Μπορούν πρωτεΐνες που σχετίζονται με τη νόσο Αλτσχάιμερ να μεταφερθούν από έναν άνθρωπο σε άλλον μέσω προϊόντων αίματος;
Το ερώτημα ακούγεται ανησυχητικό, όμως χρειάζεται από την αρχή μια πολύ σημαντική διευκρίνιση:
Δεν υπάρχουν σήμερα στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η νόσος Αλτσχάιμερ μεταδίδεται μέσω των συνηθισμένων μεταγγίσεων αίματος.
Μια νέα επιστημονική ανασκόπηση και άρθρο γνώμης στο The Lancet, με επικεφαλής ερευνητές από το University College London (UCL) και το UCLH, υποστηρίζει όμως ότι το ενδεχόμενο μεταφοράς ορισμένων παθολογικών πρωτεϊνών μέσω προϊόντων αίματος αξίζει να διερευνηθεί πολύ πιο συστηματικά.
Γιατί οι επιστήμονες εξετάζουν τώρα το αίμα;
Στο επίκεντρο βρίσκεται το β-αμυλοειδές (amyloid-β ή Aβ), μια πρωτεΐνη που μπορεί να συσσωρεύεται στον εγκέφαλο σχηματίζοντας τις χαρακτηριστικές αμυλοειδείς πλάκες που παρατηρούνται στη νόσο Αλτσχάιμερ.
Οι επιστήμονες γνωρίζουν πλέον ότι ορισμένες λανθασμένα αναδιπλωμένες πρωτεΐνες μπορούν να λειτουργούν σαν ένα είδος «σπόρου», προκαλώντας άλλες πρωτεΐνες να αποκτήσουν παθολογική μορφή και να συσσωρευτούν.
Το φαινόμενο θυμίζει ορισμένες ιδιότητες των πρίον, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι το Αλτσχάιμερ είναι νόσος πρίον ή ότι συμπεριφέρεται με τον ίδιο τρόπο.
Η ανακάλυψη που άλλαξε τη συζήτηση
Το ερώτημα δεν εμφανίστηκε ξαφνικά.
Το 2024 ερευνητές του UCL και του UCLH είχαν περιγράψει πέντε ανθρώπους που εμφάνισαν άνοια και βιολογικά χαρακτηριστικά συμβατά με Αλτσχάιμερ σε σχετικά νεαρή ηλικία.
Οι άνθρωποι αυτοί είχαν λάβει δεκαετίες νωρίτερα μια παλιά μορφή αυξητικής ορμόνης ανθρώπινης προέλευσης, η οποία παρασκευαζόταν από υπόφυση αποθανόντων δοτών.
Η συγκεκριμένη πρακτική έχει εγκαταλειφθεί εδώ και δεκαετίες.
Οι ερευνητές θεώρησαν ότι οι ασθενείς πιθανότατα είχαν εκτεθεί σε «σπόρους» β-αμυλοειδούς μέσω εκείνων των ιστορικών θεραπειών.
Αυτό οδήγησε σε ένα μεγαλύτερο ερώτημα:
Εάν το β-αμυλοειδές μπορεί υπό εξαιρετικά συγκεκριμένες συνθήκες να μεταφερθεί μέσω ανθρώπινου βιολογικού υλικού, πρέπει να εξεταστεί αν κάτι αντίστοιχο είναι θεωρητικά δυνατό και μέσω του αίματος;
Τι λέει η νέα επιστημονική εργασία
Οι συγγραφείς της νέας ανασκόπησης εξετάζουν τα διαθέσιμα δεδομένα για την πιθανότητα μετάδοσης παθολογικών πρωτεϊνών μέσω μεταγγιζόμενων προϊόντων αίματος.
Δεν ανακοινώνουν ότι «βρέθηκε μετάδοση Αλτσχάιμερ μέσω αίματος».
Αντίθετα, υποστηρίζουν ότι υπάρχουν αρκετά επιστημονικά ερωτήματα ώστε το θέμα να διερευνηθεί συστηματικά και να εξεταστεί κατά πόσο θα μπορούσαν μελλοντικά να υπάρξουν πρόσθετα μέτρα ασφάλειας.
Δηλαδή το Αλτσχάιμερ είναι μεταδοτικό;
Όχι.
Δεν υπάρχουν στοιχεία ότι μπορεί κάποιος να «κολλήσει» Αλτσχάιμερ μέσω καθημερινής επαφής, αγγίγματος, φιλιού, κοινής χρήσης αντικειμένων ή φροντίδας ενός ανθρώπου με άνοια.
Και η συγκεκριμένη εργασία δεν αποδεικνύει ότι οι μεταγγίσεις αίματος προκαλούν Αλτσχάιμερ.
Αυτό που εξετάζεται είναι ένα πολύ πιο συγκεκριμένο επιστημονικό ενδεχόμενο: εάν ορισμένες παθολογικά αναδιπλωμένες πρωτεΐνες ή οι «σπόροι» τους θα μπορούσαν υπό συγκεκριμένες ιατρικές συνθήκες να μεταφερθούν μαζί με ανθρώπινο βιολογικό υλικό.
Η διαφορά είναι τεράστια.
Γιατί είναι τόσο δύσκολο να δοθεί απάντηση;
Η νόσος Αλτσχάιμερ μπορεί να εξελίσσεται στον εγκέφαλο για πολλά χρόνια πριν εμφανιστούν συμπτώματα.
Αυτό δημιουργεί ένα σοβαρό ερευνητικό πρόβλημα.
Ακόμη κι αν υπήρχε ένας πολύ μικρός κίνδυνος που σχετίζεται με μεταγγίσεις, θα έπρεπε να παρακολουθηθούν τεράστιοι αριθμοί ανθρώπων για δεκαετίες και να ληφθούν υπόψη ηλικία, γενετική προδιάθεση, καρδιαγγειακοί παράγοντες και πολλοί άλλοι παράγοντες κινδύνου.
Γι' αυτό οι συγγραφείς ζητούν καλύτερη επιδημιολογική παρακολούθηση και περισσότερη έρευνα.
Μόνο το Αλτσχάιμερ βρίσκεται στο μικροσκόπιο;
Όχι ακριβώς.
Η συζήτηση αφορά γενικότερα λανθασμένα αναδιπλωμένες πρωτεΐνες που μπορούν να συσσωρεύονται στον εγκέφαλο.
Οι ερευνητές εξετάζουν επίσης πρωτεϊνικές παθολογίες που σχετίζονται με ορισμένες μορφές εγκεφαλικής αγγειακής νόσου και εγκεφαλικής αιμορραγίας.
Η κεντρική ιδέα είναι ότι η σύγχρονη ιατρική γνωρίζει πολύ περισσότερα πλέον για τον τρόπο με τον οποίο τέτοιες πρωτεΐνες μπορούν να εξαπλώνονται μέσα στον ίδιο τον οργανισμό.
Το επόμενο ερώτημα είναι εάν υπάρχει οποιαδήποτε πιθανότητα ιατρογενούς μεταφοράς μεταξύ ανθρώπων και, αν ναι, υπό ποιες πολύ συγκεκριμένες συνθήκες.
Πρέπει κάποιος να φοβηθεί μια μετάγγιση;
Τα σημερινά δεδομένα δεν δικαιολογούν τέτοιο συμπέρασμα.
Οι μεταγγίσεις αίματος αποτελούν σωτήρια ιατρική πράξη και το αίμα των δοτών υπόκειται σε αυστηρούς ελέγχους για γνωστούς μεταδιδόμενους κινδύνους.
Η νέα επιστημονική συζήτηση δεν αποτελεί προειδοποίηση προς τους ασθενείς να αποφεύγουν τις μεταγγίσεις.
Αποτελεί περισσότερο ένα ερώτημα προληπτικής επιστήμης:
Μπορούμε να εντοπίσουμε σήμερα έναν θεωρητικό κίνδυνο που, εάν κάποτε αποδειχθεί πραγματικός, θα μπορούσαμε να περιορίσουμε πριν εξελιχθεί σε πρόβλημα;
Θα μπορούσε στο μέλλον το αίμα να ελέγχεται και για β-αμυλοειδές;
Αυτό είναι ένα από τα ενδιαφέροντα ενδεχόμενα που ανοίγει η συζήτηση.
Οι ερευνητές εξετάζουν κατά πόσο θα μπορούσαν να αναπτυχθούν αποτελεσματικές μέθοδοι για ανίχνευση ή απομάκρυνση προβληματικών πρωτεϊνών από προϊόντα αίματος, εφόσον μελλοντικές έρευνες δείξουν ότι υπάρχει πραγματικός κίνδυνος.
Προς το παρόν όμως δεν υπάρχει τεκμηρίωση που να δικαιολογεί έναν γενικευμένο έλεγχο των αιμοδοτών για Αλτσχάιμερ.
Πρώτα πρέπει να απαντηθεί το βασικό ερώτημα: υπάρχει πράγματι κλινικά σημαντικός κίνδυνος;
Το πραγματικό μήνυμα της έρευνας
Ο εντυπωσιακός τίτλος θα μπορούσε εύκολα να είναι:
«Το Αλτσχάιμερ μεταδίδεται με το αίμα».
Αυτό όμως δεν είναι αυτό που έδειξε η επιστήμη.
Η πραγματική ιστορία είναι περισσότερο ενδιαφέρουσα: στοιχεία από σπάνιες ιστορικές ιατρικές εκθέσεις έχουν δείξει ότι η παθολογία του β-αμυλοειδούς μπορεί υπό εξαιρετικές συνθήκες να μεταφερθεί μέσω ανθρώπινου βιολογικού υλικού.
Τώρα οι επιστήμονες θέτουν το επόμενο ερώτημα:
θα μπορούσε κάτι παρόμοιο να συμβεί μέσω προϊόντων αίματος ή οι σύγχρονες μεταγγίσεις είναι ουσιαστικά άσχετες με αυτόν τον μηχανισμό;
Η απάντηση δεν υπάρχει ακόμη.
Και ακριβώς γι' αυτό ζητούν να γίνει η έρευνα τώρα.
Εσείς γνωρίζατε ότι οι επιστήμονες εξετάζουν πλέον και αυτόν τον πιθανό μηχανισμό; Γράψτε τη γνώμη σας στα σχόλια.
#Αλτσχάιμερ #άνοια #εγκέφαλος #έρευνα
Πηγές
The Lancet — Risk of transmission of amyloid β pathology via transfused blood products
UCL — σχετική ενημέρωση για τη νέα επιστημονική ανασκόπηση
Disclaimer
Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί ιατρική συμβουλή. Δεν έχει αποδειχθεί ότι η νόσος Αλτσχάιμερ μεταδίδεται μέσω των συνήθων μεταγγίσεων αίματος και τα διαθέσιμα δεδομένα δεν αποτελούν λόγο αποφυγής μιας ιατρικά αναγκαίας μετάγγισης.
Social Plugin