Αυτό που ψηφίστηκε δεν είναι μια απλή τεχνική αλλαγή. Δεν είναι μια αθώα «διόρθωση διαδικασίας», όπως θα ήθελαν κάποιοι να πιστέψουμε. Είναι μια βαθιά πολιτική επιλογή που αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο ο πολίτης φτάνει στον γιατρό, στον ειδικό, στη δημόσια δομή, στο ίδιο το Εθνικό Σύστημα Υγείας. Και όταν αλλάζει ο δρόμος του ασθενή προς την περίθαλψη, τότε δεν μιλάμε για διοικητική λεπτομέρεια. Μιλάμε για ευθεία παρέμβαση στο δικαίωμα της πρόσβασης στην Υγεία.
Η κυβέρνηση, με τον νόμο 5294/2026 και ειδικά με το άρθρο 56, άλλαξε το προηγούμενο καθεστώς και όρισε ότι η παραπομπή σε γιατρούς δημόσιων δομών πρωτοβάθμιας, δευτεροβάθμιας και τριτοβάθμιας περίθαλψης, αλλά και σε συμβεβλημένους με τον ΕΟΠΥΥ παρόχους, γίνεται από τον προσωπικό γιατρό στον οποίο είναι εγγεγραμμένος ο πολίτης. Αυτό είναι το κέντρο της υπόθεσης. Ο προσωπικός γιατρός παύει να είναι απλώς ένας γιατρός αναφοράς και μετατρέπεται σε υποχρεωτική πύλη εισόδου. Και όσο κι αν επιχειρείται να παρουσιαστεί ως «οργάνωση», στην πράξη πρόκειται για θεσμοθέτηση ελέγχου στη διαδρομή του ασθενή προς τις υπηρεσίες Υγείας.
Το υπουργείο Υγείας μάλιστα δεν κρύβει τη λογική της ρύθμισης. Στις επίσημες διευκρινίσεις του αναφέρει ότι στόχος είναι η Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας να καταστεί το «βασικό σημείο εξυπηρέτησης» και η «κύρια πύλη εισόδου» των πολιτών στο ΕΣΥ. Αυτή η φράση από μόνη της λέει τα πάντα. Όταν το ίδιο το κράτος μιλά για «πύλη εισόδου», τότε μιλά και για έλεγχο εισόδου. Και όπου υπάρχει πύλη, υπάρχει και δυνατότητα περιορισμού, καθυστέρησης και αποκλεισμού.
Εδώ ακριβώς βρίσκεται και η ουσία της κοινωνικής και ιατρικής καταγγελίας. Γιατί σε μια χώρα όπου οι ελλείψεις προσωπικού, οι κενές θέσεις, οι αναμονές και οι γεωγραφικές ανισότητες ταλαιπωρούν ήδη τους πολίτες, η επιβολή ενός ακόμη ενδιάμεσου σταδίου μόνο ως «διευκόλυνση» δεν μπορεί να παρουσιαστεί σοβαρά. Όταν ο ασθενής δεν έχει εύκολη πρόσβαση ούτε στον προσωπικό γιατρό, όταν το σύστημα αναγνωρίζει μόνο του ότι υπάρχουν απομακρυσμένες περιοχές και αντικειμενικές δυσκολίες εξεύρεσης γιατρού, τότε η νέα διάταξη μοιάζει λιγότερο με μεταρρύθμιση και περισσότερο με ακόμη ένα γραφειοκρατικό φίλτρο πάνω σε ένα ήδη πιεσμένο σύστημα.
Και δεν είναι μόνο θέμα εντυπώσεων. Είναι θέμα πραγματικού κινδύνου για καθυστερήσεις. Όσο περισσότερα υποχρεωτικά στάδια μπαίνουν ανάμεσα στον πολίτη και τον ειδικό γιατρό, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος να καθυστερήσει η εκτίμηση, η διάγνωση, η αντιμετώπιση. Σε ζητήματα Υγείας, αυτό δεν είναι αμελητέο. Δεν είναι χαρτούρα. Είναι χρόνος. Και ο χαμένος χρόνος στην Υγεία συχνά πληρώνεται ακριβά.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και κάτι ακόμη: πριν από αυτή την αλλαγή, το πλαίσιο προέβλεπε ρητά ότι δικαίωμα παραπομπής είχαν και άλλοι γιατροί για ζητήματα της ειδικότητάς τους, με ενημέρωση του προσωπικού γιατρού και του ηλεκτρονικού φακέλου υγείας. Τώρα, ο πυρήνας της διάταξης γίνεται πολύ πιο συγκεντρωτικός. Δηλαδή, περιορίζεται η προηγούμενη ευελιξία και ενισχύεται ο έλεγχος του μονοπατιού που θα ακολουθήσει ο ασθενής. Αυτός είναι και ο λόγος που τόσοι πολλοί βλέπουν στη ρύθμιση ένα καθαρό βήμα προς το λεγόμενο gatekeeping.
Ο Ιατρικός Σύλλογος Αθηνών αντέδρασε ανοιχτά και σε υψηλούς τόνους. Στις 8 Απριλίου 2026 δημοσιοποίησε την έντονη αντίθεσή του απέναντι σε τροπολογία που, όπως ανέφερε, περιορίζει την πρόσβαση των ασθενών στον εξειδικευμένο ιατρό. Στις 9 Απριλίου ζήτησε ακόμη και την άμεση ανάκληση της σχετικής ΚΥΑ, ενώ στις 10 Απριλίου επανήλθε στο ζήτημα της ελεύθερης προσβασιμότητας των ασθενών στον ειδικό γιατρό χωρίς υποχρεωτική παραπομπή από προσωπικό γιατρό. Αυτό δείχνει ότι δεν πρόκειται για μια παρεξήγηση της στιγμής, αλλά για σοβαρή και διαρκή σύγκρουση γύρω από τη φιλοσοφία της ρύθμισης.
Η κυβερνητική απάντηση είναι ότι δεν θα υπάρχει οικονομική επιβάρυνση, αρκεί να υπάρχει το απαιτούμενο παραπεμπτικό, και ότι σε περιπτώσεις αντικειμενικής δυσκολίας εξεύρεσης προσωπικού γιατρού ο πολίτης θα μπορεί να απευθύνεται σε γενικό γιατρό ή παθολόγο. Το ίδιο το υπουργείο προσθέτει ότι για τους χρονίως πάσχοντες μπορεί ένα παραπεμπτικό να καλύπτει τα αναγκαία ραντεβού για έναν χρόνο. Αυτές όμως είναι διευκρινίσεις που απαντούν μόνο εν μέρει στο πρόβλημα. Γιατί το βασικό ερώτημα παραμένει αμείλικτο: γιατί να χρειάζεται ο πολίτης περισσότερους ενδιάμεσους μηχανισμούς για να φτάσει σε υπηρεσίες που θα έπρεπε να είναι προσβάσιμες, λειτουργικές και επαρκώς στελεχωμένες;
Με άλλα λόγια, το πρόβλημα δεν είναι μόνο τι προβλέπεται ως εξαίρεση. Το πρόβλημα είναι τι γίνεται κανόνας. Και ο κανόνας που θεσμοθετείται τώρα είναι ότι η πρόσβαση στον ειδικό γιατρό και στις δημόσιες δομές περνά μέσα από θεσμικό έλεγχο εισόδου. Αυτό ακριβώς εξοργίζει πολλούς επαγγελματίες Υγείας και ασθενείς. Γιατί αντί το κράτος να ενισχύσει τις δομές, να καλύψει τα κενά, να μειώσει τις λίστες αναμονής και να διευκολύνει πραγματικά τον πολίτη, επιλέγει να «διαχειριστεί» τη δυσλειτουργία τοποθετώντας ένα ακόμη φίλτρο ανάμεσα στον ασθενή και τη φροντίδα που χρειάζεται.
Και εδώ βρίσκεται η μεγάλη πολιτική ευθύνη. Όταν η Υγεία αντιμετωπίζεται με λογική φραγμών, όταν η πρόσβαση ντύνεται με τον μανδύα της «ορθολογικότερης διαχείρισης», τότε ο κίνδυνος είναι ένας: να μεταφραστεί η ανεπάρκεια του συστήματος σε βάρος του πολίτη. Να πληρώσει δηλαδή ο ασθενής, όχι απαραίτητα με χρήμα, αλλά με αναμονή, αβεβαιότητα, ταλαιπωρία και μειωμένη ελευθερία κινήσεων μέσα στο σύστημα.
Ποιοι πρέπει να προσέχουν
Πρέπει να προσέχουν πρώτα απ’ όλα όσοι δεν έχουν ελέγξει αν είναι εγγεγραμμένοι σε προσωπικό γιατρό, γιατί το σύστημα στηρίζεται πλέον πολύ περισσότερο σε αυτή την εγγραφή.
Πρέπει να προσέχουν ιδιαίτερα οι κάτοικοι απομακρυσμένων ή δυσπρόσιτων περιοχών, αφού το ίδιο το υπουργείο αναγνωρίζει ότι υπάρχουν περιπτώσεις αντικειμενικής δυσκολίας εξεύρεσης προσωπικού γιατρού και γεωγραφικές ιδιαιτερότητες.
Πρέπει επίσης να προσέχουν οι χρονίως πάσχοντες και όσοι χρειάζονται επαναλαμβανόμενη παρακολούθηση από ειδικούς, γιατί εκεί η πρακτική εφαρμογή του παραπεμπτικού θα κρίνει αν η ρύθμιση θα λειτουργήσει ως διευκόλυνση ή ως νέα πηγή ταλαιπωρίας.
Το συμπέρασμα είναι σκληρό αλλά καθαρό. Η νέα ρύθμιση δεν έρχεται σε ένα ιδανικά οργανωμένο σύστημα για να το βελτιώσει. Έρχεται σε ένα ήδη πιεσμένο και άνισο πεδίο και προσθέτει ένα ακόμη σημείο ελέγχου. Γι’ αυτό και οι αντιδράσεις είναι τόσο έντονες. Γιατί ο πολίτης δεν βλέπει σε αυτή την αλλαγή περισσότερη ελευθερία, περισσότερη ασφάλεια ή περισσότερη ταχύτητα. Βλέπει μια νέα πόρτα. Και όταν η Υγεία αρχίζει να μοιάζει με διάδρομο γεμάτο πόρτες, τότε το δικαίωμα στην περίθαλψη αρχίζει να στενεύει επικίνδυνα.
Πηγές Άρθρο 56 του ν. 5294/2026 για την παραπομπή μέσω προσωπικού γιατρού.
Επίσημες διευκρινίσεις για το πώς θα λειτουργεί το νέο σύστημα παραπομπών.
Ανακοινώσεις και αντιδράσεις του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών στις 8–10 Απριλίου 2026.
Πληροφορίες και συχνές ερωτήσεις για τον θεσμό του προσωπικού γιατρού.
Disclaimer
Το παρόν άρθρο είναι ενημερωτικό και δεν αποτελεί ιατρική ή νομική συμβουλή. Για πρακτικά ζητήματα παραπομπών, δικαιωμάτων ασθενών και πρόσβασης σε υπηρεσίες Υγείας, απευθυνθείτε στον γιατρό σας, στον ΕΟΠΥΥ ή στις αρμόδιες δημόσιες αρχές.
©ΘΕΡΑΠΕΥΤΗΣ*Οι πληροφορίες που περιέχονται στην σελίδα ΘΕΡΑΠΕΥΤΗΣ
δεν μπορούν να αντικαταστήσουν την γνωμάτευση του ιατρού σας. Αν
αποφασίσετε να ακολουθήσετε κάποια θεραπεία ή διατροφή ρωτήστε τον
προσωπικό ιατρό σας.
Ακολουθήστε μας και στο Facebook
Για να μην χάνεις καμία ανάρτηση, ακολούθησε μας στο GOOGLE NEWS!
Μια φωτογραφία χίλιες λέξεις: Ακολούθησε μας και στο Instagram
Social Plugin