Σκλήρυνση κατά πλάκας: 5 προειδοποιητικά σημάδια έως 5 χρόνια πριν τη διάγνωση

Η σκλήρυνση κατά πλάκας, ή πολλαπλή σκλήρυνση, θεωρείται συχνά μια νόσος που «ξεκινά» όταν εμφανιστούν τα πρώτα ξεκάθαρα νευρολογικά συμπτώματα: μουδιάσματα, προβλήματα όρασης, αστάθεια, έντονη κόπωση ή δυσκολίες στην κίνηση. Όμως η επιστήμη αρχίζει να φωτίζει κάτι πολύ πιο ενδιαφέρον και ανησυχητικό: σε αρκετούς ανθρώπους, οι εσωτερικές διεργασίες της νόσου μπορεί να έχουν ξεκινήσει χρόνια νωρίτερα, πολύ πριν μπει επίσημα η διάγνωση.

Μια μεγάλη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Neurology έδειξε ότι ορισμένα κοινά προβλήματα υγείας εμφανίζονταν συχνότερα σε ανθρώπους που αργότερα διαγνώστηκαν με σκλήρυνση κατά πλάκας. Οι ερευνητές δεν λένε ότι αυτά τα συμπτώματα «σημαίνουν» σκλήρυνση. Λένε όμως ότι ίσως αποτελούν κομμάτι μιας πρόδρομης, αθόρυβης φάσης της νόσου, ειδικά σε άτομα που ήδη ανήκουν σε ομάδα αυξημένου κινδύνου.

Η πολλαπλή σκλήρυνση είναι μια χρόνια νόσος του κεντρικού νευρικού συστήματος, στην οποία το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται στη μυελίνη, δηλαδή το προστατευτικό περίβλημα των νευρικών ινών. Όταν αυτή η προστασία φθείρεται, τα νευρικά σήματα δυσκολεύονται να μεταδοθούν σωστά, προκαλώντας διαφορετικά συμπτώματα από άνθρωπο σε άνθρωπο. Το NHS αναφέρει ότι τα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν κόπωση, προβλήματα όρασης, μουδιάσματα, αστάθεια, μυϊκή δυσκαμψία, ουρολογικά προβλήματα, δυσκολίες μνήμης ή συγκέντρωσης και σεξουαλικά προβλήματα.

Η μελέτη που άναψε το ενδιαφέρον των νευρολόγων

Οι ερευνητές από τη Σορβόννη, το Paris Brain Institute και συνεργαζόμενα κέντρα ανέλυσαν ανώνυμα ιατρικά δεδομένα από μεγάλη βάση πρωτοβάθμιας φροντίδας. Η μελέτη περιλάμβανε 20.174 άτομα με πρόσφατη διάγνωση σκλήρυνσης κατά πλάκας, 54.790 άτομα χωρίς MS, καθώς και ασθενείς με δύο άλλες αυτοάνοσες νόσους: 30.477 με νόσο Crohn και 7.337 με λύκο. Οι επιστήμονες εξέτασαν 113 διαφορετικές παθήσεις και συμπτώματα στην πενταετία πριν και μετά τη διάγνωση.

Το εντυπωσιακό εύρημα ήταν ότι πέντε προβλήματα εμφανίζονταν πιο συχνά στους ανθρώπους που αργότερα διαγνώστηκαν με σκλήρυνση κατά πλάκας. Αυτά ήταν: κατάθλιψη, σεξουαλικές διαταραχές, δυσκοιλιότητα, κυστίτιδα και ουρολοιμώξεις. Το Paris Brain Institute τόνισε ότι τα σημάδια αυτά ήταν στατιστικά ισχυρά, αλλά δεν είναι ειδικά μόνο για τη σκλήρυνση κατά πλάκας, αφού παρατηρήθηκαν και σε άτομα με λύκο ή νόσο Crohn.

Τα 5 «κρυφά» συμπτώματα που βρέθηκαν συχνότερα

1. Δυσκοιλιότητα
Η δυσκοιλιότητα είχε τη μεγαλύτερη διαφορά. Οι άνθρωποι που αργότερα διαγνώστηκαν με σκλήρυνση κατά πλάκας ήταν περίπου 50% πιο πιθανό να έχουν δυσκοιλιότητα πέντε χρόνια πριν τη διάγνωση, σε σχέση με την ομάδα ελέγχου. Αυτό δεν σημαίνει ότι η δυσκοιλιότητα δείχνει MS. Είναι ένα πολύ κοινό σύμπτωμα που μπορεί να σχετίζεται με διατροφή, φάρμακα, θυρεοειδή, στρες, καθιστική ζωή ή γαστρεντερικά προβλήματα. Όμως, σε άτομα υψηλού κινδύνου, ίσως αποκτά μεγαλύτερη σημασία.

2. Σεξουαλικές δυσλειτουργίες
Οι σεξουαλικές διαταραχές καταγράφηκαν ως 47% πιο πιθανές στους μελλοντικούς ασθενείς με πολλαπλή σκλήρυνση. Μπορεί να αφορούν μειωμένη επιθυμία, δυσκολία διέγερσης, στυτική δυσλειτουργία, ξηρότητα ή δυσκολία οργασμού. Και εδώ χρειάζεται προσοχή: τα αίτια μπορεί να είναι ορμονικά, ψυχολογικά, φαρμακευτικά ή αγγειακά. Δεν πρέπει να γίνεται αυτοδιάγνωση.

3. Ουρολοιμώξεις
Οι ουρολοιμώξεις ήταν 38% πιο πιθανές στα άτομα που αργότερα διαγνώστηκαν με MS. Η σύνδεση με το νευρικό σύστημα έχει ενδιαφέρον, επειδή η σκλήρυνση κατά πλάκας μπορεί να επηρεάσει τη λειτουργία της ουροδόχου κύστης. Ωστόσο, οι ουρολοιμώξεις είναι εξαιρετικά συχνές, ειδικά στις γυναίκες, και συνήθως έχουν πολύ πιο απλές εξηγήσεις.

4. Κατάθλιψη
Η κατάθλιψη εμφανίστηκε με 22% υψηλότερη συχνότητα πριν από τη διάγνωση. Επιπλέον, σύμφωνα με την ανακοίνωση της American Academy of Neurology, το 14% των ανθρώπων που τελικά εμφάνισαν MS είχε συνταγογράφηση αντικαταθλιπτικών πέντε χρόνια πριν τη διάγνωση, έναντι 10% στην ομάδα χωρίς MS. Πέντε χρόνια μετά τη διάγνωση, τα ποσοστά ήταν 37% έναντι 19%.

5. Κυστίτιδα
Η κυστίτιδα, δηλαδή φλεγμονή ή λοίμωξη της ουροδόχου κύστης, ήταν 21% πιο πιθανή στους μετέπειτα ασθενείς. Το εύρημα αυτό ενισχύει την ιδέα ότι ουρολογικά και νευρολογικά σημάδια μπορεί να συνδέονται σε ορισμένες περιπτώσεις, αλλά από μόνο του δεν αρκεί για κανένα συμπέρασμα.

Το πιο σημαντικό: αυτά τα συμπτώματα δεν κάνουν διάγνωση

Η Dr. Céline Louapre ξεκαθάρισε ότι αυτά τα συμπτώματα είναι πολύ συνηθισμένα στον γενικό πληθυσμό και δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν μόνα τους για πρώιμη διάγνωση. Μόνο ένα μικρό ποσοστό ανθρώπων με κατάθλιψη, δυσκοιλιότητα, ουρολοιμώξεις ή σεξουαλικά προβλήματα θα διαγνωστεί αργότερα με αυτοάνοσο νόσημα. Το εύρημα έχει κυρίως αξία για την κατανόηση της φυσικής πορείας της νόσου και ίσως για πιο προσεκτική παρακολούθηση ανθρώπων με οικογενειακό ιστορικό ή ύποπτα ευρήματα σε μαγνητική.

Ακόμη πιο πρόσφατη μελέτη στο JAMA Network Open το 2025 έδειξε ότι η αυξημένη χρήση υπηρεσιών υγείας μπορεί να ξεκινά ακόμη και 14 έως 15 χρόνια πριν από την κλινική έναρξη της σκλήρυνσης κατά πλάκας, με τις επισκέψεις για θέματα ψυχικής υγείας και ασαφή συμπτώματα να εμφανίζονται νωρίς. Αυτό δεν αλλάζει την καθημερινή διάγνωση, αλλά ενισχύει την ιδέα ότι η MS μπορεί να έχει πολύ μεγαλύτερη «σιωπηλή» περίοδο από όσο πιστεύαμε.

Πότε χρειάζεται γιατρός

Αν κάποιος έχει ένα από αυτά τα συμπτώματα, δεν υπάρχει λόγος πανικού. Αν όμως υπάρχουν επίμονα ή επαναλαμβανόμενα συμπτώματα, οικογενειακό ιστορικό σκλήρυνσης κατά πλάκας, προηγούμενα νευρολογικά επεισόδια, μουδιάσματα, διαταραχές όρασης, αστάθεια, αδυναμία ή συμπτώματα που κρατούν πάνω από 24 ώρες, χρειάζεται ιατρική εκτίμηση. Το NHS τονίζει ότι δεν υπάρχει μία και μοναδική εξέταση για τη διάγνωση της MS· συνήθως απαιτείται νευρολογική εκτίμηση, μαγνητική τομογραφία, πιθανές εξετάσεις αίματος, οσφυονωτιαία παρακέντηση και άλλες δοκιμασίες.

Η MS Society συμβουλεύει όσους ανησυχούν για πιθανά πρώιμα συμπτώματα να ξεκινούν από τον γιατρό τους, ο οποίος μπορεί να αποκλείσει άλλες αιτίες και, αν χρειάζεται, να τους παραπέμψει σε νευρολόγο. Χρήσιμο είναι επίσης να κρατάμε ημερολόγιο συμπτωμάτων: πότε εμφανίστηκαν, πόσο κράτησαν, τι τα επιδείνωσε και αν επανήλθαν.

Συμπέρασμα

Η νέα έρευνα δεν λέει ότι η δυσκοιλιότητα, η κατάθλιψη ή οι ουρολοιμώξεις σημαίνουν σκλήρυνση κατά πλάκας. Λέει όμως κάτι πολύ πιο ουσιαστικό: το σώμα ίσως αρχίζει να δίνει μικρά, διάσπαρτα σήματα πολλά χρόνια πριν εμφανιστεί η νόσος με τον κλασικό τρόπο.

Η γνώση αυτή δεν πρέπει να μας τρομάζει. Πρέπει να μας κάνει πιο παρατηρητικούς. Γιατί στην υγεία, η έγκαιρη κινητοποίηση δεν σημαίνει πανικός. Σημαίνει προσοχή, σωστή ενημέρωση και επίσκεψη στον ειδικό όταν τα συμπτώματα επιμένουν ή επαναλαμβάνονται.

Σημαντική σημείωση: Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί διάγνωση ή ιατρική οδηγία. Για επίμονα ή ανησυχητικά συμπτώματα, απευθυνθείτε σε γιατρό ή νευρολόγο.

Λέξεις-κλειδιά / Hashtags
#ΣκλήρυνσηΚατάΠλάκας #ΠολλαπλήΣκλήρυνση #MultipleSclerosis #Νευρολογία

Πηγές