Αναμένεται έλεγχος στην ελληνική παραγωγή και διακίνηση
ΣΟΚ με Ελαιόλαδο από την Κρήτη: Ανακαλείται στη Γερμανία λόγω Χημικού Ρύπου 3-MCPD
Ένας νέος ευρωπαϊκός συναγερμός για τρόφιμα έρχεται να μας θυμίσει κάτι πολύ σημαντικό: ακόμη και ένα προϊόν που στο μυαλό μας είναι συνδεδεμένο με τη Μεσόγειο, την υγεία και την παράδοση, μπορεί να μπει στο μικροσκόπιο των αρχών όταν εντοπιστεί χημικός ρύπος πάνω από τα επιτρεπτά όρια.
Η υπόθεση αφορά ελαιόλαδο για τηγάνισμα με προέλευση την Κρήτη, το οποίο διακινήθηκε στη γερμανική αγορά με την ονομασία “Bratolivenöl aus Kreta” της μάρκας GHORBAN. Η ειδοποίηση έχει εμφανιστεί στο ευρωπαϊκό σύστημα RASFF με αριθμό 2026.4298, στην κατηγορία “Fats and oils”, ως “alert notification” με αξιολόγηση “serious”, δηλαδή σοβαρός κίνδυνος. Το RASFF αναφέρει 3-MCPD σε λάδι τηγανίσματος από την Ελλάδα, με κοινοποίηση από τη Γερμανία στις 15 Μαΐου 2026.
Τι προϊόν ανακαλείται
Σύμφωνα με τα δημόσια στοιχεία ανάκλησης στη Γερμανία, το προϊόν είναι:
🟧 Προϊόν: Bratolivenöl aus Kreta
🟧 Μάρκα: GHORBAN
🟧 Συσκευασία: 750 ml
🟧 Παρτίδα: LOT 250471
🟧 Ημερομηνία ελάχιστης διατηρησιμότητας: 20.02.2027
🟧 Εταιρεία: Ghorban Delikatessen Manufaktur GmbH & Co. KG
🟧 Λόγος ανάκλησης: υπέρβαση ορίου σε MCPD λιπαρούς εστέρες
Η REWE αναφέρει ότι η ανάκληση ανακοινώθηκε στις 13 Μαΐου 2026 και ότι οι καταναλωτές καλούνται να μη χρησιμοποιήσουν το προϊόν και να το επιστρέψουν στο κατάστημα αγοράς. Στην ίδια ανακοίνωση αναφέρεται τιμή 2.386 μg/kg για MCPD λιπαρούς εστέρες, ενώ το δηλωμένο μέγιστο όριο είναι 1.950 μg/kg.
Εδώ χρειάζεται προσοχή: στα στοιχεία που συνοδεύουν την ευρωπαϊκή υπόθεση RASFF αναφέρεται επίσης τιμή 3-MCPD 2356 ± 706,8 μg/kg, με όριο 1250 μg/kg, όπως δόθηκε στο αρχικό κείμενο. Η διαφορά στα όρια πιθανότατα σχετίζεται με την κατηγορία προϊόντος και τον τρόπο έκφρασης της μέτρησης. Για τον απλό καταναλωτή, όμως, η ουσία είναι μία: οι αρχές θεώρησαν ότι υπάρχει υπέρβαση και το προϊόν δεν πρέπει να χρησιμοποιηθεί.
Τι είναι το 3-MCPD και γιατί ανησυχεί τις αρχές
Το 3-MCPD, δηλαδή 3-monochloropropane-1,2-diol, είναι χημικός ρύπος επεξεργασίας. Δεν είναι κάτι που ο καταναλωτής μπορεί να δει, να μυρίσει ή να καταλάβει από τη γεύση. Μπορεί να σχηματιστεί κατά την επεξεργασία φυτικών ελαίων, ειδικά όταν εμπλέκονται υψηλές θερμοκρασίες και διαδικασίες ραφιναρίσματος.
Η EFSA έχει εξηγήσει ότι το 3-MCPD και οι εστέρες του είναι ρύποι επεξεργασίας που μπορεί να βρίσκονται σε ορισμένα επεξεργασμένα τρόφιμα και φυτικά έλαια, κυρίως λόγω διαδικασιών διύλισης/ραφιναρίσματος. Η ίδια αρχή αναφέρει ότι οι γλυκιδυλεστέρες είναι ζήτημα δημόσιας υγείας επειδή είναι γενοτοξικοί και καρκινογόνοι, δηλαδή μπορούν να βλάψουν το DNA.
Με απλά λόγια: δεν μιλάμε για ένα «σκουπιδάκι» στο λάδι. Μιλάμε για έναν αόρατο χημικό ρύπο που δημιουργείται σε συγκεκριμένες συνθήκες επεξεργασίας και γι’ αυτό οι αρχές έχουν θέσει αυστηρά όρια.
Πόσο σοβαρή είναι η υπέρβαση
Αν πάρουμε ως βάση τα στοιχεία της γερμανικής ανάκλησης, το προϊόν είχε 2.386 μg/kg ενώ το όριο που αναφέρεται ήταν 1.950 μg/kg. Αυτό σημαίνει υπέρβαση κατά περίπου 22%.
Αν πάρουμε ως βάση τα στοιχεία της ευρωπαϊκής ειδοποίησης που αναφέρουν 2356 ± 706,8 μg/kg με όριο 1250 μg/kg, τότε ακόμη και το χαμηλότερο εύρος της μέτρησης παραμένει πάνω από το όριο. Αυτό εξηγεί γιατί η υπόθεση δεν αντιμετωπίστηκε σαν απλή τυπική παρατήρηση, αλλά σαν σοβαρή ειδοποίηση.
Και εδώ είναι το κρίσιμο σημείο: δεν σημαίνει ότι κάποιος που το χρησιμοποίησε μία φορά θα πάθει απαραίτητα κάτι. Σημαίνει όμως ότι οι αρχές δεν θέλουν να συνεχιστεί η κατανάλωση ενός προϊόντος που ξεπερνά τα όρια ασφαλείας. Όταν ένα προϊόν μπαίνει σε ανάκληση, η οδηγία είναι ξεκάθαρη: δεν το καταναλώνουμε, δεν το χρησιμοποιούμε στο μαγείρεμα, δεν το κρατάμε «για λίγο ακόμα».
Τι λέει η νεότερη επιστήμη
Στο παλιότερο επιστημονικό πλαίσιο είχε χρησιμοποιηθεί ανεκτή ημερήσια πρόσληψη 0,8 μg/kg σωματικού βάρους την ημέρα. Όμως η EFSA επικαιροποίησε την αξιολόγηση και το 2018 καθόρισε ανεκτή ημερήσια πρόσληψη 2 μg/kg σωματικού βάρους ανά ημέρα για το 3-MCPD και τους εστέρες του. Η νεότερη αξιολόγηση επιβεβαιώνει ότι τα νεφρά και το ανδρικό αναπαραγωγικό σύστημα ήταν βασικά σημεία ενδιαφέροντος στα πειραματικά δεδομένα.
Το γερμανικό BfR αναφέρει επίσης ότι οι εστέρες 3-MCPD μπορούν να διασπώνται στο έντερο και να απελευθερώνουν 3-MCPD, ενώ στα πειραματόζωα παρατηρήθηκαν επιδράσεις στα νεφρά. Για τους γλυκιδυλεστέρες, το BfR τονίζει ότι το glycidol έχει γενοτοξικές και καρκινογόνες ιδιότητες και γι’ αυτό δεν μπορεί να οριστεί ασφαλές επίπεδο πρόσληψης.
Ακόμη πιο πρόσφατα, μελέτη του 2025 για τους εστέρες 3-MCPD σε φυτικά έλαια έδειξε ότι η παρατεταμένη αποθήκευση πάνω από 6 μήνες μπορεί να αυξήσει τον σχηματισμό τους, ενώ η θερμική επεξεργασία και η παρουσία χλωριούχων παραγόντων μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά τα επίπεδα αυτών των ρύπων.
🟧 Πίνακας: Τι πρέπει να ελέγξετε στο σπίτι
| Σημείο ελέγχου | Τι να κοιτάξετε |
|---|---|
| Μάρκα | GHORBAN |
| Όνομα προϊόντος | Bratolivenöl aus Kreta |
| Χρήση | Ελαιόλαδο για τηγάνισμα |
| Συσκευασία | 750 ml |
| LOT | 250471 |
| Ημερομηνία | 20.02.2027 |
| Τι κάνετε | Δεν το χρησιμοποιείτε και το επιστρέφετε |
Ποιοι πρέπει να προσέχουν περισσότερο
Όλοι οι καταναλωτές πρέπει να προσέξουν, αλλά ορισμένες ομάδες χρειάζονται ακόμη μεγαλύτερη προσοχή:
🟥 Οικογένειες με μικρά παιδιά
Τα παιδιά έχουν μικρότερο σωματικό βάρος και, γενικά, οι χημικές εκθέσεις υπολογίζονται πιο αυστηρά σε σχέση με το βάρος τους.
🟥 Έγκυες και γυναίκες που προσπαθούν να συλλάβουν
Όταν υπάρχει ειδοποίηση για χημικό ρύπο με πιθανές επιδράσεις στη γονιμότητα σε πειραματικά δεδομένα, η προληπτική αποφυγή είναι η πιο λογική στάση.
🟥 Άτομα που χρησιμοποιούν συχνά λάδια τηγανίσματος
Η ανησυχία δεν είναι μόνο η μία φορά. Το θέμα είναι η επαναλαμβανόμενη έκθεση σε ρύπους επεξεργασίας από πολλά τρόφιμα.
🟥 Άτομα με ευαισθησία στα νεφρά
Επειδή τα νεφρά εμφανίζονται ως βασικό όργανο-στόχος στις αξιολογήσεις για το 3-MCPD, όσοι έχουν ήδη θέματα νεφρικής υγείας πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί και να συμβουλεύονται γιατρό για κάθε ανησυχία.
Τι πρέπει να κάνουν οι καταναλωτές τώρα
Αν έχετε αγοράσει το συγκεκριμένο προϊόν, μην το χρησιμοποιήσετε. Μην το βάλετε στο τηγάνι «για να τελειώσει». Μην το δώσετε σε άλλον. Μην το χρησιμοποιήσετε σε σαλάτα ή σε μαγείρεμα.
Η οδηγία είναι απλή: επιστροφή στο σημείο αγοράς. Σύμφωνα με τις ανακοινώσεις, οι πελάτες μπορούν να επιστρέψουν το προϊόν στο κατάστημα και να πάρουν πίσω τα χρήματά τους. Σε τέτοιες περιπτώσεις, συνήθως δεν απαιτείται κατανάλωση του προϊόντος για να υπάρχει λόγος επιστροφής. Η ίδια η ανάκληση είναι αρκετή.
Το μεγάλο μάθημα για το ελαιόλαδο
Το ελαιόλαδο παραμένει ένας από τους θησαυρούς της μεσογειακής διατροφής. Δεν πρέπει όμως να μπερδεύουμε το εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο με κάθε προϊόν που γράφει απλώς «ελαιόλαδο» ή «λάδι για τηγάνισμα».
Τα ραφιναρισμένα έλαια, τα λάδια για υψηλές θερμοκρασίες και τα προϊόντα που έχουν περάσει από περισσότερη επεξεργασία μπορεί να έχουν διαφορετικό προφίλ κινδύνου. Αυτό δεν σημαίνει πανικός. Σημαίνει ενημέρωση.
Η νέα ευρωπαϊκή εξέλιξη δείχνει ότι οι έλεγχοι λειτουργούν, ότι οι αρχές παρακολουθούν τα προϊόντα και ότι οι καταναλωτές πρέπει να διαβάζουν παρτίδες, ημερομηνίες και ανακοινώσεις ανάκλησης. Γιατί μερικές φορές ο κίνδυνος δεν φαίνεται στο χρώμα, δεν μυρίζει στο μπουκάλι και δεν αλλάζει τη γεύση. Κρύβεται σε έναν αριθμό εργαστηρίου.
Συμπέρασμα
Η ανάκληση του ελαιολάδου GHORBAN “Bratolivenöl aus Kreta” δεν είναι μια απλή είδηση του εξωτερικού. Είναι μια υπενθύμιση ότι η ασφάλεια των τροφίμων είναι καθημερινή υπόθεση. Το προϊόν έχει συνδεθεί με υπέρβαση σε 3-MCPD/MCPD λιπαρούς εστέρες και έχει καταγραφεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο ως σοβαρή ειδοποίηση.
Αν το έχετε στο σπίτι, μην το χρησιμοποιήσετε. Ελέγξτε τη μάρκα, την παρτίδα LOT 250471 και την ημερομηνία 20.02.2027. Αν ταιριάζουν, επιστρέψτε το.
Η υγεία δεν προστατεύεται μόνο με το τι τρώμε. Προστατεύεται και με το τι σταματάμε να τρώμε όταν οι αρχές χτυπούν καμπανάκι.
Πηγές και μελέτες
-
RASFF Window – Notification 2026.4298 για 3-MCPD σε olive oil for frying από Ελλάδα
https://webgate.ec.europa.eu/rasff-window/screen/notification/844021 -
REWE – Προληπτική ανάκληση Bratolivenöl aus Kreta 750 ml
https://mediacenter.rewe.de/produktrueckrufe/bratolivenoel-aus-kreta -
EFSA – Revised safe intake for 3-MCPD in vegetable oils and food
https://www.efsa.europa.eu/en/press/news/180110 -
EFSA Journal / PMC – Update of the risk assessment on 3-MCPD and its fatty acid esters
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7009698/ -
BfR – Health risks of 3-MCPD, 2-MCPD and glycidyl fatty acid esters
https://www.bfr.bund.de/en/service/frequently-asked-questions/topic/what-are-the-health-risks-associated-with-food-contamination-with-3-mcpd-2-mcpd-and-glycidyl-fatty-acid-esters/ -
Μελέτη 2025 – Dual control of 3-MCPD esters in vegetable oils
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0023643825012575 -
Ευρωπαϊκό έγγραφο 2026 για μέγιστα επίπεδα 3-MCPD και glycidyl fatty acid esters
https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-7897-2026-ADD-1/en/pdf
Disclaimer
Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί ιατρική ή διατροφική συμβουλή. Για θέματα υγείας, δηλητηριάσεων, έκθεσης σε χημικούς ρύπους ή ειδικών παθήσεων, συμβουλευτείτε γιατρό ή τις αρμόδιες αρχές ασφάλειας τροφίμων.
Social Plugin