Περίπου 1.600 άνθρωποι χωρίς προβλήματα μνήμης θα ελεγχθούν για έναν βιοδείκτη που μπορεί να αποκαλύψει τη νόσο χρόνια νωρίτερα – Στόχος: να φανεί αν μια νέα θεραπεία μπορεί να παρέμβει πριν εμφανιστεί η άνοια
Για δεκαετίες, η ιατρική προσπαθεί να αντιμετωπίσει τη νόσο Αλτσχάιμερ αφού η μνήμη έχει ήδη αρχίσει να υποχωρεί.
Τώρα οι επιστήμονες επιχειρούν κάτι πολύ πιο φιλόδοξο:
να χτυπήσουν τη νόσο πριν ο άνθρωπος καταλάβει ότι υπάρχει.
Μια νέα διεθνής κλινική δοκιμή θα χορηγήσει πειραματική θεραπεία σε ανθρώπους χωρίς εμφανή προβλήματα μνήμης, αλλά με βιολογικές ενδείξεις ότι μπορεί να βρίσκονται σε αυξημένο κίνδυνο να αναπτύξουν Αλτσχάιμερ στο μέλλον.
Το μεγάλο ερώτημα: Μπορούμε να σταματήσουμε το Αλτσχάιμερ πριν εμφανιστεί;
Η δοκιμή ονομάζεται PrevenTRON και αποτελεί μελέτη Φάσης III.
Περίπου 1.600 άνθρωποι ηλικίας 55 έως 80 ετών από διάφορες χώρες αναμένεται να περάσουν από διαδικασία ελέγχου.
Το ιδιαίτερο στοιχείο είναι ότι οι υποψήφιοι δεν πρέπει να παρουσιάζουν προβλήματα μνήμης.
Αρχικά θα εξετάζεται η γνωστική τους λειτουργία και στη συνέχεια θα γίνεται εξέταση αίματος για τον βιοδείκτη p-tau217.
Ένα τεστ αίματος μπορεί να αποκαλύψει τι συμβαίνει στον εγκέφαλο
Το p-tau217 έχει αναδειχθεί τα τελευταία χρόνια σε έναν από τους πιο υποσχόμενους αιματολογικούς βιοδείκτες για τη νόσο Αλτσχάιμερ.
Το Guardian αναφέρει προηγούμενα ερευνητικά δεδομένα σύμφωνα με τα οποία άνθρωποι με τα υψηλότερα επίπεδα p-tau217 είχαν εκτιμώμενη πιθανότητα 78% να παρουσιάσουν γνωστική έκπτωση μέσα σε 10 χρόνια.
Άλλες έρευνες έχουν δείξει ότι εξετάσεις αίματος που μετρούν το p-tau217 μπορούν, σε συγκεκριμένα ερευνητικά πλαίσια, να αναγνωρίζουν τη νόσο Αλτσχάιμερ με ακρίβεια που φτάνει έως περίπου 95%.
Αυτό δεν σημαίνει ότι ένα αυξημένο p-tau217 αποτελεί από μόνο του βέβαιη πρόβλεψη ότι ένας άνθρωπος θα εμφανίσει άνοια.
Δείχνει όμως πόσο κοντά βρισκόμαστε σε μια εποχή όπου οι βιολογικές αλλαγές της νόσου μπορεί να εντοπίζονται πολύ πριν από τα εμφανή συμπτώματα.
Γιατί οι επιστήμονες θέλουν να επέμβουν τόσο νωρίς;
Η νόσος Αλτσχάιμερ δεν ξεκινά την ημέρα που κάποιος ξεχνά ένα όνομα ή ένα ραντεβού.
Οι βιολογικές αλλαγές στον εγκέφαλο θεωρείται ότι μπορούν να έχουν αρχίσει έως και μία δεκαετία πριν ένας άνθρωπος αναζητήσει ιατρική βοήθεια για προβλήματα μνήμης.
Και εδώ βρίσκεται η μεγάλη ιδέα πίσω από τη νέα δοκιμή:
Τι θα συνέβαινε αν η θεραπεία ξεκινούσε μέσα σε αυτό το «σιωπηλό παράθυρο»;
Αντί δηλαδή οι γιατροί να προσπαθούν να επιβραδύνουν τη νόσο αφού έχουν εμφανιστεί συμπτώματα, να παρέμβουν όταν ο άνθρωπος εξακολουθεί να λειτουργεί φυσιολογικά.
Το φάρμακο που θα δοκιμαστεί
Η θεραπεία ονομάζεται trontinemab και αναπτύσσεται από τη Roche.
Πρόκειται για πειραματική θεραπεία που στοχεύει τις πλάκες β-αμυλοειδούς, μία από τις χαρακτηριστικές παθολογικές αλλοιώσεις που συνδέονται με τη νόσο Αλτσχάιμερ.
Το ιδιαίτερο ενδιαφέρον γύρω από το trontinemab προέκυψε από πρώιμα δεδομένα στα οποία παρατηρήθηκε πολύ ισχυρή απομάκρυνση αμυλοειδούς από τον εγκέφαλο.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται το Guardian, πρώιμη έρευνα σε ανθρώπους με αρχικό Αλτσχάιμερ ή ήπια γνωστική διαταραχή έδειξε απομάκρυνση των αμυλοειδών πλακών σε περίπου 9 στους 10 συμμετέχοντες μέσα σε 28 εβδομάδες.
Όμως εδώ βρίσκεται μια κρίσιμη λεπτομέρεια
Η εξαφάνιση ή σημαντική μείωση του αμυλοειδούς δεν σημαίνει αυτομάτως ότι αποτρέπεται η άνοια.
Αυτό ακριβώς είναι ένα από τα μεγάλα ερωτήματα που καλείται να απαντήσει η νέα δοκιμή.
Οι μισοί θα πάρουν το φάρμακο – οι άλλοι placebo
Όσοι πληρούν τα κριτήρια της μελέτης και παρουσιάζουν αυξημένα επίπεδα του βιοδείκτη θα κατανεμηθούν τυχαία ώστε να λάβουν είτε:
trontinemab
είτε
εικονικό φάρμακο (placebo).
Στη συνέχεια οι επιστήμονες θα τους παρακολουθούν για χρόνια, αναζητώντας διαφορές στην εμφάνιση γνωστικής έκπτωσης και άνοιας.
Η δοκιμή αναμένεται να διαρκέσει περίπου 4 έως 6 χρόνια.
Άρα δεν πρόκειται για μια ανακάλυψη που έχει ήδη αποδείξει ότι «προλαμβάνει το Αλτσχάιμερ».
Πρόκειται για το πείραμα που θα επιχειρήσει να απαντήσει εάν κάτι τέτοιο είναι δυνατό.
Από τη θεραπεία στην πρόληψη
Ο καθηγητής Ramin Nilforooshan, επικεφαλής ερευνητής της PrevenTRON, περιέγραψε ουσιαστικά μια αλλαγή φιλοσοφίας στην έρευνα.
Μέχρι σήμερα, μεγάλο μέρος της προσπάθειας επικεντρωνόταν στη θεραπεία του Αλτσχάιμερ μετά την εμφάνιση των συμπτωμάτων.
Η νέα προσέγγιση θέτει ένα διαφορετικό ερώτημα:
Μπορούμε να δράσουμε νωρίτερα;
Εάν αυτό αποδειχθεί αποτελεσματικό, θα μπορούσε να αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζεται η νόσος.
Από:
«Έχει αρχίσει να χάνει τη μνήμη του – τι μπορούμε να κάνουμε;»
σε:
«Υπάρχουν ήδη βιολογικές αλλαγές – μπορούμε να εμποδίσουμε την εμφάνιση συμπτωμάτων;»
Προσοχή: Δεν έχουμε ακόμη φάρμακο που αποδεδειγμένα προλαμβάνει το Αλτσχάιμερ
Αυτό είναι απαραίτητο να τονιστεί.
Ο ίδιος ο επικεφαλής ερευνητής χαρακτηρίζει το trontinemab πειραματικό φάρμακο και ξεκαθαρίζει ότι πρέπει να περιμένουμε τα αποτελέσματα για να μάθουμε εάν πραγματικά λειτουργεί.
Επιπλέον, το trontinemab δοκιμάζεται ήδη σε ξεχωριστές μελέτες Φάσης III, όπως οι TRONTIER 1 και TRONTIER 2, σε ανθρώπους που έχουν ήδη πρώιμη συμπτωματική νόσο Αλτσχάιμερ. Οι μελέτες αυτές είναι τυχαιοποιημένες, διπλά τυφλές και ελεγχόμενες με placebo.
Και τι μπορούμε να κάνουμε σήμερα;
Μέχρι να γνωρίζουμε αν τέτοιες θεραπείες μπορούν πραγματικά να καθυστερήσουν ή να αποτρέψουν την άνοια, η πρόληψη επικεντρώνεται στους τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου.
Η τακτική σωματική δραστηριότητα, ο έλεγχος της αρτηριακής πίεσης, η αντιμετώπιση του διαβήτη και της υψηλής χοληστερόλης, η αποφυγή καπνίσματος, η κοινωνική δραστηριότητα, η αντιμετώπιση προβλημάτων ακοής και ένα υγιεινό διατροφικό πρότυπο αποτελούν σημαντικά κομμάτια μιας συνολικότερης στρατηγικής για την υγεία του εγκεφάλου.
Παραδοσιακές επιλογές της μεσογειακής διατροφής —ελαιόλαδο, λαχανικά, όσπρια, ξηροί καρποί, ψάρια και φρούτα— μπορούν να αποτελούν μέρος αυτού του τρόπου ζωής.
Κανένα μεμονωμένο τρόφιμο, βότανο ή συμπλήρωμα δεν έχει αποδειχθεί ότι προλαμβάνει από μόνο του τη νόσο Αλτσχάιμερ.
Το πραγματικά επαναστατικό στοιχείο ίσως δεν είναι μόνο το φάρμακο
Ίσως η σημαντικότερη αλλαγή βρίσκεται στο πότε προσπαθούμε να αντιμετωπίσουμε τη νόσο.
Εάν οι επιστήμονες μπορούν με ένα τεστ αίματος να εντοπίσουν ανθρώπους στους οποίους η διαδικασία του Αλτσχάιμερ έχει αρχίσει ενώ η μνήμη τους εξακολουθεί να λειτουργεί φυσιολογικά, ανοίγει ένα εντελώς νέο πεδίο.
Και αν μια θεραπεία μπορέσει κάποτε να παρέμβει αποτελεσματικά σε αυτό το στάδιο, τότε η μάχη κατά του Αλτσχάιμερ μπορεί να μετακινηθεί χρόνια πριν από την πρώτη ξεχασμένη λέξη.
Η PrevenTRON επιχειρεί τώρα να απαντήσει ακριβώς σε αυτό.
Μπορούμε να σταματήσουμε τη νόσο πριν προλάβει να μας δείξει ότι βρίσκεται εκεί;
Πηγές
The Guardian – Alzheimer’s trial to test drug on people without symptoms
ClinicalTrials.gov – TRONTIER 1, Phase III trontinemab
ClinicalTrials.gov – TRONTIER 2, Phase III trontinemab
Hashtags: #Alzheimer #Αλτσχάιμερ #Άνοια #Μνήμη #Εγκέφαλος #Νευρολογία #pTau217 #ΝέαΜελέτη #ΙατρικήΈρευνα #Πρόληψη #Υγεία #Therapeftis
Disclaimer: Το trontinemab είναι πειραματική θεραπεία υπό κλινική διερεύνηση. Δεν έχει αποδειχθεί ότι προλαμβάνει τη νόσο Αλτσχάιμερ και τα στοιχεία που αναφέρονται δεν αποτελούν σύσταση θεραπείας ή προληπτικού ελέγχου.
Social Plugin