Τα επίσημα στοιχεία του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων για τον Μάιο του 2026 φέρνουν στο προσκήνιο ένα θέμα που αφορά άμεσα κάθε καταναλωτή: τα υπολείμματα φυτοπροστατευτικών προϊόντων σε τρόφιμα φυτικής προέλευσης. Σύμφωνα με την έκθεση της Διεύθυνσης Προστασίας Φυτικής Παραγωγής, μέσα στον συγκεκριμένο μήνα εξετάστηκαν συνολικά 297 δείγματα τροφίμων. Από αυτά, 12 δείγματα παρουσίασαν μη συμμορφώσεις λόγω υπέρβασης των ανώτατων ορίων υπολειμμάτων, ενώ 4 δείγματα αξιολογήθηκαν με πιθανή επικινδυνότητα για τους καταναλωτές.
Το στοιχείο που κάνει την υπόθεση ακόμη πιο σοβαρή είναι ότι οι μη συμμορφώσεις που καταγράφηκαν στους συγκεκριμένους ελέγχους αφορούσαν εγχώρια προϊόντα. Αυτό δεν σημαίνει ότι όλα τα ελληνικά προϊόντα είναι προβληματικά. Σημαίνει όμως ότι στα συγκεκριμένα δείγματα που ελέγχθηκαν, οι παραβάσεις εντοπίστηκαν σε προϊόντα ελληνικής παραγωγής, κάτι που δείχνει την ανάγκη για αυστηρότερους ελέγχους, καλύτερη τήρηση των οδηγιών χρήσης και μεγαλύτερη προσοχή από την παραγωγή μέχρι το ράφι.
Τι έδειξαν οι έλεγχοι του Μαΐου 2026
Από τα 297 δείγματα, τα 32 προήλθαν από ελέγχους στους Συνοριακούς Σταθμούς Ελέγχου και τα 265 από την εσωτερική αγορά. Η εσωτερική αγορά περιλάμβανε δείγματα από σούπερ μάρκετ, λαϊκές αγορές, καταστήματα χονδρικής διάθεσης, λαχαναγορές, σημεία διαλογής ή μεταποίησης, αποθήκες και αγρό. Το ΥΠΑΑΤ αναφέρει επίσης ότι το 70% των προϊόντων που ελέγχθηκαν ήταν εγχώρια και το 30% εισαγόμενα.
Στη συνολική εικόνα, το 66% των δειγμάτων ήταν εγχώρια συμμορφούμενα, το 30% εισαγόμενα συμμορφούμενα και το 4% εγχώρια μη συμμορφούμενα. Με απλά λόγια, η μεγάλη πλειονότητα των δειγμάτων ήταν εντός ορίων. Όμως το μικρό ποσοστό των παραβάσεων δεν μπορεί να αγνοηθεί, ειδικά όταν σε ορισμένες περιπτώσεις η αξιολόγηση έδειξε πιθανή επικινδυνότητα.
Τα προϊόντα με μη εγκεκριμένες δραστικές ουσίες
Σύμφωνα με τον επίσημο πίνακα του ΥΠΑΑΤ, εντοπίστηκαν 3 δείγματα εγχώριων τροφίμων στα οποία ανιχνεύθηκαν μη εγκεκριμένες δραστικές ουσίες.
Συγκεκριμένα, σε τομάτες από μανάβικο/οπωροπωλείο και σε αμπελόφυλλα από λαϊκή αγορά ανιχνεύθηκε η δραστική ουσία dimethomorph. Η χρήση υπαρχόντων αποθεμάτων από επαγγελματίες χρήστες επιτρεπόταν μέχρι τις 20 Μαΐου 2025. Σε δείγμα ρίγανης από σούπερ μάρκετ ανιχνεύθηκε η ουσία linuron, για την οποία η χρήση υπαρχόντων αποθεμάτων επιτρεπόταν μέχρι τις 3 Ιουνίου 2018.
Αυτό είναι από τα πιο ανησυχητικά σημεία της έκθεσης, γιατί δεν μιλάμε απλώς για υπολείμματα κάτω ή πάνω από ένα όριο. Μιλάμε για ουσίες που, σύμφωνα με τα στοιχεία του ΥΠΑΑΤ, δεν έπρεπε να χρησιμοποιούνται στα συγκεκριμένα προϊόντα κατά την περίοδο των ελέγχων.
Ποια προϊόντα εμφάνισαν πιθανή επικινδυνότητα
Η πιο σοβαρή κατηγορία αφορά τα δείγματα στα οποία οι υπερβάσεις των ανώτατων ορίων υπολειμμάτων αξιολογήθηκαν με πιθανή επικινδυνότητα για τους καταναλωτές.
Σύμφωνα με τον πίνακα του ΥΠΑΑΤ, αυτό αφορά:
| Προϊόν | Δείγματα με παράβαση | Ουσία | Αξιολόγηση |
|---|---|---|---|
| Αχλάδια | 3 | acetamiprid | Πιθανή επικινδυνότητα |
| Αγγούρια | 1 | acetamiprid | Πιθανή επικινδυνότητα |
Στα αχλάδια, εξετάστηκαν 4 δείγματα και τα 3 βρέθηκαν με υπέρβαση της ουσίας acetamiprid, ενώ και τα 3 αξιολογήθηκαν με πιθανή επικινδυνότητα. Στα αγγούρια, εξετάστηκαν 10 δείγματα και 1 δείγμα εμφάνισε υπέρβαση της ίδιας δραστικής ουσίας, επίσης με πιθανή επικινδυνότητα.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε αχλάδι ή κάθε αγγούρι στην αγορά είναι επικίνδυνο. Σημαίνει όμως ότι στα συγκεκριμένα δείγματα που ελέγχθηκαν υπήρξε υπέρβαση τέτοια που ενεργοποίησε αξιολόγηση κινδύνου.
Οι υπόλοιπες παραβάσεις που εντοπίστηκαν
Πέρα από τα αχλάδια και τα αγγούρια, το ΥΠΑΑΤ κατέγραψε και άλλες μη συμμορφώσεις σε ελληνικά προϊόντα, χωρίς όμως να αναφέρεται πιθανή επικινδυνότητα για τον καταναλωτή.
Συγκεκριμένα, υπερβάσεις εντοπίστηκαν σε:
| Προϊόν | Σημείο δειγματοληψίας | Δραστική ουσία |
|---|---|---|
| Αμπελόφυλλα | Λαϊκή αγορά | metalaxyl, lambda cyhalothrin, acetamiprid, dimethomorph, pyraclostrobin |
| Καρότο | Λαϊκή αγορά | fluopicolide |
| Μελιτζάνα | Λαϊκή αγορά | fosthiazate |
| Σέλερυ | Σούπερ μάρκετ | flupyradifurone |
| Σπανάκι | Λαϊκή αγορά | metaflumizone |
| Τομάτα | Σούπερ μάρκετ | ethirimol, μεταβολίτης της bupirimate |
Οι παραβάσεις αυτές δείχνουν κάτι πολύ συγκεκριμένο: το πρόβλημα δεν περιορίζεται σε ένα μόνο προϊόν ή σε ένα μόνο σημείο πώλησης. Εμφανίζεται σε διαφορετικές κατηγορίες τροφίμων και σε διαφορετικά σημεία της αγοράς.
Τι σημαίνει MRL και γιατί έχει σημασία
Το MRL, δηλαδή το ανώτατο όριο υπολειμμάτων, είναι το υψηλότερο επίπεδο φυτοπροστατευτικού προϊόντος που επιτρέπεται νομικά μέσα ή πάνω σε τρόφιμα και ζωοτροφές, όταν τα φυτοφάρμακα χρησιμοποιούνται σύμφωνα με την ορθή γεωργική πρακτική. Τα όρια αυτά καθορίζονται σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης με βάση τον Κανονισμό 396/2005.
Η υπέρβαση ενός MRL δεν σημαίνει αυτόματα ότι κάποιος θα αρρωστήσει αν καταναλώσει το τρόφιμο. Σημαίνει όμως ότι το προϊόν δεν συμμορφώνεται με τα νόμιμα όρια και χρειάζεται επιστημονική αξιολόγηση για να εκτιμηθεί αν υπάρχει κίνδυνος. Το ΥΠΑΑΤ αναφέρει ότι κάθε μη συμμορφούμενο δείγμα αξιολογείται με βάση το μοντέλο EFSA PRIMo, το οποίο εκτιμά τη βραχυπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη έκθεση των καταναλωτών σε υπολείμματα φυτοφαρμάκων.
Τι μπορεί να κάνει ο καταναλωτής
Ο καταναλωτής δεν μπορεί να γνωρίζει με το μάτι αν ένα τρόφιμο έχει υπολείμματα φυτοφαρμάκων πάνω από τα νόμιμα όρια. Μπορεί όμως να μειώσει την έκθεσή του με απλές πρακτικές:
- Να πλένει πολύ καλά φρούτα και λαχανικά κάτω από τρεχούμενο νερό.
- Να αφαιρεί εξωτερικά φύλλα από λαχανικά όπου αυτό είναι πρακτικό.
- Να προτιμά προϊόντα από αξιόπιστα σημεία πώλησης.
- Να κρατά ποικιλία στη διατροφή του, ώστε να μη βασίζεται συνεχώς στα ίδια προϊόντα.
- Να παρακολουθεί τις επίσημες ανακοινώσεις του ΥΠΑΑΤ, του ΕΦΕΤ και του RASFF.
Το πλύσιμο δεν εξαφανίζει πάντα όλα τα υπολείμματα, όμως μπορεί να μειώσει μέρος της επιφανειακής επιβάρυνσης και παραμένει βασική πρακτική υγιεινής.
Και τα εισαγόμενα;
Σύμφωνα με την έκθεση, τον Μάιο του 2026 η Ελλάδα πραγματοποίησε δύο κοινοποιήσεις στο ευρωπαϊκό σύστημα RASFF για υπολείμματα φυτοπροστατευτικών προϊόντων σε εισαγόμενα προϊόντα: τομάτες προέλευσης Αιγύπτου λόγω υπέρβασης της ουσίας chlorpyrifos και λωτούς προέλευσης Ισπανίας λόγω υπέρβασης της ουσίας acetamiprid.
Αυτό δείχνει ότι οι έλεγχοι δεν πρέπει να περιορίζονται μόνο στην εγχώρια παραγωγή ούτε μόνο στις εισαγωγές. Η ασφάλεια τροφίμων χρειάζεται συνεχή επιτήρηση σε όλη την αλυσίδα: από τον αγρό και το θερμοκήπιο μέχρι τη λαϊκή, το σούπερ μάρκετ και το πιάτο μας.
Το συμπέρασμα
Τα στοιχεία του ΥΠΑΑΤ για τον Μάιο του 2026 δεν πρέπει να προκαλέσουν πανικό, αλλά σίγουρα πρέπει να προκαλέσουν προβληματισμό. Η πλειονότητα των δειγμάτων ήταν συμμορφούμενη, όμως οι παραβάσεις που βρέθηκαν σε ελληνικά προϊόντα, και ειδικά τα δείγματα αχλαδιών και αγγουριών με πιθανή επικινδυνότητα, δείχνουν ότι η τήρηση των κανόνων δεν είναι τυπική λεπτομέρεια. Είναι ζήτημα δημόσιας υγείας.
Ο καταναλωτής χρειάζεται ενημέρωση. Οι παραγωγοί χρειάζονται αυστηρή συμμόρφωση. Και οι αρχές χρειάζονται συνεχείς, στοχευμένους και διαφανείς ελέγχους. Γιατί όταν μιλάμε για τρόφιμα, η εμπιστοσύνη δεν χτίζεται με λόγια. Χτίζεται με καθαρά στοιχεία, υπεύθυνη παραγωγή και πραγματική προστασία του καταναλωτή.
Σημαντική σημείωση: Το άρθρο βασίζεται στα επίσημα στοιχεία των ελέγχων του ΥΠΑΑΤ για τον Μάιο 2026. Η αναφορά σε συγκεκριμένα προϊόντα αφορά τα δείγματα που ελέγχθηκαν και δεν σημαίνει ότι όλα τα προϊόντα της ίδιας κατηγορίας στην αγορά είναι προβληματικά ή επικίνδυνα.
Λέξεις-κλειδιά:
#ΥΠΑΑΤ #Φυτοφάρμακα #ΑσφάλειαΤροφίμων #ΕλληνικάΠροϊόντα
Πηγές
- ΥΠΑΑΤ – Αποτελέσματα Ελέγχου Υπολειμμάτων Φυτοπροστατευτικών Προϊόντων σε Τρόφιμα Φυτικής Προέλευσης 2026
- ΥΠΑΑΤ – Μάιος 2026, επίσημο PDF ελέγχων υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων
- EFSA – Pesticide evaluation tools / EFSA PRIMo
- EUR-Lex – Regulation (EC) No 396/2005 για τα ανώτατα όρια υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων
Social Plugin