Έκτακτη εγκύκλιος για τον καύσωνα – Οδηγίες προστασίας

Έκτακτη εγκύκλιος για τον καύσωνα: Τα συμπτώματα που απαιτούν άμεση βοήθεια

Έκτακτη εγκύκλιο για την προστασία της δημόσιας υγείας από το κύμα καύσωνα εξέδωσε σήμερα, Δευτέρα 20 Ιουλίου 2026, το Υπουργείο Υγείας.

Η εγκύκλιος, με αριθμό πρωτοκόλλου Δ1(δ)/ΓΠ οικ.34122, περιλαμβάνει αναλυτικές οδηγίες για την πρόληψη των επιπτώσεων από τις εξαιρετικά υψηλές θερμοκρασίες.

Σύμφωνα με την πρόσφατη πρόγνωση της Εθνικής Μετεωρολογικής Υπηρεσίας, η θερμοκρασία θα κυμανθεί σε υψηλά επίπεδα και σε αρκετές περιοχές της χώρας θα αγγίξει τους 39 έως 40 βαθμούς Κελσίου.

Όπως αναφέρεται στην εγκύκλιο, ήδη από την Κυριακή ο υδράργυρος ξεπέρασε σε πολλές περιοχές τους 40°C, με αποτέλεσμα η ατμόσφαιρα να γίνει ιδιαίτερα πνιγηρή και δυσάρεστη.

Το Υπουργείο Υγείας υπογραμμίζει την ανάγκη έγκαιρης και σωστής ενημέρωσης του κοινού, καθώς και την κινητοποίηση των επαγγελματιών υγείας και των αρμόδιων φορέων για την προστασία των πολιτών.

Γιατί ο καύσωνας μπορεί να γίνει επικίνδυνος

Ο ανθρώπινος οργανισμός προσπαθεί να διατηρεί σταθερή την εσωτερική θερμοκρασία του, αποβάλλοντας την πλεονάζουσα θερμότητα κυρίως μέσω της εφίδρωσης.

Όταν, όμως, η θερμοκρασία και η υγρασία του περιβάλλοντος βρίσκονται σε πολύ υψηλά επίπεδα, ο ιδρώτας δεν εξατμίζεται αποτελεσματικά. Το σώμα δυσκολεύεται να ψυχθεί και η θερμοκρασία του μπορεί να αυξηθεί επικίνδυνα.

Η κατάσταση αυτή μπορεί να προκαλέσει βλάβες στον εγκέφαλο, στην καρδιά, στους νεφρούς και σε άλλα ζωτικά όργανα, εάν δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

Ιδιαίτερα ευάλωτοι στις υψηλές θερμοκρασίες είναι:

• Οι ηλικιωμένοι.
• Τα βρέφη και τα μικρά παιδιά.
• Οι έγκυες και οι θηλάζουσες γυναίκες.
• Τα άτομα με καρδιαγγειακά ή αναπνευστικά νοσήματα.
• Οι ασθενείς με υπέρταση, σακχαρώδη διαβήτη, νεφρικές ή ηπατικές παθήσεις.
• Τα άτομα με άνοια, νευρολογικά ή ψυχιατρικά νοσήματα.
• Όσοι είναι υπέρβαροι ή παχύσαρκοι.
• Όσοι εργάζονται ή ασκούνται έντονα σε εξωτερικούς χώρους.
• Όσοι δεν πίνουν αρκετά υγρά ή καταναλώνουν αλκοόλ.
• Άτομα με οξεία λοίμωξη, πυρετό, διάρροια ή εμετούς.
• Άτομα που λαμβάνουν φάρμακα τα οποία επηρεάζουν την ενυδάτωση ή τη ρύθμιση της θερμοκρασίας του σώματος.

Τα φάρμακα που χρειάζονται προσοχή

Ορισμένες κατηγορίες φαρμάκων, όπως τα διουρητικά, τα αντιχολινεργικά, ορισμένα ψυχοφάρμακα, η ινσουλίνη και κάποια αντιδιαβητικά σκευάσματα, μπορεί να επηρεάσουν την ανταπόκριση του οργανισμού στη ζέστη.

Οι ασθενείς δεν πρέπει να διακόπτουν ή να τροποποιούν μόνοι τους τη φαρμακευτική αγωγή τους. Κατά τη διάρκεια του καύσωνα πρέπει να ζητούν εξατομικευμένες οδηγίες από τον θεράποντα γιατρό τους.

Θερμική εξάντληση: Τα πρώτα προειδοποιητικά σημάδια

Η θερμική εξάντληση προκαλείται από την άνοδο της θερμοκρασίας του σώματος και τη μεγάλη απώλεια υγρών και ηλεκτρολυτών.

Τα συχνότερα συμπτώματα είναι:

• Έντονη αδυναμία και αδιαθεσία.
• Πονοκέφαλος.
• Ζάλη ή τάση για λιποθυμία.
• Πτώση της αρτηριακής πίεσης.
• Ναυτία ή έμετος.
• Μυϊκές κράμπες.
• Έντονη δίψα.
• Μεγάλη εφίδρωση.
• Δροσερό, ωχρό ή υγρό δέρμα.
• Ταχυκαρδία.

Το άτομο πρέπει να μεταφερθεί αμέσως σε σκιερό ή κλιματιζόμενο χώρο. Τα περιττά ρούχα πρέπει να αφαιρεθούν ή να χαλαρώσουν και να αρχίσει σταδιακά η ψύξη του σώματος.

Εφόσον το άτομο έχει πλήρη επαφή με το περιβάλλον και μπορεί να καταπιεί με ασφάλεια, μπορεί να πιει δροσερό νερό σε μικρές γουλιές. Εάν τα συμπτώματα επιμένουν ή επιδεινώνονται, χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση.

Θερμοπληξία: Πότε καλούμε αμέσως το 112 ή το 166

Η θερμοπληξία αποτελεί επείγουσα και δυνητικά θανατηφόρα κατάσταση.

Τα βασικά προειδοποιητικά σημάδια είναι:

• Θερμοκρασία σώματος 40°C ή υψηλότερη.
• Σύγχυση και αποπροσανατολισμός.
• Ασυνήθιστη συμπεριφορά.
• Δυσκολία στην ομιλία ή στην κίνηση.
• Πολύ γρήγορη αναπνοή.
• Ταχυκαρδία.
• Σπασμοί.
• Απώλεια συνείδησης.

Σε περίπτωση υποψίας θερμοπληξίας:

1. Καλέστε αμέσως το 112 ή το 166.
2. Μεταφέρετε το άτομο σε δροσερό ή κλιματιζόμενο χώρο.
3. Αφαιρέστε τα περιττά ρούχα.
4. Ψύξτε το σώμα με δροσερό νερό, βρεγμένες πετσέτες ή ψυχρά επιθέματα στον λαιμό, στις μασχάλες και στη βουβωνική χώρα.
5. Μη δώσετε υγρά σε άτομο που παρουσιάζει σύγχυση, σπασμούς, μειωμένο επίπεδο συνείδησης ή δυσκολία στην κατάποση.
6. Μην αφήσετε το άτομο μόνο μέχρι να φτάσει η βοήθεια.

Οι βασικές οδηγίες προστασίας από τον καύσωνα

Το Υπουργείο Υγείας και η Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία συνιστούν:

• Παραμονή σε δροσερούς, σκιερούς ή κλιματιζόμενους χώρους.
• Αποφυγή ηλιοθεραπείας και έκθεσης στον ήλιο τις θερμότερες ώρες.
• Περιορισμό των άσκοπων μετακινήσεων.
• Αποφυγή χώρων όπου επικρατεί συνωστισμός.
• Αναβολή της έντονης άσκησης και της βαριάς εργασίας σε εξωτερικούς χώρους.
• Συχνή κατανάλωση νερού, χωρίς να περιμένουμε να διψάσουμε.
• Αποφυγή αλκοόλ και βαριών γευμάτων.
• Μικρά και ελαφριά γεύματα με φρούτα και λαχανικά.
• Άνετα, ελαφριά και ανοιχτόχρωμα ρούχα.
• Χρήση καπέλου και κατάλληλων γυαλιών ηλίου.
• Χλιαρά ντους ή τοποθέτηση δροσερών, υγρών επιθεμάτων στο κεφάλι και στον λαιμό.
• Συχνό έλεγχο ηλικιωμένων και άλλων ευάλωτων ανθρώπων που ζουν μόνοι.

Όσοι έχουν λάβει ιατρική οδηγία για περιορισμό υγρών ή αλατιού δεν πρέπει να αυξήσουν αυθαίρετα την πρόσληψή τους. Χρειάζεται προηγουμένως να συμβουλευτούν τον γιατρό τους.

Μεγάλη προσοχή στα παιδιά

Τα βρέφη και τα μικρά παιδιά αφυδατώνονται πιο γρήγορα και δυσκολεύονται περισσότερο να ρυθμίσουν τη θερμοκρασία του σώματός τους.

Πρέπει να φορούν ελαφριά ρούχα, να παραμένουν στη σκιά, να πίνουν τακτικά υγρά και να αποφεύγουν τις μετακινήσεις τις θερμότερες ώρες της ημέρας.

Δεν αφήνουμε ποτέ παιδί ή κατοικίδιο μέσα σε σταθμευμένο αυτοκίνητο, ούτε για λίγα λεπτά και ούτε με τα παράθυρα ανοιχτά. Η θερμοκρασία στο εσωτερικό του οχήματος μπορεί να αυξηθεί πολύ γρήγορα και να γίνει θανατηφόρα.

Τι πρέπει να προσέχουν οι ασθενείς με αναπνευστικά προβλήματα

Οι ασθενείς με άσθμα, Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια και άλλα αναπνευστικά νοσήματα διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο κατά τη διάρκεια του καύσωνα.

Πρέπει:

• Να λαμβάνουν κανονικά την καθημερινή αγωγή τους.
• Να έχουν διαθέσιμα τα φάρμακα που τους έχει χορηγήσει ο γιατρός.
• Να αποφεύγουν την έντονη σωματική δραστηριότητα.
• Να παραμένουν σε δροσερό περιβάλλον.
• Να ζητούν ιατρική βοήθεια εάν εμφανίσουν ή παρουσιάσουν επιδείνωση της δύσπνοιας, του βήχα, του συριγμού ή του πόνου στο στήθος.

Ένα τηλεφώνημα μπορεί να σώσει μια ζωή

Κατά τη διάρκεια του καύσωνα ιδιαίτερη σημασία έχει η φροντίδα των ανθρώπων που ζουν μόνοι.

Ένα τηλεφώνημα ή μία σύντομη επίσκεψη σε έναν ηλικιωμένο γείτονα μπορεί να αποκαλύψει εγκαίρως σημάδια αφυδάτωσης, σύγχυσης ή θερμικής εξάντλησης.

Η έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων και η άμεση μεταφορά σε δροσερό χώρο μπορούν να αποτρέψουν την εξέλιξη της κατάστασης σε θερμοπληξία.

Γνωρίζετε κάποιον ηλικιωμένο που ζει μόνος; Επικοινωνήστε μαζί του σήμερα. Με το ενδιαφέρον σας μπορεί να σώσετε μία ζωή.

Σημαντική σημείωση

Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά την ιατρική διάγνωση ή συμβουλή. Σε περίπτωση σύγχυσης, σπασμών, απώλειας συνείδησης ή υποψίας θερμοπληξίας καλέστε αμέσως το 112 ή το 166. Μην αλλάζετε τη φαρμακευτική αγωγή, την πρόσληψη υγρών ή αλατιού χωρίς οδηγία επαγγελματία υγείας.

Πηγές

• Υπουργείο Υγείας: Εγκύκλιος «Πρόληψη των επιπτώσεων από την εμφάνιση υψηλών θερμοκρασιών και καύσωνα», 20 Ιουλίου 2026, αρ. πρωτ. Δ1(δ)/ΓΠ οικ.34122.
• Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία – Επίσημες προγνώσεις
• ΕΟΔΥ – Οδηγίες προστασίας από τον καύσωνα
• Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας – Καύσωνας
• Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία – Τρόποι προστασίας από τον καύσωνα

#Καύσωνας #Θερμοπληξία #ΥπουργείοΥγείας #Προστασία