Για δεκαετίες, η φράση ήταν απόλυτη:
«Η βλάβη στον νωτιαίο μυελό είναι μόνιμη.»
Όχι επειδή το θέλαμε.
Αλλά επειδή έτσι έδειχναν τα δεδομένα.
Σήμερα όμως, κάτι αλλάζει. Όχι από ελπίδα. Από μελέτες.
Τα τελευταία χρόνια, ομάδες επιστημόνων – μεταξύ αυτών και ερευνητές στη Βραζιλία – δεν προσπαθούν πια απλώς να «διαχειριστούν» την παράλυση. Προσπαθούν να απαντήσουν σε ένα πιο επικίνδυνο ερώτημα:
👉 Μπορεί ο νωτιαίος μυελός να αναγεννηθεί;
Η απάντηση που δίνουν οι μελέτες δεν είναι «ναι» ή «όχι».
Είναι: «υπό συγκεκριμένες συνθήκες, ναι – μερικώς».
Και αυτό είναι τεράστιο.
Γιατί ο νωτιαίος μυελός δεν επουλώνεται εύκολα
Μετά από σοβαρό τραυματισμό:
-
οι νευράξονες κόβονται
-
ενεργοποιείται έντονη φλεγμονή
-
σχηματίζεται γλοιακή ουλή
-
απελευθερώνονται ανασταλτικές πρωτεΐνες (CSPGs)
Σύμφωνα με ανασκοπήσεις στη Nature Reviews Neurology, αυτή η ουλή λειτουργεί σαν βιολογικός τοίχος που μπλοκάρει την ανάπτυξη νέων νευρικών ινών.
Το πρόβλημα δεν είναι ότι τα νεύρα «δεν μπορούν».
Είναι ότι δεν τους επιτρέπεται.
Η αλλαγή στρατηγικής της επιστήμης
Αντί να προσπαθούν να «παρακάμψουν» τη βλάβη, οι σύγχρονες μελέτες κάνουν κάτι πιο ριζικό:
-
μειώνουν τη φλεγμονή
-
περιορίζουν την ουλοποίηση
-
ενεργοποιούν αναπτυξιακά μονοπάτια
-
καθοδηγούν την αναγέννηση
Αυτό γίνεται συνδυαστικά, όχι με ένα μαγικό χάπι.
Νευροτροφικοί παράγοντες – τα «λιπάσματα» των νεύρων
Μελέτη του 2023 στο Journal of Neuroregeneration έδειξε ότι νευροτροφικοί παράγοντες όπως BDNF και NGF:
-
ενισχύουν την επιβίωση νευρώνων
-
διεγείρουν ανάπτυξη νευραξόνων
-
βελτιώνουν τη λειτουργική αποκατάσταση σε ζωικά μοντέλα
Όταν χορηγήθηκαν τοπικά στο σημείο τραυματισμού, τα ζώα παρουσίασαν μερική επαναφορά κινητικότητας.
Όχι θαύμα.
Αλλά πραγματικό αποτέλεσμα.
Βιο-ικριώματα: ο «σκελετός» της αναγέννησης
Συστηματική ανασκόπηση του 2024 στο Frontiers in Bioengineering and Biotechnology ανέλυσε δεκάδες προκλινικές μελέτες με βιο-ικριώματα (scaffolds).
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι:
-
μειώνουν τη γλοιακή ουλή
-
επιτρέπουν κατευθυνόμενη ανάπτυξη νεύρων
-
λειτουργούν καλύτερα όταν συνδυάζονται με βιοδραστικές ουσίες
Με απλά λόγια:
χωρίς «δομή», τα νεύρα αναπτύσσονται χαοτικά.
Με ικρίωμα, ξαναβρίσκουν δρόμο.
Φάρμακα μικρών μορίων και επανεκκίνηση γονιδίων
Το 2023, ομάδα ερευνητών χρησιμοποίησε βιοπληροφορική ανάλυση για να εντοπίσει φάρμακα που ενεργοποιούν γονίδια ανάπτυξης νεύρων.
Ένα από τα υποψήφια μόρια (thiorphan) έδειξε ότι:
-
αυξάνει τη νευραξονική ανάπτυξη
-
βελτιώνει νευρική επικοινωνία
-
αποκαθιστά μερικώς κινητικές λειτουργίες σε ζώα
Η μελέτη δημοσιεύθηκε σε επιστημονική πλατφόρμα αναγεννητικής ιατρικής και άνοιξε νέο δρόμο:
παλιά φάρμακα, νέες χρήσεις.
Τι δείχνουν οι μελέτες συνολικά
Όταν συνδυάζονται:
-
νευροτροφικοί παράγοντες
-
βιο-ικριώματα
-
αντιφλεγμονώδεις παρεμβάσεις
-
μικρά μόρια
παρατηρείται:
-
αναγέννηση νευραξόνων
-
μείωση ουλών
-
μερική επιστροφή κίνησης
-
βελτίωση νευρικής αγωγιμότητας
Αυτό δεν είναι θεωρία.
Είναι επαναλαμβανόμενο εύρημα σε ζωικά μοντέλα.
Και οι άνθρωποι;
Οι κλινικές μελέτες σε ανθρώπους βρίσκονται σε πρώιμο στάδιο και επικεντρώνονται κυρίως στην ασφάλεια.
Ανασκοπήσεις στο BMJ Open και στο The Lancet Neurology καταλήγουν ότι:
-
οι περισσότερες θεραπείες είναι ασφαλείς
-
τα αποτελέσματα είναι ήπια αλλά υπαρκτά
-
απαιτούνται χρόνια δοκιμών
Η επιστήμη δεν υπόσχεται θαύματα.
Υπόσχεται σταδιακή πρόοδο.
Τι σημαίνει αυτό πρακτικά
Η παράλυση δεν είναι πια απόλυτη βιολογική καταδίκη.
Είναι μια κατάσταση που:
-
ίσως δεν θεραπεύεται πλήρως
-
αλλά μπορεί να βελτιωθεί λειτουργικά
Και αυτό αλλάζει τα πάντα:
την αποκατάσταση, την ψυχολογία, τη ζωή.
Συμπέρασμα
Η αναγέννηση του νωτιαίου μυελού δεν είναι μύθος, αλλά δεν είναι και έτοιμη θεραπεία.
Είναι ένα πεδίο όπου:
-
η επιστήμη έμαθε πώς να ξεκλειδώνει μηχανισμούς
-
αλλά ακόμα μαθαίνει πότε και σε ποιους δουλεύουν
Και για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες, η φράση
«δεν γίνεται»
αντικαθίσταται από το πιο τίμιο:
«δοκιμάζεται – και δουλεύει μερικώς».
Disclaimer
Το άρθρο έχει καθαρά ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά ιατρική συμβουλή. Οι θεραπείες που αναφέρονται βρίσκονται σε ερευνητικό στάδιο.
©ΘΕΡΑΠΕΥΤΗΣ*Οι πληροφορίες που περιέχονται στην σελίδα ΘΕΡΑΠΕΥΤΗΣ
δεν μπορούν να αντικαταστήσουν την γνωμάτευση του ιατρού σας. Αν
αποφασίσετε να ακολουθήσετε κάποια θεραπεία ή διατροφή ρωτήστε τον
προσωπικό ιατρό σας.
Ακολουθήστε μας και στο Facebook
Για να μην χάνεις καμία ανάρτηση, ακολούθησε μας στο GOOGLE NEWS!
Μια φωτογραφία χίλιες λέξεις: Ακολούθησε μας και στο Instagram
Social Plugin