Ένα φλιτζάνι βοτανικό ρόφημα, ένα φυσικό συμπλήρωμα διατροφής ή ένα φυτικό εκχύλισμα μπορεί να φαίνονται εντελώς αθώα.
Άλλωστε, πολλοί άνθρωποι θεωρούν ότι οτιδήποτε προέρχεται από τη φύση είναι αυτομάτως ασφαλές.
Όμως η πραγματικότητα είναι διαφορετική.
Ορισμένα βότανα και φυτικά σκευάσματα μπορούν να επηρεάσουν τον τρόπο με τον οποίο δρουν τα φάρμακα στον οργανισμό.
Σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να ενισχύσουν ανεπιθύμητες ενέργειες, ενώ σε άλλες να μειώσουν την αποτελεσματικότητα μιας θεραπείας.
Αυτός είναι ένας από τους κινδύνους που υπενθυμίζει ο Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων (ΕΟΦ) με τη σημερινή επίσημη ανακοίνωσή του.
Η προειδοποίηση εντάσσεται στην παγκόσμια εκστρατεία MedSafetyWeek 2026, που πραγματοποιείται από τις 2 έως τις 8 Νοεμβρίου.
Το βασικό μήνυμα είναι ότι οι ανεπιθύμητες ενέργειες των φαρμάκων δεν πρέπει να αγνοούνται, αλλά να αναφέρονται στις αρμόδιες αρχές.
Τι ακριβώς ανακοίνωσε ο ΕΟΦ;
Στο δελτίο Τύπου της 2ας Νοεμβρίου 2026, ο ΕΟΦ επισημαίνει ότι τα φάρμακα σώζουν ζωές και βελτιώνουν την υγεία εκατομμυρίων ανθρώπων.
Ωστόσο, μπορούν να προκαλέσουν ανεπιθύμητες ενέργειες.
Ορισμένες εμφανίζονται ξαφνικά, λίγο μετά την έναρξη μιας θεραπείας.
Άλλες μπορεί να αναπτυχθούν σταδιακά, ακόμη και ύστερα από μακροχρόνια χρήση.
Μάλιστα, ο Οργανισμός επισημαίνει ότι κάποιες ανεπιθύμητες ενέργειες μπορεί να εμφανιστούν μετά τη διακοπή ενός φαρμάκου.
Υπάρχουν επίσης περιπτώσεις στις οποίες δεν παρατηρείται κάποιο εμφανές σύμπτωμα και το πρόβλημα εντοπίζεται μόνο μέσα από εργαστηριακές εξετάσεις.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η αναφορά του ΕΟΦ στους συνδυασμούς.
Πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες μπορεί να προκύψουν όταν κάποιος ξεκινά μια νέα θεραπεία, αλλάζει τη δοσολογία, χρησιμοποιεί πολλά φάρμακα ταυτόχρονα ή καταναλώνει ορισμένα τρόφιμα και φυτικά σκευάσματα μαζί με τα φάρμακά του.
Ο ΕΟΦ δεν δημοσίευσε σήμερα κατάλογο επικίνδυνων βοτάνων ούτε ανακοίνωσε νέα απαγόρευση συγκεκριμένου φυτικού προϊόντος.
Πρόκειται για μια γενική αλλά σημαντική προειδοποίηση φαρμακοεπαγρύπνησης.
Γιατί το «φυσικό» δεν σημαίνει πάντοτε ακίνδυνο;
Τα βότανα περιέχουν δραστικές χημικές ουσίες.
Αυτές μπορεί να επηρεάζουν διάφορες λειτουργίες του οργανισμού, όπως τη δραστηριότητα ενζύμων, την απορρόφηση ουσιών από το έντερο ή τη λειτουργία συγκεκριμένων υποδοχέων.
Αυτός είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους ορισμένα φυτικά συστατικά παρουσιάζουν φαρμακολογικό ενδιαφέρον.
Αλλά η ίδια ιδιότητα μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα όταν συνδυάζονται με φάρμακα.
Μια φυτική ουσία μπορεί, για παράδειγμα, να επιταχύνει τη διάσπαση ενός φαρμάκου από τον οργανισμό.
Σε αυτή την περίπτωση, η συγκέντρωση του φαρμάκου στο αίμα μπορεί να μειωθεί, περιορίζοντας την αποτελεσματικότητά του.
Σε άλλες περιπτώσεις μπορεί να συμβεί το αντίθετο: να αυξηθεί η έκθεση του οργανισμού σε ένα φάρμακο ή να ενισχυθεί μια συγκεκριμένη δράση του.
Αυτό δεν σημαίνει ότι όλα τα βότανα αλληλεπιδρούν επικίνδυνα με όλα τα φάρμακα.
Σημαίνει ότι κάθε συνδυασμός χρειάζεται να αξιολογείται ξεχωριστά.
Πέντε χαρακτηριστικά παραδείγματα που αξίζει να γνωρίζετε
Τα παρακάτω παραδείγματα βασίζονται σε πληροφορίες επιστημονικών και υγειονομικών οργανισμών. Δεν αποτελούν κατάλογο προϊόντων που ανακλήθηκαν ή απαγορεύτηκαν από τον ΕΟΦ.
1. Σπαθόχορτο ή υπερικό: Ιδιαίτερη προσοχή με αντικαταθλιπτικά και αντισυλληπτικά
Το σπαθόχορτο, γνωστό επιστημονικά ως Hypericum perforatum, είναι ένα φυτό με μακρά ιστορία παραδοσιακής χρήσης.
Χρησιμοποιείται σε ορισμένα φυτικά φαρμακευτικά παρασκευάσματα για ήπια καταθλιπτικά συμπτώματα.
Ωστόσο, αποτελεί ένα από τα καλύτερα τεκμηριωμένα παραδείγματα φυτού με σημαντικές φαρμακευτικές αλληλεπιδράσεις.
Μπορεί να αυξήσει τη δραστηριότητα ενζύμων που συμμετέχουν στον μεταβολισμό πολλών φαρμάκων.
Έτσι, μπορεί να μειώσει τη συγκέντρωση και την αποτελεσματικότητα ορισμένων αντισυλληπτικών, ανοσοκατασταλτικών, αντιπηκτικών και αντικαρκινικών θεραπειών.
Επιπλέον, όταν συνδυάζεται με συγκεκριμένα αντικαταθλιπτικά, μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο σοβαρών ανεπιθύμητων ενεργειών που σχετίζονται με τη σεροτονίνη.
Η λήψη σπαθόχορτου μαζί με συνταγογραφούμενα φάρμακα δεν πρέπει να γίνεται χωρίς έλεγχο από γιατρό ή φαρμακοποιό.
2. Γλυκόριζα: Προσοχή στην αρτηριακή πίεση και στην καρδιά
Η γλυκόριζα χρησιμοποιείται παραδοσιακά σε αφεψήματα και διάφορα φυτικά προϊόντα.
Περιέχει γλυκυρριζίνη, μια ουσία που όταν προσλαμβάνεται σε μεγάλες ποσότητες ή για μεγάλα χρονικά διαστήματα μπορεί να προκαλέσει κατακράτηση νατρίου, απώλεια καλίου και αύξηση της αρτηριακής πίεσης.
Σε σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να εμφανιστούν διαταραχές του καρδιακού ρυθμού.
Το αμερικανικό Εθνικό Κέντρο Συμπληρωματικής και Ολοκληρωμένης Υγείας έχει επισημάνει επίσης αλληλεπιδράσεις της γλυκόριζας με κορτικοστεροειδή.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζονται άνθρωποι με υπέρταση, καρδιολογικά ή νεφρικά προβλήματα.
3. Πράσινο τσάι: Άλλο το συνηθισμένο ρόφημα και άλλο τα συμπυκνωμένα εκχυλίσματα
Το πράσινο τσάι είναι ιδιαίτερα δημοφιλές λόγω των πολυφαινολών που περιέχει.
Ωστόσο, δεν είναι σωστό να θεωρούμε ότι τα συμπυκνωμένα εκχυλίσματα έχουν την ίδια σύνθεση και τις ίδιες επιδράσεις με ένα συνηθισμένο φλιτζάνι τσαγιού.
Σύμφωνα με το αμερικανικό NCCIH, συμπληρώματα πράσινου τσαγιού υψηλής συγκέντρωσης μπορούν να μειώσουν τα επίπεδα ορισμένων φαρμάκων στο αίμα, μεταξύ των οποίων η ατορβαστατίνη και η ναδολόλη.
Η σημασία της αλληλεπίδρασης εξαρτάται από το προϊόν, τη δόση και το συγκεκριμένο φάρμακο.
4. Τζίνσενγκ: Πιθανές αλληλεπιδράσεις που χρειάζονται αξιολόγηση
Το ασιατικό τζίνσενγκ χρησιμοποιείται σε συμπληρώματα που προωθούνται για ενέργεια και τόνωση.
Υπάρχουν ενδείξεις πιθανών αλληλεπιδράσεων με ορισμένα φάρμακα για την αρτηριακή πίεση, τη χοληστερόλη και την ψυχική υγεία.
Ωστόσο, τα διαθέσιμα δεδομένα δεν είναι εξίσου ισχυρά για όλους τους συνδυασμούς.
Γι' αυτό, η επιστημονικά σωστή προσέγγιση δεν είναι να χαρακτηρίζουμε κάθε συνδυασμό επικίνδυνο, αλλά να ζητάμε εξατομικευμένη αξιολόγηση.
5. Γκρέιπφρουτ: Ένα καθημερινό τρόφιμο που μπορεί να επηρεάσει φάρμακα
Ορισμένες αλληλεπιδράσεις δεν αφορούν καν βότανα ή συμπληρώματα.
Το γκρέιπφρουτ αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα.
Μπορεί να επηρεάσει ένζυμα που μεταβολίζουν ορισμένα φάρμακα, αυξάνοντας την έκθεσή μας σε αυτά.
Μια γνωστή αλληλεπίδραση αφορά τη σιμβαστατίνη, φάρμακο που χρησιμοποιείται για τη μείωση της χοληστερόλης.
Δεν επηρεάζονται όμως όλες οι στατίνες με τον ίδιο τρόπο.
Γι' αυτό πρέπει πάντοτε να διαβάζουμε το φύλλο οδηγιών του συγκεκριμένου φαρμάκου.
Μια επιστημονική ανασκόπηση του 2026 ενισχύει την ανάγκη προσοχής
Το ζήτημα των φυτικών σκευασμάτων και των φαρμακευτικών αλληλεπιδράσεων εξακολουθεί να απασχολεί την επιστημονική κοινότητα.
Συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση που δημοσιεύθηκε το 2026 στο περιοδικό Complementary Therapies in Medicine εξέτασε τη χρήση φυτικών φαρμακευτικών προϊόντων από ανθρώπους με διαβήτη τύπου 2.
Οι ερευνητές κατέγραψαν σημαντική χρήση τέτοιων προϊόντων και εντόπισαν φυτά για τα οποία απαιτείται προσοχή λόγω πιθανών αλληλεπιδράσεων με φάρμακα.
Η ανασκόπηση υπογραμμίζει την ανάγκη οι επαγγελματίες υγείας να γνωρίζουν ποια φυτικά προϊόντα χρησιμοποιούν οι ασθενείς τους.
Δεν αποδεικνύει ότι όλα τα παραδοσιακά βότανα είναι επικίνδυνα ούτε ότι κάθε αναφερόμενη πιθανή αλληλεπίδραση οδηγεί οπωσδήποτε σε κλινική βλάβη.
Ποια συμπτώματα δεν πρέπει να αγνοούμε;
Οι ανεπιθύμητες ενέργειες μπορεί να εμφανιστούν με διαφορετικούς τρόπους.
Ορισμένα πιθανά συμπτώματα που χρειάζονται αξιολόγηση είναι:
Νέο ή ασυνήθιστο δερματικό εξάνθημα.
Επίμονη ναυτία, έμετοι ή διάρροια.
Έντονη ζάλη ή ασυνήθιστη υπνηλία.
Ανεξήγητες μελανιές ή αιμορραγία.
Αίσθημα παλμών ή ασυνήθιστες μεταβολές της πίεσης.
Κιτρίνισμα του δέρματος ή των ματιών.
Τα συμπτώματα αυτά μπορεί να έχουν πολλές διαφορετικές αιτίες και δεν αποδεικνύουν από μόνα τους φαρμακευτική ανεπιθύμητη ενέργεια.
Ωστόσο, όταν εμφανίζονται μετά την έναρξη ενός νέου φαρμάκου ή συμπληρώματος, αξίζει να αναφέρονται στον επαγγελματία υγείας.
Σε περιπτώσεις σοβαρής αλλεργικής αντίδρασης, δυσκολίας στην αναπνοή, απώλειας συνείδησης ή έντονου πόνου στο στήθος, απαιτείται άμεση ιατρική βοήθεια.
Ποιοι πρέπει να προσέχουν ιδιαίτερα;
Η προσοχή είναι ακόμη σημαντικότερη για τους ανθρώπους που λαμβάνουν περισσότερα από ένα φάρμακα.
Αυτό αφορά συχνά ηλικιωμένους και ασθενείς με χρόνια νοσήματα.
Ειδική αξιολόγηση χρειάζονται όσοι λαμβάνουν αντιπηκτικά, ανοσοκατασταλτικά, αντικαταθλιπτικά, αντιεπιληπτικά ή ορισμένα αντικαρκινικά φάρμακα.
Επίσης, ιδιαίτερη προσοχή χρειάζονται:
Άτομα με ηπατική ή νεφρική νόσο.
Έγκυες και θηλάζουσες γυναίκες.
Παιδιά που λαμβάνουν φυτικά σκευάσματα.
Ασθενείς που προετοιμάζονται για χειρουργική επέμβαση.
Άτομα που λαμβάνουν συμπληρώματα από πολλές διαφορετικές πηγές.
Η ασφάλεια ενός προϊόντος εξαρτάται από τη σύστασή του, τη δοσολογία, τη διάρκεια χρήσης και τη συνολική κατάσταση υγείας.
Τι είναι η Κίτρινη Κάρτα του ΕΟΦ;
Η Κίτρινη Κάρτα είναι το σύστημα μέσω του οποίου συλλέγονται πληροφορίες για πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες φαρμάκων και εμβολίων.
Σκοπός της είναι να συμβάλει στην αναγνώριση πιθανών κινδύνων που ίσως δεν είχαν γίνει πλήρως αντιληπτοί πριν από τη διάθεση ενός φαρμάκου στην αγορά.
Σημαντικό είναι ότι ο πολίτης δεν χρειάζεται να είναι βέβαιος πως το φάρμακο προκάλεσε το πρόβλημα για να υποβάλει αναφορά.
Αρκεί να υπάρχει εύλογη υποψία.
Οι αναφορές αξιολογούνται από επαγγελματίες υγείας και συμβάλλουν στην ευρύτερη παρακολούθηση της ασφάλειας των φαρμάκων.
Η αναφορά, ωστόσο, δεν αποδεικνύει από μόνη της αιτιώδη σχέση.
Πώς συμπληρώνουμε την Κίτρινη Κάρτα;
Ο ΕΟΦ δίνει τη δυνατότητα ηλεκτρονικής υποβολής μέσα από την επίσημη ιστοσελίδα του.
Η διαδικασία ξεκινά από τη σελίδα:
https://www.eof.gr/kitrini-karta/
Είναι χρήσιμο να καταγράφονται το όνομα του φαρμάκου, η δοσολογία, η ημερομηνία έναρξης της θεραπείας και η χρονική στιγμή εμφάνισης των συμπτωμάτων.
Πρέπει επίσης να αναφέρονται τα υπόλοιπα φάρμακα και συμπληρώματα που χρησιμοποιούνται.
Ακόμη και όταν ο ασθενής δεν είναι σίγουρος για τη σχέση του συμπτώματος με το φάρμακο, μπορεί να πραγματοποιήσει αναφορά.
Η Κίτρινη Κάρτα δεν αντικαθιστά την ιατρική εξέταση ή την αντιμετώπιση ενός επείγοντος περιστατικού.
Πέντε απλές κινήσεις για ασφαλέστερη χρήση φαρμάκων και βοτάνων
Πριν συνδυάσουμε ένα φυτικό προϊόν με την καθημερινή μας αγωγή, μπορούμε να ακολουθήσουμε ορισμένους βασικούς κανόνες.
Πρώτον, ενημερώνουμε τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό για όλα τα συμπληρώματα, αφεψήματα και φυτικά εκχυλίσματα που χρησιμοποιούμε συστηματικά.
Δεύτερον, αποφεύγουμε να ξεκινάμε πολλά νέα προϊόντα ταυτόχρονα.
Τρίτον, διαβάζουμε τις προειδοποιήσεις της συσκευασίας και το φύλλο οδηγιών των φαρμάκων μας.
Τέταρτον, δεν αυξάνουμε αυθαίρετα τις δόσεις φυτικών συμπληρωμάτων επειδή θεωρούμε ότι μεγαλύτερη ποσότητα σημαίνει και μεγαλύτερο όφελος.
Πέμπτον, δεν διακόπτουμε μόνοι μας μια απαραίτητη φαρμακευτική αγωγή επειδή υποψιαζόμαστε κάποια αλληλεπίδραση. Ζητάμε πρώτα ιατρική καθοδήγηση.
Το συμπέρασμα: Η φύση προσφέρει πολύτιμες ουσίες, αλλά χρειάζεται γνώση και υπευθυνότητα
Η προειδοποίηση του ΕΟΦ δεν αποτελεί επίθεση στα βότανα ούτε αμφισβητεί τη σημασία των παραδοσιακών φυτών.
Αντίθετα, υπενθυμίζει κάτι ουσιαστικό.
Οι φυσικές ουσίες μπορούν να έχουν πραγματικές βιολογικές επιδράσεις και γι' αυτό χρειάζονται σωστή χρήση.
Ένα βότανο που είναι κατάλληλο για έναν υγιή άνθρωπο μπορεί να μην είναι κατάλληλο για κάποιον που λαμβάνει συγκεκριμένη φαρμακευτική αγωγή.
Η επιστήμη δεν μας ζητά να φοβόμαστε τη φύση.
Μας ζητά να κατανοούμε τις δυνατότητες αλλά και τους περιορισμούς της.
Το σημαντικότερο μήνυμα της σημερινής ανακοίνωσης είναι απλό: Μην αγνοείτε ύποπτες ανεπιθύμητες ενέργειες. Συζητήστε τες με έναν επαγγελματία υγείας και αναφέρετέ τες στον ΕΟΦ.
Η ενημέρωση και η έγκαιρη αναφορά μπορεί να βοηθήσουν όχι μόνο εμάς αλλά και άλλους ασθενείς.
Πηγές και επιστημονική τεκμηρίωση
1. Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων – 2 Νοεμβρίου 2026
Επίσημο δελτίο Τύπου: «Εκστρατεία MedSafetyWeek 2026».
https://www.eof.gr/εκστρατεια-medsafetyweek-2026/
2. Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας – 2026
MedSafetyWeek 2026: Don't ignore side effects. Report them.
3. National Center for Complementary and Integrative Health
6 Tips: How Herbs Can Interact With Medicines.
https://www.nccih.nih.gov/health/tips/tips-how-herbs-can-interact-with-medicines
4. Boulares E. και συνεργάτες – 2026
Assessing the safety of herbal medicine use among type 2 diabetes mellitus patients: A systematic review and meta-analysis.
Complementary Therapies in Medicine.
https://doi.org/10.1016/j.ctim.2026.103319
5. ΕΟΦ – Επίσημη σελίδα Κίτρινης Κάρτας
https://www.eof.gr/kitrini-karta/
Ιατρική αποποίηση ευθύνης
Το άρθρο έχει αποκλειστικά ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά την ιατρική συμβουλή, διάγνωση ή θεραπεία. Οι αλληλεπιδράσεις εξαρτώνται από το συγκεκριμένο φάρμακο, το φυτικό προϊόν, τη δόση και την κατάσταση υγείας. Μη διακόπτετε ή τροποποιείτε συνταγογραφούμενη θεραπεία χωρίς οδηγία του γιατρού σας.
Social Plugin