Μπισκότα Πτι-Μπερ: Διπλός συναγερμός στην Ευρώπη για ακρυλαμίδιο — Η “καμένη” ουσία που δεν φαίνεται με το μάτι
Μια νέα προειδοποίηση για μπισκότα Πτι-Μπερ έρχεται να θυμίσει κάτι που οι περισσότεροι καταναλωτές αγνοούν: δεν είναι μόνο τα μικρόβια, η μούχλα ή τα αλλεργιογόνα που μπορούν να κάνουν ένα τρόφιμο επικίνδυνο. Μερικές φορές ο κίνδυνος κρύβεται μέσα στο ίδιο το ψήσιμο.
Στην Πολωνία εκδόθηκε δημόσια προειδοποίηση για συγκεκριμένες παρτίδες μπισκότων Petit Beurre Apetilki, μετά τον εντοπισμό υψηλών επιπέδων ακρυλαμιδίου, μιας χημικής ουσίας που σχηματίζεται όταν αμυλούχες τροφές ψήνονται, τηγανίζονται ή καβουρδίζονται σε υψηλές θερμοκρασίες. Η πολωνική υγειονομική αρχή GIS ανέφερε ότι, σύμφωνα με αξιολόγηση κινδύνου του Εθνικού Ινστιτούτου Δημόσιας Υγείας της Πολωνίας, το προϊόν πρέπει να θεωρηθεί κίνδυνος για την υγεία των καταναλωτών.
Ποιες παρτίδες μπισκότων αφορά η προειδοποίηση
Η προειδοποίηση αφορά τα μπισκότα:
Προϊόν: Herbatniki Petit Beurre
Μάρκα: Apetilki
Παραγωγός: Eurobrand Sp. z o.o., Βαρσοβία
Παρτίδες:
10.05.2027.B με ημερομηνία ελάχιστης διατηρησιμότητας 10/05/2027
20.05.2027.A με ημερομηνία ελάχιστης διατηρησιμότητας 20/05/2027
Οι πολωνικές αρχές ανακοίνωσαν ότι ο παραγωγός προχώρησε σε απόσυρση των συγκεκριμένων παρτίδων από την αγορά και σε διορθωτικές ενέργειες στην παραγωγή, ώστε οι νεότερες παρτίδες να πέσουν σε επίπεδα σύμφωνα με τις συστάσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Τι έδειξαν οι δύο ειδοποιήσεις του RASFF
Το περιστατικό πέρασε και στο ευρωπαϊκό σύστημα RASFF, το δίκτυο άμεσης ενημέρωσης για τρόφιμα και ζωοτροφές. Σύμφωνα με τις διαθέσιμες καταχωρίσεις, υπήρξαν δύο ειδοποιήσεις για μπισκότα Petit Beurre με ακρυλαμίδιο: η μία ανέφερε συγκέντρωση 696 ± 160 μg/kg, ενώ άλλη καταχώριση ανέφερε 508 ± 117 μg/kg. Το ευρωπαϊκό επίπεδο αναφοράς για μπισκότα και γκοφρέτες είναι 350 μg/kg.
Αυτό σημαίνει ότι τα συγκεκριμένα αποτελέσματα δεν ήταν απλώς “λίγο αυξημένα”. Ήταν αισθητά πάνω από το επίπεδο που χρησιμοποιείται στην Ευρωπαϊκή Ένωση ως δείκτης για το αν τα μέτρα περιορισμού του ακρυλαμιδίου λειτουργούν σωστά.
Τι είναι το ακρυλαμίδιο και γιατί τρομάζει τους επιστήμονες
Το ακρυλαμίδιο δεν είναι πρόσθετο που μπαίνει επίτηδες στο τρόφιμο. Δημιουργείται φυσικά όταν τρόφιμα πλούσια σε άμυλο, όπως μπισκότα, ψωμί, πατάτες, κράκερ, δημητριακά και καφές, θερμαίνονται σε υψηλές θερμοκρασίες, συνήθως πάνω από τους 120°C.
Η ουσία σχηματίζεται μέσα από την αντίδραση Maillard, δηλαδή τη χημική διαδικασία που δίνει στα τρόφιμα το όμορφο καστανό χρώμα, το τραγανό αποτέλεσμα και τη λαχταριστή μυρωδιά του ψημένου. Με απλά λόγια: όσο πιο έντονα “αρπάζει” ένα αμυλούχο τρόφιμο, τόσο περισσότερο μπορεί να αυξάνεται ο σχηματισμός ακρυλαμιδίου.
Η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων έχει χαρακτηρίσει το ακρυλαμίδιο στα τρόφιμα ως ζήτημα δημόσιας υγείας, επειδή μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο καρκίνου για καταναλωτές όλων των ηλικιών. Η IARC το έχει ταξινομήσει ως ουσία πιθανώς καρκινογόνο για τον άνθρωπο, δηλαδή στην κατηγορία Group 2A.
Το πρόβλημα δεν είναι ένα μπισκότο — είναι η καθημερινή έκθεση
Εδώ βρίσκεται το μεγάλο ζήτημα. Δεν μιλάμε για μια ουσία που βρίσκεται μόνο σε ένα προϊόν. Το ακρυλαμίδιο μπορεί να υπάρχει σε πολλά τρόφιμα που τρώμε συχνά: μπισκότα, φρυγανιές, κράκερ, πατατάκια, τηγανητές πατάτες, δημητριακά πρωινού, ψωμί και καφέ.
Άρα ο κίνδυνος δεν είναι ότι κάποιος έφαγε μία φορά ένα μπισκότο. Ο πραγματικός φόβος είναι η μακροχρόνια και επαναλαμβανόμενη έκθεση, ειδικά όταν στη διατροφή υπάρχουν συχνά πολλά ψημένα, τραγανά, πολύ καβουρδισμένα ή τηγανητά τρόφιμα.
Η EFSA έχει επισημάνει ότι τα παιδιά είναι ιδιαίτερα σημαντική ομάδα προσοχής, επειδή μπορεί να λαμβάνουν μεγαλύτερη ποσότητα ακρυλαμιδίου ανά κιλό σωματικού βάρους σε σχέση με τους ενήλικες.
Πίνακας: Πού μπορεί να κρύβεται το ακρυλαμίδιο
| 🔥 Τρόφιμο | ⚠️ Γιατί θέλει προσοχή | ✅ Τι να κάνουμε |
|---|---|---|
| Μπισκότα / Πτι-Μπερ | Ψήσιμο αλεύρων και σακχάρων | Όχι υπερβολική καθημερινή κατανάλωση |
| Πατατάκια | Έντονο τηγάνισμα | Περιορισμός και επιλογή πιο ανοιχτού χρώματος |
| Τηγανητές πατάτες | Υψηλή θερμοκρασία | Χρυσαφένιες, όχι σκούρες ή καμένες |
| Φρυγανιές / κράκερ | Ξηρή θερμική επεξεργασία | Ποικιλία στη διατροφή |
| Καφές | Καβούρδισμα | Μέτρο, όχι υπερβολές |
| Δημητριακά πρωινού | Ψήσιμο δημητριακών | Έλεγχος ετικέτας και εναλλαγές |
Τι κάνει η Ευρωπαϊκή Ένωση για το ακρυλαμίδιο
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει θεσπίσει τον Κανονισμό 2017/2158, ο οποίος βάζει υποχρεωτικά μέτρα περιορισμού του ακρυλαμιδίου για τις επιχειρήσεις τροφίμων. Δεν πρόκειται απλώς για μια “καλή συμβουλή”. Οι επιχειρήσεις πρέπει να εφαρμόζουν μέτρα μείωσης, να κάνουν δειγματοληψίες και να αποδεικνύουν ότι τα προϊόντα τους βρίσκονται κάτω από τα επίπεδα αναφοράς.
Για τα μπισκότα και τις γκοφρέτες, το επίπεδο αναφοράς είναι 350 μg/kg. Όταν ένα προϊόν ξεπερνά αυτό το επίπεδο, η επιχείρηση πρέπει να επανεξετάσει τη συνταγή, την παραγωγή, τον χρόνο και τη θερμοκρασία ψησίματος.
Νεότερη επιστημονική εικόνα: Τα μπισκότα παραμένουν δύσκολη κατηγορία
Μια πρόσφατη επιστημονική εργασία του 2025 στο Journal of Food Composition and Analysis εξέτασε το ακρυλαμίδιο σε εμπορικά μπισκότα και τρόπους βιομηχανικής μείωσης μέσω σύστασης ζύμης και χρήσης ασπαραγινάσης. Η μελέτη αναφέρει ότι η επιλογή γλυκαντικών, αλεύρων και η χρήση του ενζύμου ασπαραγινάση μπορούν να μειώσουν σημαντικά ή ακόμη και να περιορίσουν σχεδόν πλήρως τον σχηματισμό ακρυλαμιδίου σε ορισμένες συνταγές μπισκότων.
Αυτό είναι πολύ σημαντικό, γιατί δείχνει ότι το ακρυλαμίδιο δεν είναι “αναπόφευκτο κακό”. Με σωστή τεχνολογία, καλύτερες πρώτες ύλες και αυστηρότερο έλεγχο, τα επίπεδα μπορούν να μειωθούν.
Ποιοι πρέπει να προσέχουν περισσότερο
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε:
Παιδιά, επειδή έχουν μικρότερο σωματικό βάρος και συχνά καταναλώνουν μπισκότα, κράκερ και δημητριακά.
Έγκυες γυναίκες, που καλό είναι να αποφεύγουν τη συχνή κατανάλωση πολύ ψημένων ή καμένων αμυλούχων τροφών.
Άτομα που τρώνε συχνά επεξεργασμένα σνακ, όπως πατατάκια, μπισκότα και φρυγανιές.
Οικογένειες που δίνουν καθημερινά μπισκότα στα παιδιά, θεωρώντας τα “αθώο” σνακ.
Όσοι καταναλώνουν πολλά καβουρδισμένα ή τηγανητά τρόφιμα, γιατί η συνολική έκθεση μπορεί να αυξηθεί.
Τι μπορεί να κάνει ο καταναλωτής στο σπίτι
Δεν χρειάζεται πανικός. Χρειάζεται όμως γνώση.
Πρώτον, να ελέγχουμε τις ανακλήσεις και τις παρτίδες όταν υπάρχει επίσημη προειδοποίηση. Αν έχουμε προϊόν που ταιριάζει με τις παρτίδες της ανάκλησης, δεν το καταναλώνουμε.
Δεύτερον, στο σπίτι αποφεύγουμε το υπερβολικό ψήσιμο. Οι πατάτες, το ψωμί, οι φρυγανιές και τα μπισκότα πρέπει να έχουν χρυσαφένιο χρώμα, όχι σκούρο καφέ ή καμένο.
Τρίτον, δεν κάνουμε τα μπισκότα καθημερινή “εύκολη λύση” για παιδιά. Ένα φρούτο, λίγο γιαούρτι, ξηροί καρποί για μεγαλύτερα παιδιά ή σπιτικές επιλογές με ήπιο ψήσιμο είναι καλύτερες εναλλακτικές.
Τέταρτον, θυμόμαστε ότι η ασφάλεια τροφίμων δεν είναι λεπτομέρεια. Είναι κάτι που μπαίνει στο πιάτο μας κάθε μέρα.
Το συμπέρασμα
Η ανάκληση των μπισκότων Πτι-Μπερ Apetilki είναι ένα ακόμη καμπανάκι για μια ουσία που δεν φαίνεται, δεν μυρίζει και δεν αλλάζει απαραίτητα τη γεύση του προϊόντος. Το ακρυλαμίδιο είναι ο “σιωπηλός” κίνδυνος του πολύ ψημένου, του πολύ τραγανού και του πολύ καβουρδισμένου.
Δεν χρειάζεται να ζούμε με φόβο. Χρειάζεται όμως να μην τρώμε στα τυφλά. Να διαβάζουμε, να ελέγχουμε, να μη δίνουμε καθημερινά στα παιδιά προϊόντα που θεωρούμε αθώα μόνο και μόνο επειδή μοιάζουν απλά.
Γιατί μερικές φορές, το πιο συνηθισμένο μπισκότο στο ντουλάπι μπορεί να κρύβει μια ιστορία που κανείς δεν μας είπε.
Πηγές και μελέτες
-
Επίσημη προειδοποίηση Πολωνικής Υγειονομικής Αρχής GIS για Petit Beurre Apetilki
https://www.gov.pl/web/gis/ostrzezenie-publiczne-dotyczace-zywnosci-wysoki-poziom-akryloamidu-w-okreslonych-partiach-herbatnikow -
RASFF Notification 2026.5359 — Acrylamide in cookies Petit Beurre
https://webgate.ec.europa.eu/rasff-window/screen/notification/843199 -
RASFF Notification 2026.5460 — Acrylamide in biscuits
https://webgate.ec.europa.eu/rasff-window/screen/notification/841679 -
Ευρωπαϊκός Κανονισμός 2017/2158 για περιορισμό ακρυλαμιδίου στα τρόφιμα
https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2017/2158/oj/eng -
Ευρωπαϊκή Επιτροπή — Ακρυλαμίδιο και μέτρα μείωσης στα τρόφιμα
https://food.ec.europa.eu/food-safety/chemical-safety/contaminants/catalogue/acrylamide_en -
EFSA — Το ακρυλαμίδιο στα τρόφιμα ως ζήτημα δημόσιας υγείας
https://www.efsa.europa.eu/en/press/news/150604 -
IARC — Ταξινόμηση ακρυλαμιδίου ως πιθανώς καρκινογόνου για τον άνθρωπο
https://publications.iarc.who.int/Book-And-Report-Series/Iarc-Monographs-On-The-Identification-Of-Carcinogenic-Hazards-To-Humans/Some-Industrial-Chemicals-1994 -
Μελέτη 2025 — Ακρυλαμίδιο σε εμπορικά μπισκότα και μείωση με ασπαραγινάση
https://doi.org/10.1016/j.jfca.2025.108375
Disclaimer: Το άρθρο έχει καθαρά ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά οδηγίες γιατρού, διατροφολόγου ή επίσημη ανακοίνωση αρμόδιας αρχής. Για ανακλήσεις τροφίμων ακολουθείτε πάντα τις οδηγίες των επίσημων αρχών και μην καταναλώνετε προϊόντα που περιλαμβάνονται σε προειδοποίηση ή ανάκληση.
Social Plugin