Μια ακόμα σοβαρή προειδοποίηση για τρόφιμο που βρίσκεται στην ελληνική αγορά εξέδωσε ο ΕΦΕΤ, προκαλώντας ανησυχία σε πολλούς καταναλωτές. Αυτή τη φορά, στο μικροσκόπιο μπήκε προϊόν φιστικιού αράπικου, στο οποίο εντοπίστηκαν αφλατοξίνες σε επίπεδα πάνω από τα επιτρεπτά όρια, με αποτέλεσμα να χαρακτηριστεί μη ασφαλές και επιβλαβές για την υγεία.
Συγκεκριμένα, σύμφωνα με την επίσημη ενημέρωση του ΕΦΕΤ, η Περιφερειακή Διεύθυνση Αττικής προχώρησε σε δειγματοληψία στο πλαίσιο ελέγχων για την παρουσία αφλατοξινών Β1, Β2, G1 και G2 σε τρόφιμα. Το προϊόν που εξετάστηκε ήταν το «Φυστίκι αράπικο ψημένο αλατισμένο από την Πελοπόννησο - η Αλφαβήτα κοντά στην ελληνική γη», σε συσκευασία 250 γραμμαρίων, με ημερομηνία ανάλωσης κατά προτίμηση πριν από 26/02/2027 και αριθμό παρτίδας L260226.
Ο εργαστηριακός έλεγχος από τη Χημική Υπηρεσία Πειραιά του Γενικού Χημείου του Κράτους έδειξε ότι το συγκεκριμένο προϊόν περιείχε αφλατοξίνη Β1 αλλά και συνολικές αφλατοξίνες σε επίπεδα που υπερβαίνουν τα νόμιμα όρια. Για αυτόν ακριβώς τον λόγο, ο ΕΦΕΤ ζήτησε την άμεση ανάκλησή του από την αγορά, ενώ κάλεσε τους καταναλωτές που το έχουν ήδη αγοράσει να μην το καταναλώσουν.
Το προϊόν παράγεται και συσκευάζεται στην Ελλάδα για την «ΑΛΦΑ-ΒΗΤΑ ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΣ Α.Ε.» από την εταιρεία «ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ Α.Ε.» με έδρα στο 4ο χλμ Αμφιλοχίας – Αγρινίου, ενώ οι σχετικοί έλεγχοι, όπως σημειώνει ο ΕΦΕΤ, βρίσκονται ακόμη σε εξέλιξη.
Τι είναι όμως αυτές οι αφλατοξίνες και γιατί προκαλούν τόσο μεγάλη ανησυχία; Εδώ είναι το σημείο που πολλοί ακούνε τη λέξη και δεν καταλαβαίνουν πόσο σοβαρό είναι το θέμα. Οι αφλατοξίνες είναι τοξικές ουσίες που παράγονται από ορισμένους μύκητες, κυρίως των ειδών Aspergillus flavus και Aspergillus parasiticus, και μπορούν να βρεθούν σε τρόφιμα όπως τα φιστίκια, οι ξηροί καρποί, τα δημητριακά, τα μπαχαρικά και άλλα προϊόντα όταν υπάρξουν συνθήκες που ευνοούν τη μόλυνση. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας αναφέρει ότι οι αφλατοξίνες συγκαταλέγονται στις πιο επικίνδυνες μυκοτοξίνες για τον άνθρωπο.
Η αφλατοξίνη Β1 είναι η πιο γνωστή και από τις πιο ισχυρές. Η EFSA επισημαίνει ότι πρόκειται για μία από τις πιο κοινές αφλατοξίνες στα τρόφιμα και ταυτόχρονα μία από τις πιο ισχυρές γενοτοξικές και καρκινογόνες ουσίες αυτής της κατηγορίας. Με απλά λόγια, δεν μιλάμε για ένα απλό ποιοτικό πρόβλημα, αλλά για ουσίες που συνδέονται με βλάβη στο DNA και με αυξημένο κίνδυνο καρκινογένεσης, κυρίως στο ήπαρ.
Ο ΠΟΥ τονίζει επίσης ότι οι μεγάλες δόσεις αφλατοξινών μπορεί να προκαλέσουν οξεία δηλητηρίαση, γνωστή ως αφλατοξίκωση, η οποία μπορεί να είναι απειλητική για τη ζωή, κυρίως μέσω σοβαρής βλάβης στο ήπαρ. Παράλληλα, η μακροχρόνια έκθεση έχει συνδεθεί με καρκίνο του ήπατος σε ανθρώπους. Αυτός είναι και ο λόγος που οι ευρωπαϊκές αρχές εφαρμόζουν αυστηρά όρια και επιμένουν ότι η έκθεση από όλες τις πηγές τροφίμων πρέπει να διατηρείται όσο το δυνατόν χαμηλότερη.
Η ευρωπαϊκή προσέγγιση είναι ξεκάθαρη: δεν υπάρχει χώρος για χαλαρότητα όταν μιλάμε για αφλατοξίνες. Η EFSA σημειώνει ότι το ευρωπαϊκό πλαίσιο θέτει ανώτατα επιτρεπτά επίπεδα για τις αφλατοξίνες στα τρόφιμα και προβλέπει συγκεκριμένες διαδικασίες δειγματοληψίας και ανάλυσης, ακριβώς επειδή το ζήτημα αφορά πραγματικό κίνδυνο για τη δημόσια υγεία.
Αξίζει επίσης να σημειωθεί μια πιο πρόσφατη επιστημονική εξέλιξη: τα τελευταία χρόνια ενισχύεται η ανησυχία ότι η κλιματική αλλαγή και οι συνθήκες θερμότητας και υγρασίας μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο επιμόλυνσης τροφίμων με αφλατοξίνες. Το 2025 δημοσιεύθηκε umbrella review που υπογραμμίζει ότι η κλιματική αλλαγή αυξάνει τον προ-συγκομιστικό κίνδυνο αφλατοξινών σε ευρωπαϊκές καλλιέργειες, ενώ η EFSA είχε ήδη επισημάνει ότι αλλαγές σε θερμοκρασία, υγρασία και βροχόπτωση επηρεάζουν τη συμπεριφορά των μυκήτων και την παραγωγή μυκοτοξινών. Αυτό σημαίνει ότι τέτοιου τύπου ανακλήσεις μπορεί να μας απασχολούν όλο και πιο συχνά στο μέλλον.
Με άλλα λόγια, δεν πρόκειται απλώς για μια “κακή παρτίδα”. Πρόκειται για υπενθύμιση ότι ακόμη και ένα τόσο καθημερινό τρόφιμο όπως το φιστίκι μπορεί, υπό ορισμένες συνθήκες, να μετατραπεί σε σοβαρό κίνδυνο. Και εκεί ακριβώς φαίνεται η σημασία των ελέγχων: να απομακρύνονται εγκαίρως τα μη ασφαλή προϊόντα πριν φτάσουν στο πιάτο μας ή πριν καταναλωθούν χωρίς δεύτερη σκέψη.
Τι πρέπει να κάνουν τώρα οι καταναλωτές; Το βασικό και ξεκάθαρο μήνυμα είναι ένα: αν έχετε αγοράσει το συγκεκριμένο προϊόν με τα συγκεκριμένα στοιχεία παρτίδας και ημερομηνίας, μην το καταναλώσετε. Ελέγξτε τη συσκευασία, απομονώστε το προϊόν και ακολουθήστε τις οδηγίες του σημείου πώλησης ή της εταιρείας για επιστροφή ή διαχείριση, εφόσον δοθούν σχετικές οδηγίες. Ο ΕΦΕΤ είναι σαφής ότι οι καταναλωτές δεν πρέπει να το φάνε.
Τι να ελέγξετε στο προϊόν
- Προϊόν: Φυστίκι αράπικο ψημένο αλατισμένο από την Πελοπόννησο - η Αλφαβήτα κοντά στην ελληνική γη
- Συσκευασία: 250 γραμμάρια
- Ανάλωση κατά προτίμηση πριν από: 26/02/2027
- Αριθμός παρτίδας: L260226
- Ενέργεια καταναλωτή: Να μην καταναλωθεί
Ποιοι πρέπει να προσέχουν
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται από όλους, όμως ακόμη μεγαλύτερη σημασία έχει η αποφυγή κατανάλωσης από:
- Παιδιά και εφήβους
- Εγκύους και θηλάζουσες
- Άτομα με ηπατικά προβλήματα
- Ηλικιωμένους
- Άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα
Αυτό δεν σημαίνει ότι για τους υπόλοιπους ο κίνδυνος είναι αμελητέος. Σημαίνει ότι σε πιο ευάλωτες ομάδες, κάθε έκθεση σε επιβλαβή χημική ουσία είναι ακόμη πιο ανεπιθύμητη. Η WHO και η EFSA αντιμετωπίζουν τις αφλατοξίνες ως ουσίες με σοβαρό τοξικολογικό ενδιαφέρον και γι’ αυτό εφαρμόζονται τόσο αυστηροί έλεγχοι.
Το συμπέρασμα είναι σκληρό αλλά απλό: όταν οι αρχές λένε “μη ασφαλές και επιβλαβές για την υγεία”, δεν υπάρχει περιθώριο για πειράματα, αδιαφορία ή σκέψη τύπου “έλα μωρέ, λίγο έφαγα”. Ο ΕΦΕΤ έκανε την προειδοποίηση, οι έλεγχοι συνεχίζονται και το μόνο σωστό βήμα για τον καταναλωτή είναι η άμεση αποφυγή κατανάλωσης του συγκεκριμένου προϊόντος.
Πηγές
ΕΦΕΤ – Ενημέρωση ανάκλησης φυστικιού αράπικου λόγω παρουσίας αφλατοξινών
EFSA – Aflatoxins in food
WHO – Mycotoxins fact sheet
Toxins 2025 – Umbrella review για κλιματική αλλαγή και κίνδυνο αφλατοξινών
Disclaimer
Το παρόν άρθρο είναι καθαρά ενημερωτικό και δεν υποκαθιστά ιατρική συμβουλή, διάγνωση ή θεραπεία. Για οποιαδήποτε ανησυχία σχετικά με κατανάλωση τροφίμου ή πιθανή έκθεση σε επιβλαβείς ουσίες, απευθυνθείτε σε γιατρό ή στις αρμόδιες αρχές.
Social Plugin