Αυτό που συμβαίνει με τους νέους «κόφτες» του ΕΟΠΥΥ δεν είναι μια αθώα τεχνική αλλαγή. Είναι άλλη μία απόφαση που βαφτίζεται “εξορθολογισμός”, αλλά στην πράξη μυρίζει περικοπή από χιλιόμετρα. Και μάλιστα περικοπή στην πιο ευαίσθητη στιγμή: όταν ένας ασθενής χρειάζεται να επαναλάβει εξετάσεις για να παρακολουθήσει την πορεία της υγείας του. Οι νέοι περιορισμοί έχουν πλέον ενσωματωθεί στην ηλεκτρονική συνταγογράφηση και στην ΗΔΙΚΑ, κάτι που σημαίνει ότι δεν μένουν στη θεωρία.
Εφαρμόζονται ήδη.
Το επίσημο πλαίσιο είναι σαφές και καθόλου αθώο. Στις συχνές ερωτήσεις του ίδιου του ΕΟΠΥΥ αναφέρεται ότι ο γενικός κανόνας είναι πως για το ίδιο ΑΜΚΑ επιτρέπεται η συνταγογράφηση και εκτέλεση της ίδιας εξέτασης μόνο μία φορά εντός 20 ημερών. Παράλληλα, ο ΕΟΠΥΥ παραπέμπει ρητά στα ΦΕΚ 5131/2025 και 5468/2025 για ειδικότερα χρονικά όρια επανάληψης. Δηλαδή το «στοπ» δεν είναι μεμονωμένο περιστατικό ούτε δημοσιογραφική υπερβολή. Είναι κανονιστικό πλαίσιο, γραμμένο και ενεργό.
Και εδώ αρχίζει το ζουμί. Το ΦΕΚ Β’ 5131 της 26ης Σεπτεμβρίου 2025 αναφέρει ότι ο σκοπός της ρύθμισης είναι η μείωση της προκαλούμενης δαπάνης, με άμεση σύνδεση μάλιστα με τον μηχανισμό clawback. Με άλλα λόγια, η λογική πίσω από το μέτρο δεν παρουσιάζεται πρωτίστως ως κλινική προστασία των ασθενών, αλλά ως εργαλείο οικονομικού περιορισμού των δαπανών. Όταν το ίδιο το κείμενο της απόφασης μιλά για μείωση δαπάνης και κλειστό προϋπολογισμό, είναι δύσκολο να πουλήσεις το μέτρο ως “φροντίδα”. Πιο πολύ μοιάζει με αριθμητική ψυχρού λογιστηρίου.
Τι αλλάζει πρακτικά; Ο βασικός κανόνας είναι μία ίδια εξέταση ανά 20 ημέρες. Για ορισμένες εξετάσεις, όμως, ο χρόνος αυτός αλλάζει. Η γενική αίματος, η γενική ούρων, το σάκχαρο, η ουρία, η κρεατινίνη, τα ηπατικά ένζυμα, οι ηλεκτρολύτες, το CRP, το ΗΚΓ και ίδιες ακτινογραφίες μπαίνουν σε κανόνα επανάληψης ανά 4 ημέρες, με ορισμένες εξαιρέσεις για ογκολογικούς, αιματολογικούς, νεφροπαθείς, εγκύους και άλλες κατηγορίες υψηλού κινδύνου. Η χοριακή γοναδοτροπίνη προβλέπεται ανά 2 ημέρες, ενώ η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη ανά 3 μήνες, με εξαιρέσεις για σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1 και διαβήτη κύησης. Υπάρχουν επίσης εξετάσεις που αποζημιώνονται δύο φορές τον χρόνο ή ακόμη και μία φορά τον χρόνο.
Το πρόβλημα δεν είναι ότι ένα σύστημα χρειάζεται κανόνες. Κανόνες χρειάζονται. Το πρόβλημα είναι όταν οι κανόνες φτιάχνονται με τόσο άκαμπτο τρόπο, ώστε ο γιατρός να σηκώνει τα χέρια ψηλά μπροστά στην οθόνη και ο ασθενής να ακούει το γνωστό ελληνικό αριστούργημα: “το σύστημα δεν το περνάει”. Ο ίδιος ο ΕΟΠΥΥ παραδέχεται ότι παρέκκλιση από αυτούς τους περιορισμούς μπορεί να γίνει, αλλά το σχετικό παραπεμπτικό εκτελείται μόνο σε δημόσια δομή υγείας. Δηλαδή, αν υπάρχει πραγματική ιατρική ανάγκη, ο πολίτης σπρώχνεται προς νοσοκομεία και δημόσιες δομές που ήδη πιέζονται. Σαν να λες: “δεν σου κόβω την εξέταση, απλώς σε στέλνω να χαθείς σε άλλη ουρά”.
Αυτό είναι και το πιο εξοργιστικό σημείο της υπόθεσης. Η κυβέρνηση και το υπουργείο Υγείας εμφανίζονται να μην αυξάνουν ουσιαστικά τα κονδύλια για να καλύψουν τις πραγματικές ανάγκες των ασφαλισμένων, επιλέγοντας αντ’ αυτού να σφίξουν κι άλλο τη βίδα στις διαγνωστικές εξετάσεις. Δημοσιεύματα του τελευταίου πενταμήνου συνέδεσαν ακριβώς αυτούς τους νέους «κόφτες» με την προσπάθεια περιορισμού της υπερσυνταγογράφησης και του clawback, ενώ ήδη από τον Ιανουάριο του 2026 προωθείται και πιο εντατικός έλεγχος με επιτροπές και εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης. Το αφήγημα είναι “έλεγχος”. Η αίσθηση στην κοινωνία όμως είναι “στέρηση”.
Και εδώ χρειάζεται λίγη σοβαρότητα, όχι πολιτικό λούστρο. Η διάγνωση και η παρακολούθηση δεν είναι γεγονός μιας στιγμής. Είναι διαδικασία. Ο ΟΟΣΑ το 2025 τόνισε ότι η διάγνωση είναι σύνθετη και επαναληπτική διαδικασία, ενώ έως και 15% των διαγνώσεων εκτιμάται ότι είναι λανθασμένες, καθυστερημένες ή ανακριβείς. Ο ίδιος οργανισμός προειδοποιεί ότι τα διαγνωστικά λάθη και οι καθυστερήσεις βλάπτουν τους ασθενείς και αυξάνουν τελικά και το συνολικό κόστος για τα συστήματα υγείας. Δηλαδή το να κόβεις, να καθυστερείς ή να μπλοκάρεις εξετάσεις δεν είναι απλώς άβολο. Μπορεί να γίνει ακριβότερο και πιο επικίνδυνο στο τέλος.
Ακόμη πιο αποκαλυπτική είναι διεθνής μελέτη που δημοσιεύθηκε τον Ιανουάριο του 2025 στο International Journal of Public Health. Οι ερευνητές κατέληξαν ότι η καθυστέρηση στην πρόσβαση σε εξετάσεις αίματος συνδέεται με μεγαλύτερο φορτίο νόσου και ότι τα άτομα με ήδη υπάρχουσες παθήσεις είναι πιο πιθανό να βιώνουν τέτοιες καθυστερήσεις. Το συμπέρασμα ήταν καθαρό: χρειάζονται παρεμβάσεις για να βελτιωθεί η έγκαιρη πρόσβαση στις εξετάσεις αίματος, ειδικά για τις ομάδες υψηλού κινδύνου. Δηλαδή η διεθνής βιβλιογραφία δείχνει προς περισσότερη πρόσβαση και καλύτερη στόχευση, όχι προς οριζόντια μπλοκαρίσματα με κουμπάκια και χρονικά παράθυρα.
Ποιοι πρέπει να προσέχουν
Οι χρόνιοι ασθενείς, οι διαβητικοί, οι νεφροπαθείς, οι καρδιολογικοί ασθενείς, οι ογκολογικοί ασθενείς, οι αιματολογικοί ασθενείς, οι έγκυες και όσοι χρειάζονται στενή παρακολούθηση πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί με το τι ακριβώς επιτρέπει το σύστημα και τι όχι. Παρότι υπάρχουν εξαιρέσεις για ορισμένες ομάδες, αυτές δεν καλύπτουν όλες τις πραγματικές κλινικές ανάγκες, ενώ η παραπομπή σε δημόσια δομή ως «λύση» μπορεί να σημαίνει επιπλέον καθυστέρηση, μετακίνηση και ταλαιπωρία.
Η μεγάλη εικόνα είναι πικρή. Όταν ένα σύστημα υγείας προσπαθεί να λύσει το πρόβλημα της υποχρηματοδότησης βάζοντας φρένο σε βασικές εξετάσεις, δεν εξορθολογίζει την περίθαλψη. Τη στενεύει. Και όταν η παρακολούθηση της υγείας μετατρέπεται σε μάχη με τα χρονικά όρια της πλατφόρμας, ο ασφαλισμένος δεν αισθάνεται προστατευμένος. Αισθάνεται μόνος. Οι νέοι «κόφτες» του ΕΟΠΥΥ μπορεί να μειώνουν λογιστικά τη δαπάνη σε ένα φύλλο Excel, αλλά για χιλιάδες πολίτες μεταφράζονται σε περισσότερη αβεβαιότητα, περισσότερη καθυστέρηση και λιγότερη εμπιστοσύνη. Και αυτό, όσο κι αν το τυλίξουν σε διοικητική ορολογία, παραμένει πρόβλημα δημόσιας υγείας.
Disclaimer
Το παρόν άρθρο είναι καθαρά ενημερωτικό και δεν υποκαθιστά ιατρική συμβουλή, διάγνωση ή θεραπεία. Για οποιαδήποτε ανάγκη σχετική με εξετάσεις, παραπεμπτικά ή τη συχνότητα παρακολούθησης, η τελική καθοδήγηση πρέπει να δίνεται από τον θεράποντα ιατρό και τις επίσημες οδηγίες των αρμόδιων φορέων.
Social Plugin