο:
το να έχεις γονείς που έζησαν μέχρι τα 100 δεν αποτελεί άδεια για κάπνισμα, ακινησία, κακή διατροφή ή ανεξέλεγκτη πίεση και χοληστερόλη.
Η βιολογία μάς δίνει ένα υπόβαθρο.
Ο τρόπος ζωής δρα πάνω σε αυτό.
Τα απλά πράγματα εξακολουθούν να έχουν τη μεγαλύτερη αξία
Στην εποχή του Longevity ακούμε συνέχεια για:
NAD+, senolytics, rapamycin, metformin, βιολογικά ρολόγια, συμπληρώματα και «χάπια αντιγήρανσης».
Ορισμένα αποτελούν πραγματικά συναρπαστικά ερευνητικά πεδία.
Αλλά δεν υπάρχει σήμερα αποδεδειγμένο χάπι που να εγγυάται ότι ένας υγιής άνθρωπος θα ζήσει μέχρι τα 100 ή τα 150.
Χαρακτηριστικό είναι το θέμα που είχαμε παρουσιάσει για το λεγόμενο «χάπι των 150 χρόνων» από την Κίνα: η ουσία PCC1 έχει ενδιαφέροντα προκλινικά δεδομένα, αλλά δεν υπάρχει απόδειξη ότι μπορεί να παρατείνει έτσι την ανθρώπινη ζωή.
Το ίδιο ισχύει και για τα νέα φάρμακα που φαίνεται να επηρεάζουν τα λεγόμενα «ρολόγια γήρανσης». Πρόσφατα παρουσιάσαμε την έρευνα όπου έξι βιολογικοί δείκτες γήρανσης κινήθηκαν προς νεότερες τιμές μετά από πειραματικό φάρμακο σχεδιασμένο με AI — ένα συναρπαστικό εύρημα, αλλά όχι απόδειξη ότι αντιστράφηκε η ανθρώπινη γήρανση.
Και η διατροφή;
Εδώ το μήνυμα γίνεται πιο καθημερινό.
Οι άνθρωποι που ζουν πολλά χρόνια δεν τρώνε κάποιο μαγικό τρόφιμο.
Όμως διατροφικά πρότυπα πλούσια σε:
λαχανικά, όσπρια, φρούτα, ξηρούς καρπούς, δημητριακά ολικής άλεσης, ελαιόλαδο και ψάρια
συνδέονται επανειλημμένα με καλύτερη καρδιομεταβολική υγεία.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι τα όσπρια.
Όπως είχαμε παρουσιάσει στο άρθρο μας για φασόλια και μακροζωία, μεγάλη μετα-ανάλυση περισσότερων από 1,1 εκατομμύρια συμμετεχόντων συνέδεσε την υψηλότερη κατανάλωση οσπρίων με χαμηλότερη θνησιμότητα από όλες τις αιτίες.
Δεν σημαίνει ότι ένα πιάτο φασόλια «χαρίζει χρόνια».
Σημαίνει ότι η συνολική καθημερινή ζωή έχει σημασία.
Το μεγαλύτερο μυστικό των 100χρονων ίσως δεν είναι ότι αποφεύγουν κάθε ασθένεια
Ίσως είναι ότι πολλές ασθένειες έρχονται αργότερα.
Αυτό είναι ένα βασικό χαρακτηριστικό που εμφανίζεται ξανά και ξανά στη μελέτη των αιωνόβιων.
Δεν είναι άνθρωποι που δεν γερνούν.
Δεν είναι άνθρωποι που δεν αρρωσταίνουν ποτέ.
Φαίνεται όμως ότι σε αρκετές περιπτώσεις καταφέρνουν να συμπιέσουν την περίοδο σοβαρής νόσου προς το τέλος της ζωής τους.
Και ίσως αυτή είναι πολύ πιο ενδιαφέρουσα μορφή μακροζωίας από το απλό να προσθέσουμε χρόνια στο ημερολόγιο.
Να προσθέσουμε ζωή στα χρόνια.
Το συμπέρασμα
Αν ένας από τους γονείς σου έφτασε τα 100 χρόνια, η νέα μελέτη δείχνει ότι ενδέχεται να έχεις κληρονομήσει ή να μοιράζεσαι ορισμένους παράγοντες που ευνοούν την υγιέστερη γήρανση.
Στους απογόνους των αιωνόβιων παρατηρήθηκαν χαμηλότερα hazards για:
θάνατο, καρδιαγγειακή νόσο και υπέρταση, καθώς και καθυστέρηση ορισμένων προβλημάτων υγείας.
Όμως η ηλικία των γονιών σου δεν γράφει από μόνη της το μέλλον σου.
Τα γονίδια μπορεί να μοιράζουν τα χαρτιά.
Το πώς θα παίξουμε την παρτίδα εξακολουθεί να έχει τεράστια σημασία.
Πηγές
PubMed — Πρωτότυπη μελέτη και πλήρη αποτελέσματα
BILD — Studie: Leben Kinder von 100-Jährigen auch länger?
Hashtags
#Μακροζωία #ΥγιήςΓήρανση #Καρδιά #Longevity
Disclaimer
Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί ιατρική συμβουλή. Η μελέτη είναι παρατηρητική και δείχνει συσχετίσεις μεταξύ της εξαιρετικής γονικής μακροζωίας και συγκεκριμένων εκβάσεων υγείας. Δεν αποδεικνύει ότι η ηλικία των γονέων καθορίζει πόσο θα ζήσει ένα άτομο ούτε ότι η μακροζωία κληρονομείται με απλό τρόπο.
Ερώτηση προς τους αναγνώστες
Πόσο έζησε ο γηραιότερος άνθρωπος στην οικογένειά σας; Πιστεύετε ότι η μακροζωία “τρέχει” μέσα στις οικογένειες;
Γράψτε μας στα σχόλια — θα είχε ιδιαίτερο ενδιαφέρον να δούμε πόσες οικογένειες έχουν ανθρώπους που ξεπέρασαν τα 90 ή ακόμη και τα 100 χρόνια.
Social Plugin