Η ελληνική ρητίνη που μπήκε στο μικροσκόπιο των επιστημόνων – Τι έδειξαν τα πειράματα για τον καρκίνο

 

Εργαστηριακές μελέτες και πειράματα σε ζώα έδειξαν ότι ουσίες της μαστίχας Χίου μπορούν να επηρεάσουν την ανάπτυξη ορισμένων καρκινικών κυττάρων. Τα αποτελέσματα παρουσιάζουν μεγάλο επιστημονικό ενδιαφέρον, αλλά απέχουν ακόμη από την απόδειξη μιας αντικαρκινικής θεραπείας για τον άνθρωπο.

Μπορεί μια φυσική ρητίνη που μασιέται εδώ και αιώνες να κρύβει ουσίες με αντικαρκινικές ιδιότητες;

Η μαστίχα Χίου, το αρωματικό «δάκρυ» του μαστιχόδεντρου Pistacia lentiscus var. chia, έχει βρεθεί αρκετές φορές στο επίκεντρο της επιστημονικής έρευνας. Δημοσιευμένες μελέτες έχουν εξετάσει τη δράση της σε καρκινικά κύτταρα, αλλά και σε πειραματικά μοντέλα καρκίνου σε ποντίκια.

Τα ευρήματα είναι πράγματι ενδιαφέροντα: ορισμένα εκχυλίσματα μαστίχας και το μαστιχέλαιο φάνηκε ότι μπορούν να περιορίσουν τον πολλαπλασιασμό καρκινικών κυττάρων και να ενεργοποιήσουν μηχανισμούς που οδηγούν στον κυτταρικό θάνατο.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η μάσηση μαστίχας θεραπεύει τον καρκίνο.

Τι έδειξε η μελέτη για τον καρκίνο του στόματος

Σε μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2011 στο επιστημονικό περιοδικό Asian Pacific Journal of Cancer Prevention, οι ερευνητές εξέτασαν εκχύλισμα μαστίχας Χίου σε κύτταρα ακανθοκυτταρικού καρκινώματος του στόματος.

Συγκεκριμένα, χρησιμοποίησαν την ανθρώπινη καρκινική κυτταρική σειρά YD-10B και διαπίστωσαν ότι το εκχύλισμα:

• περιόρισε τον πολλαπλασιασμό των κυττάρων,
• εμφάνισε δράση που εξαρτιόταν από τη συγκέντρωση και τον χρόνο έκθεσης,
• προκάλεσε κατακερματισμό του DNA,
• ενεργοποίησε την κασπάση-3, ένζυμο που συμμετέχει στον μηχανισμό της απόπτωσης.

Η απόπτωση αποτελεί έναν φυσιολογικό μηχανισμό «προγραμματισμένου κυτταρικού θανάτου». Τα καρκινικά κύτταρα συχνά αποκτούν την ικανότητα να αποφεύγουν αυτή τη διαδικασία, συνεχίζοντας ανεξέλεγκτα τον πολλαπλασιασμό τους.

Οι ερευνητές κατέληξαν ότι το εκχύλισμα μαστίχας παρουσιάζει πιθανό αντικαρκινικό ενδιαφέρον. Η μελέτη, ωστόσο, πραγματοποιήθηκε αποκλειστικά σε κύτταρα μέσα στο εργαστήριο και όχι σε ανθρώπους.

Το πείραμα που έδειξε μείωση της ανάπτυξης όγκων

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και μελέτη του 2017, η οποία δημοσιεύθηκε στο Scientific Reports του ομίλου Nature.

Οι επιστήμονες εξέτασαν το μαστιχέλαιο, δηλαδή το αιθέριο έλαιο που παράγεται από τη ρητίνη της μαστίχας Χίου. Αρχικά το δοκίμασαν σε ανθρώπινες και ζωικές κυτταρικές σειρές καρκίνου του παχέος εντέρου.

Το μαστιχέλαιο:

• περιόρισε τον πολλαπλασιασμό των καρκινικών κυττάρων,
• μείωσε την ικανότητα μετακίνησής τους στο εργαστήριο,
• επηρέασε την έκφραση της survivin, μιας πρωτεΐνης που βοηθά ορισμένα καρκινικά κύτταρα να επιβιώνουν,
• μείωσε την έκφραση του Ki-67, ενός δείκτη κυτταρικού πολλαπλασιασμού.

Στο επόμενο στάδιο, οι ερευνητές χορήγησαν μαστιχέλαιο από το στόμα σε ποντίκια με πειραματικούς όγκους παχέος εντέρου.

Σε δύο ανεξάρτητα πειράματα, καταγράφηκε περιορισμός της ανάπτυξης των όγκων κατά:

• 52% στο πρώτο πείραμα
• 44% στο δεύτερο πείραμα

Οι όγκοι, ωστόσο, δεν εξαφανίστηκαν και τα αποτελέσματα δεν αποδεικνύουν θεραπεία του καρκίνου.

Δεν χρησιμοποιήθηκε απλώς μαστίχα για μάσημα

Αυτή είναι μία σημαντική λεπτομέρεια που συχνά παραλείπεται στις αναρτήσεις των κοινωνικών δικτύων.

Οι επιστήμονες δεν έδωσαν στα ποντίκια λίγα «δάκρυα» μαστίχας όπως αυτά που μασάμε. Χρησιμοποίησαν μαστιχέλαιο, ένα ειδικό απόσταγμα της ρητίνης, σε ημερήσια δόση 0,58 γραμμαρίων ανά κιλό σωματικού βάρους, για 13 ημέρες.

Επίσης, οι μελέτες που έγιναν σε κυτταρικές καλλιέργειες χρησιμοποίησαν συγκεκριμένα:

• αιθανολικά εκχυλίσματα,
• εξανικά εκχυλίσματα,
• αιθέριο έλαιο μαστίχας,
• απομονωμένα συστατικά,
• ελεγχόμενες εργαστηριακές συγκεντρώσεις.

Επομένως, δεν είναι επιστημονικά σωστό να εξισώνεται η κατανάλωση ή η μάσηση μαστίχας με τη χορήγηση συμπυκνωμένου εργαστηριακού εκχυλίσματος.

Τι γνωρίζουμε για άλλες μορφές καρκίνου

Διαφορετικές προκλινικές μελέτες έχουν εξετάσει τη μαστίχα, το μαστιχέλαιο ή συστατικά τους σε κυτταρικές σειρές που σχετίζονται με:

• καρκίνο του παχέος εντέρου,
• καρκίνο του προστάτη,
• καρκίνο του στόματος,
• καρκίνο του πνεύμονα,
• καρκίνο του παγκρέατος,
• λευχαιμία.

Σε αρκετές περιπτώσεις παρατηρήθηκε αναστολή του πολλαπλασιασμού ή ενεργοποίηση μηχανισμών απόπτωσης.

Δεν πρόκειται, όμως, για μία ενιαία μελέτη που απέδειξε ότι η μαστίχα «σκοτώνει έξι τύπους καρκίνου». Πρόκειται για διαφορετικές εργασίες, με διαφορετικά εκχυλίσματα, δόσεις, κυτταρικές σειρές και πειραματικές συνθήκες.

Ο συνδυασμός με αντικαρκινικό φάρμακο

Μία άλλη εργαστηριακή μελέτη εξέτασε τη δράση εκχυλίσματος μαστίχας μαζί με τη γεμσιταβίνη, ένα φάρμακο που χρησιμοποιείται στην αντιμετώπιση ορισμένων μορφών καρκίνου.

Ο συνδυασμός προκάλεσε ισχυρότερη απόπτωση σε κύτταρα παγκρεατικού καρκίνου από εκείνη που παρατηρήθηκε με κάθε ουσία ξεχωριστά.

Το εύρημα είναι ενδιαφέρον, αλλά προέρχεται από κυτταρικό πείραμα. Δεν αποδεικνύει ότι ένας ασθενής μπορεί να καταναλώνει μαστίχα μαζί με τη θεραπεία του ούτε ότι ο συνδυασμός είναι αποτελεσματικός και ασφαλής στον άνθρωπο.

Έμειναν πράγματι άθικτα τα φυσιολογικά κύτταρα;

Ο ισχυρισμός ότι η μαστίχα εξόντωσε αποκλειστικά καρκινικά κύτταρα αφήνοντας όλα τα φυσιολογικά κύτταρα «εντελώς άθικτα» είναι υπερβολικός.

Ορισμένα πειράματα έχουν παρουσιάσει ενδείξεις επιλεκτικής δράσης απέναντι σε συγκεκριμένες καρκινικές κυτταρικές σειρές. Αυτό, όμως, δεν αποδεικνύει ότι τα εκχυλίσματα μαστίχας:

• δεν επηρεάζουν κανέναν φυσιολογικό ιστό,
• είναι ασφαλή σε υψηλές δόσεις,
• μπορούν να χορηγηθούν ως αντικαρκινική θεραπεία,
• έχουν την ίδια συμπεριφορά μέσα στον ανθρώπινο οργανισμό.

Τα κύτταρα σε ένα εργαστηριακό δοχείο δεν διαθέτουν το πολύπλοκο περιβάλλον του ανθρώπινου σώματος, όπου μεσολαβούν η απορρόφηση, ο μεταβολισμός, το ανοσοποιητικό σύστημα και η λειτουργία του ήπατος και των νεφρών.

Γιατί ένα αποτέλεσμα στο εργαστήριο δεν αποτελεί θεραπεία

Πολλές ουσίες μπορούν να καταστρέψουν καρκινικά κύτταρα όταν τοποθετηθούν απευθείας επάνω τους σε υψηλή συγκέντρωση. Το δύσκολο είναι να αποδειχθεί ότι μια ουσία:

• φτάνει στον ανθρώπινο όγκο σε αποτελεσματική συγκέντρωση,
• δεν προκαλεί σοβαρή τοξικότητα,
• έχει προβλέψιμη και σταθερή σύνθεση,
• είναι ασφαλής σε συνδυασμό με άλλα φάρμακα,
• βελτιώνει την επιβίωση ή την ποιότητα ζωής των ασθενών.

Για να απαντηθούν αυτά τα ερωτήματα απαιτούνται καλά σχεδιασμένες κλινικές δοκιμές σε ανθρώπους. Μέχρι σήμερα, τα αντικαρκινικά δεδομένα για τη μαστίχα παραμένουν κυρίως εργαστηριακά και ζωικά.

Η ελπιδοφόρα πλευρά της έρευνας

Η απουσία κλινικής απόδειξης δεν σημαίνει ότι τα ευρήματα στερούνται αξίας.

Αντίθετα, οι μελέτες υποδεικνύουν ότι η μαστίχα Χίου περιέχει έναν πολύπλοκο συνδυασμό βιοδραστικών ουσιών που αξίζει να μελετηθεί περαιτέρω. Στο μαστιχέλαιο έχουν εντοπιστεί τερπένια όπως το α-πινένιο και το μυρκένιο, μαζί με μικρότερες ποσότητες άλλων συστατικών.

Μάλιστα, στη μελέτη του 2017, το πλήρες μαστιχέλαιο εμφάνισε ισχυρότερη δράση από τα κύρια συστατικά του όταν εξετάστηκαν μεμονωμένα. Αυτό υποδηλώνει ότι μπορεί να υπάρχει κάποια μορφή συνεργιστικής δράσης μεταξύ των διαφορετικών ενώσεων.

Οι ερευνητές, πάντως, μίλησαν για πιθανό αντικαρκινικό και διατροφικό ενδιαφέρον και όχι για αποδεδειγμένη θεραπεία.

Το συμπέρασμα

Η μαστίχα Χίου αποτελεί ένα μοναδικό ελληνικό φυσικό προϊόν με ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα χημική σύνθεση. Οι επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι ορισμένα εκχυλίσματά της και το μαστιχέλαιο μπορούν, κάτω από συγκεκριμένες πειραματικές συνθήκες, να περιορίσουν την ανάπτυξη ορισμένων καρκινικών κυττάρων.

Σε ποντίκια καταγράφηκε ακόμη και μείωση της ανάπτυξης πειραματικών όγκων παχέος εντέρου κατά 44%–52%.

Το αποτέλεσμα αυτό είναι σημαντικό, αλλά παραμένει προκλινικό. Δεν αποδεικνύει ότι η μάσηση ή η κατανάλωση μαστίχας έχει την ίδια δράση στον άνθρωπο και, σε καμία περίπτωση, δεν δικαιολογεί την αντικατάσταση της ογκολογικής θεραπείας.

Εσείς γνωρίζατε ότι η μαστίχα Χίου μελετάται για τις βιοδραστικές της ουσίες; Γράψτε μας τη γνώμη σας στα σχόλια.

Σημαντική σημείωση

Το άρθρο έχει αποκλειστικά ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί ιατρική συμβουλή. Η μαστίχα, το μαστιχέλαιο και τα συμπληρώματα μαστίχας δεν έχουν εγκριθεί ως θεραπείες για τον καρκίνο. Οι ασθενείς δεν πρέπει να διακόπτουν ή να τροποποιούν την αγωγή τους ούτε να λαμβάνουν συμπυκνωμένα εκχυλίσματα χωρίς προηγούμενη συνεννόηση με τον θεράποντα ογκολόγο τους. Τα φυσικά προϊόντα μπορούν να προκαλέσουν ανεπιθύμητες ενέργειες ή να αλληλεπιδράσουν με φάρμακα.

Πηγές

• Chios Mastic Gum Extracts as a Potent Antitumor Agent – PMID 22126583
• Dietary mastic oil suppresses tumour growth in experimental colon cancer models – Scientific Reports
• Gemcitabine combined with gum mastic causes potent apoptosis in pancreatic cancer cells
• Current evidence on the anticancer potential of Chios mastic gum – PMID 22044444

#ΜαστίχαΧίου #ΕπιστημονικήΈρευνα #Καρκίνος #Υγεία