27 εκατ. στρέμματα πρασίνου: Η Κίνα φύτεψε σε έναν χρόνο έκταση μεγαλύτερη από τρεις Κρήτες

Μια από τις μεγαλύτερες περιβαλλοντικές παρεμβάσεις που έχουν πραγματοποιηθεί ποτέ από άνθρωπο εξελίσσεται εδώ και δεκαετίες στη βόρεια Κίνα.

Εκεί όπου τεράστιες εκτάσεις απειλούνται από την ξηρασία, τη διάβρωση του εδάφους και τις αμμοθύελλες, δημιουργείται ένα γιγαντιαίο δίκτυο δασών, λιβαδιών και φυσικών ανεμοφρακτών.

Μέσα σε μόλις έναν χρόνο, στο πλαίσιο του προγράμματος «Three-North Shelterbelt», η Κίνα πρόσθεσε περίπου 2,67 εκατομμύρια εκτάρια δασών και λιβαδιών. Η έκταση αυτή αντιστοιχεί σε περίπου 26,7 εκατομμύρια στρέμματα, δηλαδή πάνω από τρεις φορές την έκταση της Κρήτης.

Σημείωση ακρίβειας: σε ορισμένες αναδημοσιεύσεις εμφανίζεται ο αριθμός 26,3 εκατ. στρεμμάτων. Η επίσημη ανακοίνωση αναφέρει 2,67 εκατ. εκτάρια, δηλαδή περίπου 26,7 εκατ. στρέμματα.

Το «Μεγάλο Πράσινο Τείχος» της Κίνας

Το πρόγραμμα είναι επίσημα γνωστό ως Three-North Shelterbelt Forest Program και συχνά αποκαλείται «Μεγάλο Πράσινο Τείχος».

Ξεκίνησε το 1978 και προβλέπεται να συνεχιστεί έως το 2050, με βασικό στόχο την αποκατάσταση υποβαθμισμένων περιοχών στη βόρεια, βορειοανατολική και βορειοδυτική Κίνα. Οι συγκεκριμένες ζώνες αποκαλούνται συχνά «οι τρεις βοριάδες» και είναι από τις περιοχές της χώρας που αντιμετωπίζουν τη μεγαλύτερη πίεση από την ερημοποίηση.

Δεν πρόκειται απλώς για μία συνεχόμενη σειρά δέντρων. Είναι ένα τεράστιο σύστημα που περιλαμβάνει:

δάση προστασίας,
θαμνώδεις εκτάσεις,
αποκατάσταση λιβαδιών,
ζώνες συγκράτησης της άμμου,
προστασία γεωργικής γης,
φυτεύσεις ανθεκτικών ειδών,
έργα αποκατάστασης του εδάφους.

Σκοπός είναι να δημιουργηθεί ένα φυσικό φράγμα απέναντι στους ισχυρούς ανέμους, στην απώλεια γόνιμου εδάφους και στις αμμοθύελλες.

Ένα πρόγραμμα ασύλληπτης κλίμακας

Από το 1978 έως το 2024, στο πλαίσιο του προγράμματος είχαν προστεθεί περίπου 32 εκατομμύρια εκτάρια δασωμένων περιοχών. Παράλληλα, η δασοκάλυψη στις ζώνες όπου εφαρμόζεται το έργο αυξήθηκε από περίπου 5,05% σε 13,84%.

Το πρόγραμμα προβλέπεται να επεκταθεί σε περισσότερα από 4 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα, σε 13 διοικητικές περιφέρειες της Κίνας. Πρόκειται για περιοχή που αντιστοιχεί περίπου στο 42,4% της συνολικής χερσαίας έκτασης της χώρας.

Το 2024, σε εθνικό επίπεδο, η Κίνα ανακοίνωσε ότι φύτεψε 4,45 εκατομμύρια εκτάρια δέντρων, αποκατέστησε ή βελτίωσε 3,22 εκατομμύρια εκτάρια λιβαδιών και πραγματοποίησε παρεμβάσεις σε 2,45 εκατομμύρια εκτάρια ερημοποιημένης γης.

Ένας πράσινος δακτύλιος γύρω από την έρημο

Τον Νοέμβριο του 2024 ολοκληρώθηκε ένας πράσινος δακτύλιος μήκους περίπου 3.000 χιλιομέτρων γύρω από την έρημο Τακλαμακάν, τη μεγαλύτερη έρημο της Κίνας.

Το τελευταίο τμήμα των φυτεύσεων έκλεισε ένα τεράστιο δίκτυο βλάστησης, το οποίο δημιουργήθηκε για να περιορίζει τη μετακίνηση της άμμου, να προστατεύει τις καλλιέργειες και να μειώνει την ένταση των ανοιξιάτικων αμμοθυελλών.

Η Τακλαμακάν δεν είναι η έρημος Γκόμπι, όπως συχνά γράφεται σε σύντομες αναρτήσεις. Το συνολικό πρόγραμμα δρα σε πολλές άνυδρες και ερημοποιημένες περιοχές της βόρειας Κίνας και συνδέεται με την αντιμετώπιση των πιέσεων τόσο γύρω από την Τακλαμακάν όσο και σε περιοχές που επηρεάζονται από την Γκόμπι.

Πώς μπορούν τα δάση να σταματήσουν την άμμο

Οι πράσινες ζώνες λειτουργούν ως φυσικοί ανεμοφράχτες. Τα δέντρα, οι θάμνοι και τα λιβάδια μειώνουν την ταχύτητα του ανέμου κοντά στο έδαφος και βοηθούν να παραμένουν σταθερά τα επιφανειακά στρώματα του χώματος.

Με αυτόν τον τρόπο μπορούν να:

περιορίσουν τη μεταφορά άμμου,
μειώσουν τη διάβρωση,
προστατεύσουν χωράφια και οικισμούς,
βοηθήσουν στη συγκράτηση της υγρασίας,
αποκαταστήσουν υποβαθμισμένα οικοσυστήματα,
δημιουργήσουν νέους βιότοπους.

Περίπου 30 εκατομμύρια εκτάρια καλλιεργήσιμης γης έχουν ήδη τεθεί υπό την προστασία των ζωνών του προγράμματος, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε το Xinhua.

Το τεράστιο έργο έχει και δυσκολίες

Παρά το εντυπωσιακό μέγεθος, η μαζική δενδροφύτευση δεν αποτελεί από μόνη της μαγική λύση.

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι σε ορισμένες άνυδρες περιοχές τα δέντρα δυσκολεύονται να επιβιώσουν εξαιτίας της έλλειψης νερού, των ακραίων θερμοκρασιών και της ακατάλληλης επιλογής φυτικών ειδών. Έχουν επίσης διατυπωθεί επικρίσεις ότι παλαιότερες μονοκαλλιέργειες παρουσίασαν χαμηλά ποσοστά επιβίωσης και περιορισμένη αποτελεσματικότητα απέναντι στις αμμοθύελλες.

Γι’ αυτό οι νεότερες παρεμβάσεις δεν στηρίζονται μόνο σε ψηλά δέντρα. Χρησιμοποιούνται επίσης θάμνοι, χόρτα και είδη προσαρμοσμένα στις άνυδρες συνθήκες, ενώ απαιτείται προσεκτική διαχείριση των διαθέσιμων υδάτινων πόρων.

Παρά τις φυτεύσεις, περίπου 26,8% της έκτασης της Κίνας εξακολουθούσε να χαρακτηρίζεται ερημοποιημένο, σύμφωνα με επίσημα στοιχεία που επικαλέστηκε το Reuters το 2024.

Ένα περιβαλλοντικό πείραμα που θα κριθεί σε βάθος χρόνου

Το Μεγάλο Πράσινο Τείχος αποτελεί ίσως το μεγαλύτερο πρόγραμμα αναδάσωσης και οικολογικής αποκατάστασης στον κόσμο.

Οι αριθμοί προκαλούν δέος: δεκάδες εκατομμύρια εκτάρια, χιλιάδες χιλιόμετρα πράσινων ζωνών και ένα έργο που θα χρειαστεί συνολικά περισσότερα από 70 χρόνια για να ολοκληρωθεί.

Όμως η πραγματική επιτυχία του δεν θα κριθεί μόνο από το πόσα δέντρα φυτεύτηκαν. Θα κριθεί από το πόσα θα επιβιώσουν, πόσο νερό θα χρειαστούν, αν θα προστατευτεί η βιοποικιλότητα και αν οι εκτάσεις αυτές θα παραμείνουν πράσινες για τις επόμενες γενιές.

Το βέβαιο είναι ότι η Κίνα επιχειρεί κάτι που δύσκολα συλλαμβάνει ο ανθρώπινος νους: να αλλάξει με φυτεύσεις την εικόνα μιας τεράστιας περιοχής του πλανήτη και να υψώσει απέναντι στην έρημο ένα ζωντανό τείχος.

Πιστεύετε ότι τόσο μεγάλα προγράμματα μπορούν πραγματικά να σταματήσουν την ερημοποίηση ή χρειάζονται διαφορετικές λύσεις; Γράψτε τη γνώμη σας στα σχόλια.