Πρησμένα πόδια, βαριά άκρα, δαχτυλίδια που ξαφνικά στενεύουν και μια ανεξήγητη άνοδος στη ζυγαριά. Η πρώτη σκέψη των περισσότερων είναι ότι κατανάλωσαν πολύ αλάτι. Η κατακράτηση υγρών, όμως, δεν οφείλεται πάντα μόνο στη διατροφή.
Η φυσική δραστηριότητα, οι ορμονικές μεταβολές, η πολύωρη ορθοστασία ή ακινησία, ορισμένα φάρμακα, η εγκυμοσύνη, η φλεβική ανεπάρκεια και προβλήματα στην καρδιά, στα νεφρά, στο ήπαρ ή στον θυρεοειδή μπορούν επίσης να προκαλέσουν οίδημα.
Αυτός είναι και ο λόγος που δεν υπάρχει μία “αντικατακρατητική” διατροφή κατάλληλη για όλους.
Τι είναι πραγματικά η κατακράτηση υγρών
Η κατακράτηση υγρών, γνωστή ιατρικά ως οίδημα, εμφανίζεται όταν υγρό συσσωρεύεται στους ιστούς. Παρατηρείται συχνότερα στα πέλματα, στους αστραγάλους και στις γάμπες, αλλά μπορεί να εμφανιστεί και στα χέρια, στο πρόσωπο ή στην κοιλιά.
Πιθανά συμπτώματα είναι:
- πρήξιμο σε πόδια, αστραγάλους, χέρια ή πρόσωπο
- αίσθημα βάρους και τάσης στο δέρμα
- βαθούλωμα που παραμένει για λίγο όταν πιέζεται η περιοχή
- στενότερα παπούτσια, ρούχα ή κοσμήματα
- γρήγορη μεταβολή του σωματικού βάρους
- επιδείνωση του πρηξίματος μετά από πολύωρη ακινησία
Οι αιτίες που συχνά αγνοούμε
Εκτός από την υπερβολική πρόσληψη νατρίου, η κατακράτηση μπορεί να σχετίζεται με:
- πολύωρο κάθισμα ή ορθοστασία
- υψηλές θερμοκρασίες
- έλλειψη κίνησης
- εγκυμοσύνη ή προεμμηνορροϊκό σύνδρομο
- ορμονικές και θυρεοειδικές διαταραχές
- κιρσούς ή φλεβική ανεπάρκεια
- λεμφοίδημα
- καρδιακή, νεφρική ή ηπατική νόσο
- θρόμβωση ή λοίμωξη
- ανεπαρκή πρόσληψη πρωτεΐνης ή υποσιτισμό
Ορισμένα φάρμακα μπορούν επίσης να προκαλέσουν ή να επιδεινώσουν το οίδημα. Σε αυτά περιλαμβάνονται συγκεκριμένα αντιυπερτασικά, κορτικοστεροειδή, ορμονικά σκευάσματα, αντισυλληπτικά, μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη, ορισμένα αντικαταθλιπτικά και φάρμακα για τον διαβήτη.
Δεν διακόπτουμε ποτέ ένα φάρμακο χωρίς προηγούμενη επικοινωνία με γιατρό ή φαρμακοποιό.
Ποιες τροφές μπορούν να υποστηρίξουν την ισορροπία των υγρών
Καμία τροφή δεν αποτελεί θεραπεία για το οίδημα. Ορισμένες επιλογές, όμως, μπορούν να βοηθήσουν έμμεσα, κυρίως όταν αντικαθιστούν πολύ αλμυρά και υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα.
| Προτιμήστε συχνότερα | Πώς μπορούν να βοηθήσουν |
|---|---|
| Φρέσκα λαχανικά και φρούτα | Περιέχουν νερό, φυτικές ίνες και κάλιο |
| Όσπρια | Προσφέρουν κάλιο, μαγνήσιο, φυτικές ίνες και πρωτεΐνη |
| Ανάλατους ξηρούς καρπούς | Αντικαθιστούν αλμυρά επεξεργασμένα σνακ |
| Δημητριακά ολικής άλεσης | Συμβάλλουν σε μια περισσότερο ισορροπημένη διατροφή |
| Φρέσκο κρέας ή ψάρι | Συνήθως έχουν λιγότερο νάτριο από τα αλλαντικά και τα επεξεργασμένα προϊόντα |
| Μυρωδικά, λεμόνι και μπαχαρικά | Προσθέτουν γεύση χωρίς να απαιτείται πολύ αλάτι |
| Νερό σε κατάλληλη ποσότητα | Υποστηρίζει τη φυσιολογική ισορροπία υγρών, όταν δεν υπάρχει ιατρικός περιορισμός |
Τροφές όπως οι πατάτες, οι ντομάτες, τα πράσινα φυλλώδη λαχανικά, τα όσπρια, οι μπανάνες, τα πορτοκάλια και το αβοκάντο περιέχουν κάλιο. Το κάλιο συμμετέχει στη ρύθμιση των υγρών και μπορεί να μετριάσει ορισμένες επιδράσεις της υψηλής πρόσληψης νατρίου στην αρτηριακή πίεση.
Σημαντική προειδοποίηση για το κάλιο
Οι τροφές πλούσιες σε κάλιο, τα συμπληρώματα καλίου και τα υποκατάστατα αλατιού δεν είναι ασφαλή για όλους. Σε άτομα με νεφρική νόσο ή σε όσους λαμβάνουν ορισμένα φάρμακα, το κάλιο μπορεί να αυξηθεί επικίνδυνα στο αίμα.
Η αύξησή του πρέπει να γίνεται μόνο έπειτα από εξατομικευμένη ιατρική ή διαιτολογική καθοδήγηση.
Οι τροφές που μπορεί να επιδεινώσουν το πρήξιμο
Η μεγαλύτερη ποσότητα νατρίου συχνά δεν προέρχεται από το αλάτι που προσθέτουμε στο πιάτο, αλλά από τα επεξεργασμένα τρόφιμα.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζονται:
- αλλαντικά, λουκάνικα και καπνιστά κρέατα
- πολύ αλμυρά τυριά
- έτοιμα και κατεψυγμένα γεύματα
- κύβοι ζωμού και έτοιμες σούπες
- πατατάκια, κράκερ και αλατισμένοι ξηροί καρποί
- πίτσες και προϊόντα γρήγορου φαγητού
- κονσέρβες σε άλμη
- πίκλες και ελιές σε μεγάλες ποσότητες
- σάλτσες σόγιας, κέτσαπ και έτοιμα ντρέσινγκ
- αρτοσκευάσματα και ψωμί που καταναλώνονται πολλές φορές την ημέρα
Ένα τρόφιμο δεν χρειάζεται να έχει έντονα αλμυρή γεύση για να περιέχει πολύ νάτριο. Γι’ αυτό είναι σημαντικό να διαβάζουμε τη διατροφική ετικέτα και να συγκρίνουμε παρόμοια προϊόντα.
Πόσο αλάτι θεωρείται πολύ;
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συστήνει στους ενήλικες λιγότερα από 2.000 mg νατρίου ημερησίως, ποσότητα που αντιστοιχεί σε λιγότερα από 5 γραμμάρια αλατιού — περίπου ένα κουταλάκι του γλυκού συνολικά από όλες τις πηγές.
Το όριο αυτό δεν αφορά μόνο το αλάτι που χρησιμοποιείται στο μαγείρεμα. Περιλαμβάνει και το νάτριο που υπάρχει ήδη στο ψωμί, στα τυριά, στα αλλαντικά, στις σάλτσες και στα έτοιμα τρόφιμα.
Πρακτικές κινήσεις που μπορούν να βοηθήσουν
- Περιορίστε σταδιακά τα πολύ αλμυρά και επεξεργασμένα προϊόντα.
- Διαβάζετε τις ετικέτες και συγκρίνετε την ποσότητα νατρίου ανά 100 γραμμάρια.
- Μαγειρεύετε συχνότερα με φρέσκα υλικά.
- Χρησιμοποιείτε μυρωδικά, σκόρδο, λεμόνι, πιπέρι και μπαχαρικά αντί για περισσότερο αλάτι.
- Αποφεύγετε την πολύωρη ακινησία και κάνετε μικρά διαλείμματα κίνησης.
- Ανυψώνετε τα πόδια όταν κάθεστε, εφόσον σας το επιτρέπει η κατάστασή σας.
- Μην περιορίζετε υπερβολικά το νερό και μην αυξάνετε αυθαίρετα την κατανάλωσή του.
- Μη χρησιμοποιείτε διουρητικά φάρμακα, συμπληρώματα ή «αποτοξινωτικά» αφεψήματα χωρίς επαγγελματική καθοδήγηση.
Γιατί χρειάζεται εξατομικευμένο πρόγραμμα
Η ίδια διατροφική συμβουλή μπορεί να έχει εντελώς διαφορετικό αποτέλεσμα σε δύο ανθρώπους. Ένα άτομο με υπέρταση μπορεί να χρειάζεται σημαντικό περιορισμό του νατρίου, ενώ κάποιος με νεφρική νόσο μπορεί να χρειάζεται παράλληλα έλεγχο του καλίου, των υγρών, του φωσφόρου ή της πρωτεΐνης.
Εξατομικευμένη παρέμβαση είναι ιδιαίτερα σημαντική όταν συνυπάρχουν:
- κατακράτηση υγρών
- αυξημένη αρτηριακή πίεση
- νεφρική ή καρδιακή νόσος
- λεμφοίδημα
- ορμονικές διαταραχές
- εγκυμοσύνη
- λήψη διουρητικών ή άλλων φαρμάκων
- προσπάθεια απώλειας βάρους
Δημιουργώ προσωποποιημένα προγράμματα διατροφής τόσο για απώλεια βάρους όσο και για την υποστήριξη κλινικών παθήσεων, βασισμένα στο ιατρικό ιστορικό, στις εξετάσεις και στις νεότερες επιστημονικές οδηγίες.
Πότε το πρήξιμο χρειάζεται άμεσο έλεγχο
Ζητήστε άμεσα ιατρική βοήθεια όταν το πρήξιμο:
- εμφανιστεί ξαφνικά
- αφορά μόνο το ένα πόδι
- συνοδεύεται από πόνο, κοκκίνισμα ή θερμότητα
- συνοδεύεται από δύσπνοια ή πόνο στο στήθος
- εμφανίζεται μαζί με πυρετό
- επιδεινώνεται γρήγορα
- συνοδεύεται από απότομη αύξηση βάρους ή μειωμένη ούρηση
Η κατακράτηση υγρών είναι σύμπτωμα και όχι διάγνωση. Όταν είναι επίμονη, έντονη ή ανεξήγητη, η διερεύνηση της αιτίας προηγείται οποιασδήποτε αλλαγής στη διατροφή.
Εσείς παρατηρείτε πρήξιμο μετά από συγκεκριμένα τρόφιμα ή έπειτα από πολλές ώρες ακινησίας; Γράψτε την εμπειρία σας στα σχόλια.
Σημαντική σημείωση
Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την εξέταση, τη διάγνωση ή τις οδηγίες γιατρού και διαιτολόγου. Μην αλλάζετε την πρόσληψη αλατιού, νερού ή καλίου και μη διακόπτετε φάρμακα χωρίς επαγγελματική καθοδήγηση, ιδιαίτερα εάν έχετε νεφρική, καρδιακή ή ηπατική νόσο, υπέρταση ή εγκυμοσύνη.
Πηγές
- Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας – Sodium reduction
- NHS – Swollen ankles, feet and legs
- MedlinePlus – Edema
- FDA – Sodium in Your Diet
- National Kidney Foundation – Potassium
- Healthdirect Australia – Fluid retention
#ΚατακράτησηΥγρών #Διατροφή #Πρήξιμο #Υγεία
Social Plugin